Unikalne i sprawdzone teksty

„Lalka” – interpretacja tytułu | wypracowanie

W jednym z listów adresowanych do Władysława Korotyńskiego (literata i dziennikarza) zawarł Bolesław Prus bardzo cenne informacje dotyczące genezy tytułu „Lalki”. Inspiracją dla autora był proces, który odbył się w Genewie. Młoda kobieta została oskarżona o kradzież lalki, ale w ostateczności ją uniewinniono. Prus zamieścił w swym dziele podobną historię – wątek baronowej Krzeszowskiej i pani Stawskiej. Jak sam autor przyznał, właśnie dlatego wybrał na tytuł to proste słowo. Doprecyzował także, iż rozważał drugą możliwość – „Trzy pokolenia”, z pewnością lepiej oddawałaby ona złożoność dzieła. „Lalka” brzmiała wszak dość enigmatycznie i otwierała się na różne interpretacje.

Początkowo tytuł monumentalnej powieści Prusa łączony był z postacią jednej z bohaterek – Izabeli Łęckiej. Rzeczywiście, łatwo odnaleźć tutaj pewne analogie. Łęcka jest nie tylko piękna (cechuje się wręcz posągową urodą), ale także chłodna, odległa. Bohaterka pragnie być adorowaną, wręcz czczoną, a jednocześnie zachowywać zupełną bierność, nie okazywać swych uczuć. Przy tym zauważyć można, iż Łęcka, podobnie jak lalka, jest ograniczona pewną konwencją, w tym wypadku – arystokratyczną. Bohaterka nie dopuszcza do siebie możliwości, by mogła nie uczestniczyć w salonowym życiu, z niechęcią patrzy na świat zwykłych ludzi, gardząc także samym Wokulskim.

Tytuł odczytywać można jako zbiorowe określenie przedstawicieli arystokracji. Prus ukazuje czytelnikowi bogactwo charakterów, przyzwyczajeń i zachowań tych ludzi, jednoznacznie podkreślając, iż są oni bierni, zamknięci w swoim świecie, w większości obojętni na problemy społeczeństwa. Aby przejść do działania, potrzebują kogoś, kto ich poprowadzi.

Również głównego bohatera można postrzegać jako lalkę, a raczej marionetkę, której ruchami kieruje miłość. Stanisław Wokulski – zamożny kupiec, właściciel doskonale prosperującego sklepu, wyjeżdża do Bułgarii, by prowadzić dostawy w czasie wojny wschodniej. Dziwi to jego przyjaciela – Ignacego Rzeckiego. Po co zamożny człowiek miałby ponosić takie ryzyko? Okazuje się, iż przyczyną tej wyprawy jest uczucie do Izabeli Łęckiej. Następnie uczucie do urodziwej arystokratki staje się motorem napędowym kolejnych działań głównego bohatera. Zaniedbuje on interesy, wikła się w problematyczne przedsięwzięcia (zakup kamienicy), często działa pod wpływem emocji.

Tytuł powieści Prusa zdaje się także nawiązywać do motywu teatru świata (theatrum mundi). Pojawiający się na scenie ludzie sprawiają wrażenie, jakby poruszali się bez ładu, nie mając jakiegokolwiek celu. Nie potrafią przy tym w żaden sposób wpłynąć na otaczającą ich rzeczywistość, dokonać wartościowych zmian. Ich działanie w słowa ujmuje Rzecki, mówiąc: Marionetki!... Wszystko marionetki!... Zdaje im się, że robią, co chcą, a robią tylko, co im każe sprężyna, taka ślepa jak one...

Dokonany przez Prusa wybór tytułu odczytywać można jako swoistą grę z czytelnikiem. Wszak to właśnie odbiorca dokona ostatecznej interpretacji tytułu, wartościując poszczególne wątki i motywy obecne w dziele.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Max Ernst Ubu Imperator – opis...

Olejny obraz Maxa Ernsta „Ubu imperator” pochodzi z 1923 roku. Zaliczany bywa do dadaizmu chociaż niektórzy krytycy sądzą że zapowiada on już pojawienie...

Miłość Wokulskiego do Izabeli...

Stanisław Wokulski pokochał Izabelę Łęcką od pierwszego wejrzenia. W dniu w którym dostrzegł ją w teatralnej loży postanowił uczynić wszystko by zdobyć jej...

Motyw tchórzostwa w literaturze...

Do cech najbardziej podziwianych przez większość ludzi należy odwaga. Pragniemy być dzielni stawiać czoła największym przeciwnością losu. Literatura i kino oferują...

Czy można uniknąć konfliktu pokoleń?...

Każdy z nas pewnie nie raz słyszał utyskiwania starszego pokolenia na młodzież która staje się coraz gorsza. Nie inaczej jest z młodymi ludźmi narzekającymi na...

Dom to nie tylko ściany. Czym dla...

Dom to nie tylko ściany. Pojęcie to można rozumieć także w sposób szerszy przenośny. Oznacza wtedy ono przestrzeń w której żyjemy – jej cechy postaci...

Opis tarczy Achillesa – środki...

Patrokles serdeczny przyjaciel Achillesa udał się z pomocą Achajom w walce z Trojanami. Przybrany był w zbroję greckiego herosa. Został on jednak pokonany przez Hektora...

Don Kichot i Sancho Pansa – porównanie...

Don Kichot i jego giermek Sancho Pansa to bodaj najbardziej znana para literatury światowej. W literackich odniesieniach czy w ikonografii postacie te stanowią swego rodzaju...

Jan Matejko Rejtan upadek Polski...

Dramatyczna scena ukazana przez Jana Matejkę na obrazie „Rejtan upadek Polski” rozgrywa się na Zamku Królewskim w Warszawie trzeciego dnia sejmu rozbiorowego...

Uniwersalizm i ponadczasowość...

Romeo i Julia - obok Tristana i Izoldy – stanowią najbardziej rozpoznawalną parę tragicznych kochanków. Wypełniona emocjami historia ich życia wywarła olbrzymi...