Unikalne i sprawdzone teksty

Bajka – definicja i wyznaczniki gatunku, przykłady, twórcy

Bajki należą do najstarszych gatunków literackich, wywodząc się ze starożytnej Grecji. Pierwszą znaną bajkę napisał żyjący przed prawie trzema tysiącami lat Hezjod. Tym dziwniejsze, że zazwyczaj myli się bajki z baśniami, chociaż utwory tego typu różnią się od siebie. Bajki są zazwyczaj bardzo krótkie i wierszowane, co różni je od baśni. Natomiast łączy je z nimi obecność morału (z tym, że w przypadku bajek jest on zazwyczaj wprost wyrażony, na końcu lub czasem na początku utworu), a także bohaterowie, który i tu i tu są raczej reprezentantami typów, niż zindywidualizowanymi postaciami. Kiedy w bajce pojawia się chłop lub mędrzec, od razu wiadomo, że nie chodzi o konkretnych ludzi, tylko o pewne figury i rodzaj zachowania.

Zarówno w bajkach, jak i baśniach występują nie tylko ludzie, ale również mówiące zwierzęta oraz rośliny. Być może należy nawet pojawianie się takich postaci uznać za jeden z ważniejszych wyróżników bajek – starożytni mówili nawet o „bajkach zwierzęcych”, mając na myśli twórczość Ezopa.

Zwierzęta również są reprezentantami typów – symbolizują pewne cechy, przypisywane powszechnie danym stworzeniom (np. wiadomo, że jeśli w bajce pojawia się lis, to oznacza od spryt, chytrość lub podstępność).

Największym starożytnym twórcą bajek był Ezop. Ów żyjący sześć stuleci przed Chrystusem niewolnik zostawił po sobie całą kolekcję opowieści o zwierzętach – o dziwo, nie spisano ich wierszem, a prozą. Jednak już stosunkowo szybko rozpoczęto w starożytnej Grecji „przepisywanie” bajek Ezopa na wersy i rymy.

W okresie późniejszym najsłynniejszym twórcą bajek był Francuz Jean de La Fontaine, żyjący w siedemnastym wieku. Ale właściwie każdy kraj ma swojego uwielbianego bajkopisarza. W przypadku Rosji będzie to Iwan Kryłow (autor 200 utworów, prawie dorównujący rozmiarami dorobku La Fontaine’owi), a w Polsce Ignacy Krasicki.

Jak wspomnieliśmy, morał to istotna część bajki. Mogą one wyrażać prawdy moralne, uznawane powszechnie (np. że zło zostaje ukarane), ale wielu autorów wykorzystywało ten gatunek do krytykowania przeciwników politycznych lub niesprawiedliwych ustrojów państwowych. Przywoływany Ignacy Krasicki jest tutaj doskonałym przykładem – w swoich bajkach krytykował zacofanie i obyczaje przeciwników oświecenia.

Bajki dzieli się na narracyjne i epigramatyczne. Narracyjne zbliżone są do baśni, gdyż opowiadają krótką historyjkę, zaś epigramatyczne są zazwyczaj bardzo krótkie i czasem składają po prostu z czterech wersów zakończonych błyskotliwą puentą.

Podsumowując:
– bajka to gatunek epiki,
– bajki dzielą się na narracyjne (krótka historia, podobieństwo do baśni) i epigramatyczne (krótkie, kilka wersów),
– bajki są wierszowane,
– bajki zawierają przesłanie moralne,
– bohaterami bajek zazwyczaj są zwierzęta,
– postacie z bajek reprezentują pewne typy.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Napisz list do przyjaciela zachęcający...

Drogi Wojtku!Postanowiłem do Ciebie napisać ponieważ zbliżają się wakacje. Mam nadzieję że nie masz jeszcze żadnych planów ponieważ mam dla Ciebie propozycję....

Leonardo da Vinci Mona Lisa –...

„Mona Lisa” to z pewnością najbardziej rozpoznawalne dzieło Leonadra da Vinci a być może najpopularniejszy obraz w całej historii świata. Włoski artysta namalował...

„Ludzie bezdomni” jako powieść...

Powieść Stefana Żeromskiego „Ludzie bezdomni” umiejscowić należy między dwiema epokami. Z jednej strony dzieło mocno czerpie z tradycji pozytywistycznej z...

Marcel Duchamp Fontanna opis - interpretacja...

Premiera mało którego dzieła XX-wiecznej sztuki wywołała takie kontrowersje jak prezentacja „Fontanny” Marcela Duchampa. Trudno się temu dziwić –...

Skały kredowe na Rugii Caspar David...

„Skały kredowe na Rugii” to jeden z obrazów romantycznego artysty - Caspara Davida Friedricha. Opis Artysta przedstawił na obrazie niezwykle piękny krajobraz...

Czy Tezeusz to bohater bez skazy?

Odpowiedź na pytanie czy Tezeusz jest bohaterem bez skazy nie jest odpowiedzią łatwą. Odbiorca mitu widzi obraz człowieka którego po śmierci czczą rzesz ludzi....

„Potop” jako powieść historyczna...

Nowoczesna powieść historyczna narodziła się na początku XIX stulecia. Za jej ojca uważany jest Walter Scott szkocki pisarz autor dzieł takich jak „Rob Roy”...

Obraz łagrów w „Innym świecie”...

„Inny świat” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego jest powieścią która powstała na podstawie wspomnień pisarza z pobytu w sowieckim łagrze. Książka wiernie...

Michał Anioł Dawid – opis interpretacja...

„Dawid” Michała Anioła jest jedną z najbardziej cenionych rzeźb prawdziwym arcydziełem uznanym na całym świecie. Wybitny twórca pracował nad nim przez...