Unikalne i sprawdzone teksty

W jaki sposób potęga przeznaczenia determinuje ludzkie losy? Wypowiedź na podstawie „Mitologii” J. Parandowskiego oraz monologu Edypa z tragedii Sofoklesa „Król Edyp”

Refleksja nad przeznaczeniem towarzyszy ludzkości od tysięcy lat. Dotyczy ona nie tylko koncepcji historii (determinizm – wszystko jest zaplanowane – oraz indeterminizm – wybory człowieka kreują rzeczywistość), ale także jednostek. W starożytnej Grecji zawiłości losu i niemożność dokonania słusznych wyborów tłumaczone były istnieniem fatum – personifikacji nieodwracalnej konieczności.

Edyp – tytułowy bohater tragedii Sofoklesa – przyszedł na świat jako syn Lajosa i Jokasty. Lecz przepowiednia delfickiej wyroczni sprawiła, że, będąc jeszcze dzieckiem, trafił do Koryntu. Wychowywany Polybosa i Merope usłyszał słowa, z których dowiedział się, że zamorduje ojca. Wtedy kochający swych „rodziców” młodzieniec opuścił Korynt i wyruszył, wbrew swej woli, na spotkanie losu.

Władca Teb wygłasza monolog, poznawszy słowa Tejrezjasza. Przytacza historię swego życia, wyraźnie podkreślając przyświecające mu pragnienie ucieczki przed złowrogą przepowiednią: To usłyszawszy, zdala od Koryntu / Błądziłem, kroki gwiazdami kierując, / Aby przenigdy nie zaznać nieszczęścia, / Hańby, która by spełniła tę wróżbę. / I krocząc naprzód, przyszedłem na miejsce, / Gdzie według ciebie ten król był zabitym. Opowiada też o starciu z Lajosem i jego świtą, do którego został sprowokowany. Później, zupełnie nieświadomie, znalazł się w Tebach, ocalił miasto od Sfinksa i poślubił własną matkę. Bohater ma poczucie swej klęski, czuje się bezsilny wobec wyroków bogów: Lecz ja tę klątwę sam na się rzuciłem. / A ręką kalam ofiary dziś łoże, / Co w krwi broczyła. — Czyż ja nie zhańbiony?

W mitologii greckiej opiekę nad losem sprawowały Mojry. Trzy córki Zeusa i Temidy (Kloto, Lachesis i Atropos) nie podlegały boskim wyrokom, znały przyszłość nie tylko ludzi, ale także Olimpijczyków i herosów. Perseusz – syn Zeusa i Danae – wnuk Akrizjosa także odczuł ich okrutne wyroki. Jego dziadek, władca Argos, usłyszał przepowiednię, że potomek Danae pozbawi go życia. Powodowany lękiem mężczyzna nakazał zamknięcie córki i jej dziecka w skrzyni, którą wyrzucono do morza. Perseusz dokonał wielu wspaniałych czynów (pokonał Meduzę, oswobodził Andromedę), a ścieżki losu doprowadziły go do Larissy, gdzie wziął udział w igrzyskach zorganizowanych na cześć zmarłego ojca monarchy. Rzucony przez Perseusza dysk w trudny do wyjaśnienia sposób poszybował w trybuny, na których siedział Akrizjos – jego dziadek. Mężczyzna został ugodzony ciężkim przedmiotem i stracił życie, a przepowiednia wypełniła się.

Przaznaczenie w wierzeniach starożytnych Greków ukazane zostało jako niewyobrażalna, wykraczająca poza świat ludzi i bogów siła. Nawet Olimpijczycy nie potrafią zmienić zapisanych wyroków (np. Zeus pragnący ocalić Hektora w „Iliadzie”) i muszą być im podlegli. Tym bardziej nie może dziwić fakt, że człowiek jest zupełnie bezradny wobec odwiecznych ustaleń. Obaj bohaterowie, chociaż nieświadomie, z każdym życiowym krokiem zbliżali się do wypełnienia słów przepowiedni. Ciążące nad ich życiem fatum sprawiło, że los Edypa i Perseusza znany był, jeszcze zanim przyszli oni na świat.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Opis bitwy pod Grunwaldem w „Krzyżakach”...

Bitwa pod Grunwaldem jedno z największych starć w historii średniowiecznej Europy w czasie którego zgodnie ze źródłami stanęły naprzeciwko siebie składająca...

Opis przygody Tomka Wilmowskiego

Tomek Wilmowski w trakcie podróży do Australii miał wiele niesamowitych mrożących krew w żyłach przygód. Jedna z nich miała miejsce gdy statek zbliżał...

Patriotyzm w Panu Tadeuszu

Patriotyzm w „Panu Tadeuszu” jest wartością szczególną immanentnie obecną w poemacie Mickiewicza. Już sama idea przyświecająca jego powstaniu - chęć...

Agnostycyzm – definicja filozofia...

Definicja Agnostycyzm to nazwa poglądu która pochodzi od greckiego słowa oznaczającego „niepoznawalny”. Osoby wyznające agnostycyzm negują możliwość...

Powieść realistyczna – definicja...

Definicja i wyznaczniki gatunkuPowieść realistyczna była gatunkiem który powstał i ukształtował się w epoce pozytywizmu. W niej także bym bardzo popularny a charakter...

Opis bezludnej wyspy

Bezludna wyspa! Na to hasło wszyscy chyba wyobrażamy sobie ląd smutny i ponury. Fale oceanu uderzają o samotne skały a zimny wiatr wyje ponad nimi. Jednak w mojej wyobraźni...

Czy kodeks rycerski obowiązuje...

Rycerze należeli do najbardziej fascynujących postaci w historii ludzkości. W końcu prowadzili ciekawe życie na które składały się wojny turnieje czy hołdy wasalne....

Motyw domu i rodziny w literaturze...

Dom i rodzina zajmują istotne miejsce w życiu każdego człowieka. Paradoksalnie ma to miejsce nawet w przypadku osób które ich nie posiadają – w końcu...

Jacek Malczewski Melancholia - opis...

Jacek Malczewski należy od najważniejszych polskich malarzy a jego dzieło „Melancholia” uznane zostało za arcydzieło XIX-wiecznego symbolizmu. Obraz namalowany...