Marc Chagall, Upadek Ikara – opis, interpretacja i analiza obrazu | wypracowanie

Motyw Ikara – wywodzący się z mitologii greckiej – wielokrotnie pojawiał się w dziełach późniejszych epok. Przykładami mogą być dzieła Pietera Bruegela starszego („Pejzaż z upadkiem Ikara” z 1557 r.) oraz Marca Chagalla, który, ponad cztery stulecia później, nawiązał do jednego z najbardziej rozpoznawalnych dzieł XVI wieku. Pochodzący z Łoźna (dzisiejsza Białoruś) artysta – zaliczany do najważniejszych przedstawicieli kubizmu i ekspresjonizmu - uwiecznił swą wizję techniką olejną na płótnie o rozmiarach 213 x 198cm.

Opis

Dzieło Chagalla podzielić można na 2 części – górną i dolną. Wiejskie zabudowania i zgromadzeni wokół nich ludzie kierują swój wzrok ku niebu. Znak to, że dzieje się coś niezwykłego, nietypowego, co zostało wyraźnie podkreślone przez artystę. W górnej partii malunku pojawia się prawdziwa feeria. Skrzydła umiejscowionego w centrum tej części Ikara, który spada zwrócony twarzą ku ziemi, płoną, roztaczając czerwoną poświatę na tle szarego, pokrytego chmurami nieba. Jego blask przyćmiewa nawet nieco ukryte słońce, które ukazane zostało jako nieregularny kształt geometryczny (pulsujący okrąg złączony z trójkątami). W najciemniejszym punkcie dzieła – prawym górnym rogu – znajduje się zaś wciąż lecący ptak.

Bogactwo barw ujawnia się także w sferze ziemskiej. Pokryta pyłem droga (odcienie czerwonego), wzdłuż której stoją chaty i leżą pola (odcienie brązów i zieleni oraz czerni) tworzą niezwykle bogaty i zróżnicowany krajobraz.

Analiza i interpretacja

Postać spadającego Ikara zajmuje większą część płótna. Zgromadzeni wokół swych chat i pól ludzie są maleńcy i szarzy, lecz wyraźnie zainteresowani dziwną postacią. By dokładniej się jej przyjrzeć, oderwali się od codziennych zajęć. Patrząc na ich mrowie, można nawet odnieść wrażenie, że traktują głównego bohatera dzieła jako widowisko, źródło rozrywki.

Syn Dedala jest postacią symboliczną. Jego pragnienie wzniesienia się w stronę słońca stało się alegorią ludzkich dążeń do spełniania swych marzeń, często wbrew odwiecznemu porządkowi świata. Płótno Chagalla zdaje się więc przedstawiać nieustanny konflikt między wyróżniającą się jednostką a zlewającym się tłumem. W przeciwieństwie do Bruegela – twórcy „Pejzażu z upadkiem Ikara”, na którym mitologiczna postać jest niemal niewidoczna – opowiada się on za jednostką, ukazując ją, nawet w chwili upadku, jako wyraźniejszą, zwycięską. Podkreśla to także żywa i niejednorodna kolorystyka, która zdaje się stanowić próbę przełamania monotonii i szarości świata.