Unikalne i sprawdzone teksty

Nazwiska znaczące w literaturze – omów zagadnienie na wybranych przykładach

Nazwisko znaczące w literaturze, to zgodnie z definicją Słownika Języka Polskiego, „nazwisko bohatera utworu literackiego, które stanowi aluzję do charakteru lub typu psychicznego tego bohatera”. Jeśli postać zostaje obdarzona takim nazwiskiem, najczęściej pełni ona funkcję jedynie pewnego rodzaju uosobienia określonych cech, nie posiada natomiast pogłębionego portretu psychologicznego. W szerszym kontekście mianem nazwiska znaczącego można również obdarzyć bohaterów, od których utworzono nazwę typu literackiego.

Przykładem bohatera o nazwisku znaczącym jest Mikołaj Doświadczyński z powieści Ignacego Krasickiego „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki”. Tytułowa postać to typowy przedstawiciel średniozamożnej szlachty, o cechach jak najbardziej uniwersalnych, a więc wspólnych dla całej warstwy społecznej. Nazwisko Doświadczyński wywodzi się oczywiście od słowa „doświadczenie”, stanowi więc aluzję do licznych doświadczeń życiowych bohatera, dzięki którym przechodzi on wewnętrzną metamorfozę. Pobyt na wyspie Nipo, z dala od cywilizacji europejskiej, pozwala Doświadczyńskiemu skonfrontować posiadaną wiedzę o świecie z realiami zupełnie obcego porządku społecznego.

W komedii „Zemsta” Aleksandra Fredry również znajdujemy wyraziste przykłady nazwisk znaczących. Rejent Milczek, ojciec Wacława, właściciel zamku w Odrzykoniu, to człowiek zamknięty w sobie, milczący i zawzięty. Na zewnątrz demonstruje fałszywą pokorę, którą ma podkreślać jego ulubione powiedzonko „Niech się dzieje wola Nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba”. Jego przeciwieństwem jest z kolei Cześnik Raptusiewicz (opiekun zakochanej w Wacławie Klary), a więc typowy „raptus” – choleryk, człowiek wybuchowy i porywczy. Te cechy charakteru znajdują odzwierciedlenie w buntowniczej młodości szlachcica (Cześnik to konfederat barski) oraz w dziwacznym powiedzonku-przerywniku „mocium panie”. Oczywiście starcie tak sprzecznych osobowości musi doprowadzić do serii zabawnych sytuacji.

Innym przykładem bohatera o nazwisku znaczącym jest Starosta Gadulski z „Powrotu posła” Juliana Ursyna Niemcewicza. Nazwisko stanowi oczywiście ironiczny komentarz do nadmiernego „gadania” tej postaci. Gadanie jest tu zaś przeciwieństwem rozmowności, chodzi bowiem o zachowanie wyraźnie negatywne, czyli przynudzanie i mitomanię. Gadulski ma w dramacie Niemcewicza uosabiać wszystkie wady polskiego sarmatyzmu: megalomanię, pieniactwo, a co więcej, autor przypisuje mu również nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu, prywatę i umiłowanie źle pojętej wolności, znajdującej wyraz w zgubnym przywileju liberum veto.

Warto wspomnieć również o przykładach ilustrujących inny sens nazwisk znaczących, jako imion i nazwisk postaci literackich, które funkcjonują jako określenie określonego typu. Otóż można tu przytoczyć Julię i Romea, bohaterów tragedii Williama Szekspira o takim właśnie tytule - „Romeo i Julia”. Postaci te, należące do dwóch zwaśnionych rodów, które postanawiają popełnić samobójstwo, ponieważ nie mogą być razem, stały się symbolami romantycznych kochanków i miłości silniejszej niż śmierć.

Innym przykładem jest bohater powieści Daniela Defoe, „Przypadki Robinsona Crusoe”. Tytułowy Robinson, mężczyzna, który jako jedyny ocalał z katastrofy morskiej i próbuje przeżyć na bezludnej wyspie, stał się figurą każdego rozbitka. Co więcej, upowszechniło się również określenie „robinsonada”, a więc synonim podróży człowieka, który w starciu z naturą  jest zdany wyłącznie na siebie. Robinsonada stała się również nazwą powieści opartej na podobnym schemacie fabularnym.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Dlaczego powinniśmy zawsze sobie...

Wiele osób skarży się że w dzisiejszym świecie coraz bardziej rozpowszechnioną postawą jest egoizm. W czasach nieustannego „wyścigu szczurów”...

Charakterystyka porównawcza Napoleona...

Napoleon i Snowball z „Folwarku zwierzęcego” George’a Orwella to dwa knury które stają na czele zwierzęcej rewolucji mającej na celu obalenie rządów...

Skały kredowe na Rugii Caspar David...

„Skały kredowe na Rugii” to jeden z obrazów romantycznego artysty - Caspara Davida Friedricha. Opis Artysta przedstawił na obrazie niezwykle piękny krajobraz...

Tadeusz Makowski Promień słońca...

W twórczości Makowskiego który w młodym wieku wyjechał do Francji by doskonalić swe rzemiosło stykają się różnorodne nurty obecne w malarstwie pierwszej...

Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem...

Okres baroku przez długi czas cieszył się złą sławą wśród odbiorców sztuki i literatury. Uważano że dzieła pochodzące z tej epoki są wręcz synonimem...

Czy kodeks rycerski obowiązuje...

Rycerze należeli do najbardziej fascynujących postaci w historii ludzkości. W końcu prowadzili ciekawe życie na które składały się wojny turnieje czy hołdy wasalne....

Zaduszki w „Chłopach” – opis...

Zaduszki stanowią w Lipcach jedno z najważniejszych świąt wpisujących się w ogólny stosunek wiejskiej społeczności do śmierci. Śmierć jest traktowana z dużą...

Moja szkoła – opis

Moja szkoła to duży budynek położony na obrzeżach miasta. Jest to miejsce pełne zieleni a tuż obok szkoły znajduje się niewielki las w którym uczniowie mają...

„Inny świat” – znaczenie...

Tytuł powieści Gustawa Herlinga-Grudzińskiego „Inny świat” znajduje wyjaśnienie w treści książki. Jedna z bohaterek Natalia Lwowna nazywa bowiem w ten sposób...