Unikalne i sprawdzone teksty

Sławomir Mrożek „Tango” - Artur w kręgu buntowników. Rodzaje buntu w literaturze – opracowanie

Bunt należy do najpopularniejszych wątków literatury światowej, przynajmniej od czasów Rewolucji Francuskiej. Wcześniej zazwyczaj kładziono w kulturze nacisk na zachowanie dawnych obyczajów, a przeciwnicy panującego ustroju społecznego ukazywani byli jako przestępcy. Rewolucja sprawiła, że postać konspiratora, buntownika i nonkonformisty stała się jedną z najważniejszych figur literackich.

Bunt mógł mieć różne formy. Rebelia, jaką podejmowali bohaterowie, wymierzona była we władców politycznych lub w sfery intelektualne lub obyczajowe. Często trudno przychodzi zresztą rozgraniczenie, co stanowiło sprzeciw wobec sytuacji politycznej, a co wobec koncepcji intelektualnych, uzasadniających tą sytuację. Adam Mickiewicz prezentował w „Dziadach” niezgodę na niewolę narodową, narzuconą przez Rosjan, a zarazem przeciwstawiał się polskiej arystokracji i jej mentalności. Bunt przeciw zaborcy równał się buntowi przeciw niesprawiedliwemu porządkowi społecznemu i nieaktualnym ideom. Buntownik był romantykiem, a romantyk buntownikiem.

Jednak pisarze drugiej połowy XX wieku stanęli w obliczu interesującej sytuacji. Kolejne wojny i rewolucje obaliły wszystkie dotychczasowe kanony postępowania. Wydawało się, że wszystkie radykalne myśli zostały już wypowiedziane. Bohater „Transatlantyku” Witolda Gombrowicza nie jest nawet w stanie zwyczajnie bluzgać, bo argentyński pisarz-erudyta (pierwowzorem tej postaci był Jorge Luis Borges) zauważa, że przekleństwo to zostało wypowiedziane już kiedyś w pewnym kontekście literackim. Podobnie wygląda sytuacja Artura, bohatera „Tanga” Sławomira Mrożka.

Artur bardzo chciałby zostać buntownikiem i obalić dawny porządek. Problem w tym, że to już poprzednie pokolenia odrzuciły wszelkie zasady. Wszystko wolno, więc panuje powszechna obojętność, co irytuje Artura. Przeciw czemu się buntować, skoro już żadne konwenanse i obyczaje nie obowiązują? Artur dochodzi do wniosku, iż w takim kontekście jedyną formą rebelii może być próba przywrócenia tychże zasad. Zmusza więc swoją rodzinę do powrotu do dawnych form – niejako ukoronowaniem tych prób ma się stać jego własny ślub z kuzynką Alą.

Jednak w trakcie ceremonii do Artura dociera, że przymuszenie wszystkich do życia według starych zasad nie sprawi, iż te zasady znowu zaczną obowiązywać. Można co najwyżej siłą przymusić rodzinę do udziału w tej grze, do ubierania dawnych ubrań. Skoro jednak siła jest w stanie sprawić, iż rodzina bierze udział w owej maskaradzie, to owa siła musi być  wartością sama w sobie – dochodzi do wniosku Artur i sięga po przemoc. Jednak okazuje się, ze w sytuacji panowania przemocy subtelny intelektualista (jakim Artur ostatecznie jest) musi się ugiąć przed człowiekiem prymitywnym, który dysponuje większymi mięśniami (czyli Edkiem).

Bunt przez ostatnie stulecia uchodził w literaturze za coś pozytywnego. Jednak Mrożek pokazuje w „Tangu”, że rebelia, traktowana jako wartość sama w sobie, zmienia się w swoją własną karykaturę i – chcąc nie chcąc – kończy się triumfem Edka.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Edward Munch Krzyk - opis interpretacja...

„Krzyk” Edvarda Muncha należy do najbardziej znanych a także najdroższych obrazów w dziejach sztuki. Uznawany za arcydzieło i czołowe osiągnięcie ekspresjonizmu...

Jan Matejko Kochanowski nad zwłokami...

Urszula Kochanowska nie była jedynym dzieckiem Jana Kochanowskiego i też nie tylko ją spośród swych pociech polski poeta stracił jednak to jej śmierć była dla...

Etapy dojrzewania Cezarego Baryki

Cezary Baryka - główny bohater „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego - jest postacią dynamiczną która w toku rozwoju fabuły dojrzewa i zmienia swoje...

Portret ojca w literaturze. Przedstaw...

Ojciec to figura istotna w życiu każdego człowieka. I dzisiaj większość ludzi przytaknie takiemu sformułowaniu a co dopiero w poprzednich wiekach – trzeba przecież...

Felieton z życia szkoły

Drodzy koledzy i koleżanki! Witam w kolejnym numerze naszej szkolnej gazetki! Korzystając z okazji chciałbym dzisiaj zwrócić uwagę na pewną sprawę która...

Czy sierotka Marysia była szczęśliwa?...

Odpowiedź na pytanie o szczęście sierotki Marysi nie jest łatwą. Dziewczynka pokazana jest jako osoba pracująca przy wypasie gęsi. Mała Marysia posiada jedynie swojego...

Akt oskarżenia przeciwko Popielowi...

Wysoki sądzie szanowni ławnicy! Chciałem wznieść akt oskarżenia przeciw jednemu z najokrutniejszych władców w całej historii Słowian! Nie dopuścił się on jednak...

Dramat – definicja wyznaczniki...

Definicja Dramat to jeden z trzech rodzajów literackich który posiada szereg swoich odmian i gatunków w zależności od poruszanej tematyki a także i tego...

Na czym polegała przemiana Kmicica....

Andrzej Kmicic - chorąży orszański - jest głównym bohaterem „Potopu” Henryka Sienkiewicza. Postać ta po raz pierwszy zostaje wspomniana we wstępie w...