Unikalne i sprawdzone teksty

Hans Memling, Sąd ostateczny – tryptyk – opis, interpretacja i analiza

Przedstawiający sąd ostateczny tryptyk Hansa Memlinga powstał najprawdopodobniej w okresie między 1467 a 1471 r. Pierwotnie dzieło przeznaczone było dla jednego z florenckich kościołów, lecz atak kaprów na przewożący go statek sprawił, że trafiło do Gdańska. Chociaż w międzyczasie dzieło znalazło się jeszcze w Paryżu i Berlinie, dzisiaj podziwiać można je właśnie w stolicy województwa pomorskiego.

Opis

Tryptyk wykonany został techniką olejowo – temperową na desce. Charakterystyczna dla tego rodzaju malunków trzyczęściowa budowa jest zbieżna z podziałem na raj, ziemię i piekło.

Punktem centralnym środkowej części jest postać archanioła Michała. Jest on odziany w pozłacaną zbroję, a w ręce trzyma wagę. Na jej dwóch szalach umieszczone są ludzkie postaci. Jedna z nich składa dłonie w pobożnym geście, druga wyraża rozpacz, przerażenie. Obok wysłannika Boga zgromadzeni są ludzie. Ci po jego prawicy są radośni spokojni, lecz kilkoro z nich kieruje na archanioła błagalne spojrzenia. Zaś z lewej strony znajdują się potępieni. Ich twarze zdradzają lęk i strach. Wśród nich szaleją czarne sylwetki demonów, które zapędzają grzeszników w stronę piekła. Podział na lewą i prawą stronę uwidacznia się także w krajobrazie rozdartym na dwie części – jałową i pokrytą kojącą nadzieją.

Ponad sceną sądu ziemskiego znajduje się tęcza (symbol przymierza z Bogiem), na której zasiada Chrystus w czerwonej szacie. Jedna ręka Syna Bożego w górę (prawa), druga skierowana jest w dół, a stopy spoczywają na złotej kuli symbolizującej świat. Obok Jezusa znajdują się apostołowie oraz Matka Boska, a nad głową Zbawiciela widnieją lilia (zbawienie, czystość) oraz ostrze (cierpienie, potępienie). W oddali dostrzec można aniołów niosących symbole męki Chrystusa. Z kolei pod tęczą widoczni są aniołowie dmący w trąby.

Na lewym skrzydle tryptyku ukazane zostały kryształowe schody prowadzące do nieba. Stoi na nich wielu ludzi, są oni nadzy, lecz spokojni, wolni od cierpień. Na drugim schodzie ulokowany jest święty Piotr, który trzyma klucze otwierające bramę do raju. Przed samym wejściem dostrzec można z kolei aniołów wręczających ludziom szaty. Sama brama jest bogato zdobiona scenami znanymi z Biblii, a wszystko odbywa się przy wtórze radosnej muzyki (stojący na bramie aniołowie grają na trąbach i instrumentach strunowych).

Prawe skrzydło przedstawia obraz diametralnie inny. Na mające tam miejsce sceny spogląda anioł grający na trąbie. Pod nim rozwiera się piekielna otchłań, do której strącani są ludzie. Ich ciała wygięte są w grymasie cierpienia, twarze wyrażają przerażenie, niemal nieskończony ból. Czarne sylwetki diabłów uwijają się jak w ukropie, by wepchnąć ludzi w wypełnioną płomieniami czeluść.

Kolorystyka dzieła jest ponura, utrzymana w ciemnych barwach. Świat spowity jest czarnymi chmurami, z prawej strony strzelają płomienie, a w górę wznosi się gęsty dym. Tę konwencję przełamują tęcza, szata Chrystusa oraz roztaczająca się za Zbawicielem złota łuna (może być odczytywana jako alegoria władzy).

Interpretacja

Dzieło Hansa Memlinga należy do najbardziej wyrazistych przedstawień wizji sądu ostatecznego. Artysta posłużył się zaczerpniętą z Biblii koncepcją, podkreślając fakt, iż nadejdzie dzień, w którym wszyscy ludzie zostaną sprawiedliwie ocenieni, a następnie trafią na wieczność do raju lub piekła. Bogata symbolika podkreśla władzę Boga nad światem, akcentując zarazem poświęcenie Chrystusa i konieczność życia zgodnego z przykazaniami i regułami zaczerpniętymi z wiary.

Kompozycja obrazu sprawia, że ukazana została na nim zarówno kara, jak i nagroda. Dzięki temu pełni on funkcję dydaktyczną, będąc zarazem przestrogą przed życiem w grzechu, jak i zachętą do wypełniania nauk Syna Bożego.

Rozwiń więcej
Hans Memling - "Sąd ostateczny"

Losowe tematy

Czy można uniknąć konfliktu pokoleń?...

Każdy z nas pewnie nie raz słyszał utyskiwania starszego pokolenia na młodzież która staje się coraz gorsza. Nie inaczej jest z młodymi ludźmi narzekającymi na...

Cudzoziemka jako powieść psychologiczna...

„Cudzoziemka” Marii Kuncewiczowej powszechnie uważana jest za jedno z najwybitniejszych dzieł psychologizmu polskiego międzywojnia. Nurt ten który ukształtował...

Motyw deesis w literaturze i sztuce...

Motyw deesis był motywem który wykorzystywano zarówno w sztuce jak i w literaturze. Szczególnie popularny był w czasie średniowiecza. Sztuka i literatura...

Moralność pani Dulskiej jako dramat...

Naturalizm był prądem który pojawił się w literaturze w drugiej połowie XIX wieku przede wszystkim za sprawą twórczości Emila Zoli. Autor ów dorobił...

Patriotyzm jako poświęcenie jednostki...

Literatura podejmująca wątki patriotyczne wielokrotnie ukazywała bohaterów którzy gotowi byli do najbardziej ofiarnych poświęceń w imię dobra ojczyzny. W...

Porównanie siebie z którymś z...

Bohaterowie „Kamieni na szaniec” są postaciami niemal pomnikowymi. Kiedy myślimy o ich losach jesteśmy pełni podziwu dla ich niezwykłego męstwa i heroizmu....

Problem winy na przykładzie „Króla...

Zdarza się że na bohaterach tragedii antycznej ciąży wina tragiczna zwana również hamartią. Wynika ona z nieodpowiedniej oceny własnej sytuacji ponieważ działając...

Powieść historyczna – definicja...

Definicja i wyznaczniki gatunku Powieść historyczna to gatunek który ukształtował się w wieku XIX choć już wcześniej twórcy odwoływali się w swej twórczości...

„Medaliony” – znaczenie tytułu...

Tytuł „Medaliony” stanowi nawiązanie do jednej z form upamiętniania zmarłych w postaci -medalionów umieszczanych na nagrobkach. Zofia Nałkowska sięgając...