Unikalne i sprawdzone teksty

Forma w „Ferdydurke”

Jednym z najważniejszych zagadnień pojawiających się w „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza jest forma. Pod pojęciem tym skrywają się schematy, działania i postawy (gęby), które dana osoba wybiera lub przyjmuje, znalazłszy się w określonej sytuacji. Owa forma ściśle wiąże się więc z tym, co dla wielu ludzi stanowi esencję ludzkiego zycia - wchodzeniem w relacje.

Sceny i epizody ukazane w powieści Gombrowicza często są groteskowe, przerysowane. Kiedy Józio - główny bohater i narrator - przyjmuje w swym domu profesora Pimkę, wyraźnie zauważalna staje się zmiana w jego zachowaniu. Wobec starszego, doświadczonego i poważnie wyglądającego pedagoga trzydziestoletni mężczyzna przyjmuje postawę uległą, uniżoną. Nie potrafi sprzeciwić się działaniom nauczyciela, a po chwili trafia do szkoły, gdzie dołącza do uczniów szóstej klasy. Podobnie wygląda sytuacja w domu Młodziaków (bezwarunkowy kult nowoczesności zostaje sprowadzony do absurdu) i Bolimowie (napięcie między panami a chamami). Wszystko to spowodowane jest właśnie formą, która wyznacza kierunek postępowania i wytycza granice.

W swoim dziele rozpatruje Gombrowicz bardzo mocno akcentuje fakt, że człowiek pozostaje w stałych relacjach z innymi ludźmi. Sieci zależności mogą być różne, mogą zmieniać się wraz z upływem czasu. Jednakże ich stałą cechą jest forma, czyli to, co stwarza człowieka. Intuicyjnie pojęcie to, a dokładniej związane z nim nakazy i zakazy, można połączyć z obyczajowością - nakazami i zakazami usankcjonowanymi przez kulturę i obecnymi w niej od setek lat. Istnieje jednak wiele różnic między oboma terminami.

W „Ferdydurke” człowiek istnieje przez innego człowieka. Tylko wtedy jego istnienie nabiera określonych cech, które postrzegane są z zewnątrz. Przyjęcie określonej formy wynika często z oczekiwań i wyobrażeń podmiotu, a z drugiej strony sam ten fakt kształtuje je. Dlatego też, na co zwraca uwagę Gombrowicz, jednostka nigdy nie jest w pełni sobą w relacjach z innymi, zawsze dostosowuje się do jakiejś odgórnie narzuconej konwencji.

Z koncepcją formy w „Ferdydurke” wiąże się więc gorzka refleksja na temat człowieka. Z jednej strony w jego hierarchii wartości cenione są prawda i szczerość, z drugiej - nieustannie zmuszany jest on działać w sposób zaprzeczający jego autentyczności. Staje się przecież niewolnikiem niepisanych nakazów i zakazów.

W przeciwieństwie do obyczajowości forma jest dynamiczna, zmienia się w krótkich okresach. Jako przykład posłużyć może tutaj dom Młodziaków. Zuta początkowo jawi się jako doskonała projekcja marzeń jej rodziców - wyzwolona i arogancka pensjonarka, która rozpala serca starszych mężczyzn, drwiąc sobie przy tym z tradycyjnych ograniczeń. Kiedy jednak Józio odkrywa prawdę i stawia z nią Młodziaków oko w oko, forma jakby ulega przekształceniu - Zuta wraca do roli córki, a rodzice gotowi są bronić wartości i postaw, które wcześniej krytykowali.

Forma jest więc treścią ludzkiego życia, pojęciem na stałe wpisanym w jego obraz. W ostatniej scenie utworu, gdy Józio i Zosia przemierzają łąki, narrator uświadamia sobie, że nie ma ucieczki przed gębą ani drugim człowiekiem (nie ma ucieczki przed gębą, jak tylko w inną gębę, a przed człowiekiem schronić się można jedynie w objęcia innego człowieka. Przed pupą zaś w ogóle nie ma ucieczki).

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Powieść realistyczna – definicja...

Definicja i wyznaczniki gatunkuPowieść realistyczna była gatunkiem który powstał i ukształtował się w epoce pozytywizmu. W niej także bym bardzo popularny a charakter...

Bohaterowie „Wesela” i ich pierwowzory...

Gospodarz – Włodzimierz Tetmajer Tetmajer był młodopolskim malarzem pochodził z rodziny inteligenckiej. W 1890 roku ożenił się z chłopką Anną Mikołajczykówną....

Don Kichot i Sancho Pansa – porównanie...

Don Kichot i jego giermek Sancho Pansa to bodaj najbardziej znana para literatury światowej. W literackich odniesieniach czy w ikonografii postacie te stanowią swego rodzaju...

Przygoda (najciekawsza) chłopców...

Zapadał wieczór. Nemeczek odczuwał chłód coraz bardziej. Od kilku dni był przeziębiony i miał wrażenie że czuje się coraz gorzej. Jednak miał ważną...

Opis mojego wymarzonego chłopaka

Mój wymarzony chłopak jest wyższy ode mnie. Ma czarne włosy i ciemne brązowe oczy. Ma bardzo ładny uśmiech i jest wysportowany. Chłopak o którym marzę to...

Miron Białoszewski „Wywiad”...

Wiersz Mirona Białoszewskiego „Wywiad” oraz „Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią” to utwory które koncentrują się na ukazaniu wizerunku...

Leonardo da Vinci Ostatnia wieczerza...

„Ostatnia wieczerza” Leonadra da Vinci powstała w latach 1495 – 1498. Jest to malowidło ścienne o rozmiarach 460x880cm które znajduje się w refektarzu...

Madame de Pompadour (1759) Francisco...

„Madame de Pompadour” to obraz, którego autorem jest Francis Boucher. Dzieło powstałe w 1759 roku przedstawia

Porównanie postaw Kordiana i Męża...

Spośród postaci jakie zapełniają karty dzieł polskich romantyków niewątpliwie do najciekawszych należą Kordian i Mąż. Pierwszy jest tytułowym bohaterem...