Unikalne i sprawdzone teksty

Oniryzm – definicja, cechy, twórcy, przykłady | wypracowanie

Definicja

Termin oniryzm wywodzi się od greckiego oneiros, czyli sen lub marzenie senne. W kontekście sztuki oznacza on taki sposób kreowania rzeczywistości i kompozycji, by odwzorowywały one sen, rządzące nim reguły, jego formy organizacji.

Chociaż oniryzm znany był już od starożytności, większą popularność zyskał dopiero w XVIII i XIX stuleciu (zainteresowanie romantyków tematyką nadprzyrodzoną, tajemniczymi zjawiskami), a prawdziwy rozkwit przeżył w XX wieku, na który przypadają rozwój psychoanalizy oraz surrealizmu.

Cechy

Oniryzm to przede wszystkim większa swoboda wyobraźni, zrzucenie rygorów logicznych i przyczynowo – skutkowych. Ponadto dzieła oniryczne nierzadko odznaczają się zaburzonym porządkiem czasowym; niejednorodną, bardzo zmienną przestrzenią; zagadkowością; mroczną, tajemniczą atmosferą oraz zastosowaniem różnorodnych symboli, jakie najczęściej pochodziły właśnie ze sfery snu.

Dzieło oniryczne odchodzi więc od racjonalizmu, nierzadko stając w opozycji do realnego świata, stanowiąc jego krytykę, uwypuklając jego absurdy i wady.

W romantyzmie motywy zaczerpnięte ze snu umożliwiały stworzenie wielopłaszczyznowej konstrukcji świata przedstawionego w dziele – przykładem jest trzecia część Dziadów Adama Mickiewicza. Stanowiły one także dopełnienie wizerunku postaci pojawiających się w poszczególnych dziełach, pozwalając znacznie rozszerzyć ich obraz (np. Konrad z Dziadów).

Z kolei w późniejszych latach swoista mechanika snu znalazła odzwierciedlenie zarówno w samym sposobie tworzenia (zapis automatyczny w surrealizmie, strumienie świadomości), jak i w treści oraz konstrukcji utworów.
Twórcy i przykłady

Postaci kojarzone z oniryzmem w literaturze to przede wszystkim: William Blake (angielski poeta romantyczny, także malarz – Kraina snów) Adam Mickiewicz (trzecia część Dziadów, Śniła się zima), Edgar Allan Poe (Sen we śnie), Franz Kafka (Zamek, Proces), Bruno Schulz (Sklepy cynamonowe, Sanatorium pod klepsydrą), Bolesław Leśmian (Pan Błyszczyński).

Natomiast w sztukach plastycznych oniryzm pojawiał się w dziełach m. in. Heinricha Fussliego (Nocna mara), Francisca Goi (Kiedy rozum śpi, budzą się demony), Jeana Ingresa (Sen Osjana), Salvadora Dalego (Płonąca żyrafa) oraz Alberto Giacomettiego (Idący człowiek).

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Omów różne rodzaje bezdomności...

Powieść Stefana Żeromskiego „Ludzie bezdomni” uchodzi za jedno z najbardziej przejmujących dzieł literackich z przełomu XIX i XX wieku. Sam tytuł sugeruje...

Dzieje Ignacego Rzeckiego

Ignacy Rzecki jest jednym z pierwszoplanowych bohaterów „Lalki” Bolesława Prusa. Podobnie jak protagonista dzieła - Stanisław Wokulski - postać ta odznacza...

Pierwszy dzień w szkole – opis

Pierwszy dzień w szkole zawsze jest dla ucznia wydarzeniem stresującym. W końcu wracamy po długich wakacjach w czasie których przywykliśmy do błogiego lenistwa późnego...

Epikureizm i stoicyzm – scharakteryzuj...

Epikureizm oraz stoicyzm to kierunki filozoficzne które powstały w czasach starożytnych. Pierwszy z nich w swoich założeniach odwoływał się do ludzkiego powołania...

Wassily Kandinsky Kompozycja VII...

„Kompozycja VII” Wassila Kandinsky’ego wydawać się może dziełem pełnym chaosu i nieuporządkowania. Widz który nie zna korzeni dzieła wyrobić...

Czym była apokalipsa spełniona?

Wiek XIX przyniósł ludzkości niesamowity rozwój cywilizacyjny (w porównaniu z poprzednimi epokami). Ludziom wydawało się że przed nimi już tylko dalszy...

Jan Matejko Konstytucja 3 maja –...

Na utrzymanym w akademickiej stylistyce obrazie „Konstytucja 3 maja” Jana Matejki rozpoznajemy twarze wielu historycznych postaci oświeceniowej Polski: króla...

Obraz szlachty w wierszu „Zbytki...

Poeci od wieków wypominali swoim rodakom wady i przywary. Satyra była środkiem który miał na celu poprawę obyczajów i sytuacji politycznej zmotywowanie...

Romantyczność jako ballada programowa...

Ballada to gatunek który był niezwykle popularnym w okresie romantyzmu. Posiadający zarówno cechy liryki epiki jak i dramatu dawał on szerokie pole do manifestacji...