Unikalne i sprawdzone teksty

Życie ludzkie szpilki niewarte – rozważania o XX wiecznym doświadczeniu terroru

Przemoc od wieków towarzyszyła ludzkości. W czasie wojen ludzie tracili życie tysiącami. Dwory królewskie plamiła krew, rozlewana w skutek niezliczonych spisków. Najsłynniejszy bodaj historyk XVIII wieku, Edward Gibbon, napisał wręcz, że historia to niewiele więcej niż spis zbrodni, szaleństw i nieszczęść ludzkości. Jednak na tym tle XX wiek uznać można za wyjątkowo okrutną i mroczną epokę. Nowe technologie sprawiły, że zabijanie osiągnęło rozmiary nieznane wcześniej, a totalitarne ideologie lub nacjonalistyczne pasje pobudzały do eksterminacji całych grup społecznych.

Zazwyczaj uznaje się, że wydarzeniem, które rozpoczęło faktycznie (chociaż nie kalendarzowo) XX wiek, była I wojna światowa. Miliony mężczyzn powołanych zostało pod broń i miliony poświęciło życie w tym konflikcie. Nowe osiągniecia nauki służyć poczęły eksterminacji – wykorzystywano karabiny maszynowe, czołgi, samoloty oraz gazy bojowe. Symboliczny stał się wizerunek żołnierza w masce przeciwgazowej – przypominał on bardziej owada, niż człowieka. Jednym z efektów wojny było właśnie porzucenie przez dużą część ludzi indywidualizmu. Pojedynczy człowiek przestawał się liczyć w warunkach wojny totalnej, więc wielu uznało, że liczy się tylko masa i tłum. Indywidualizm potępiały ideologie, takie jak komunizm i faszyzm. Komuniści doszli do władzy w Rosji na skutek rewolucji, która wybuchał w zmęczonym wojną kraju. Faszyzm i jego niemiecką odmianę (nazizm) stworzyli zaś weterani wojenni – i Benito Mussolini i Adolf Hitler walczyli na frontach I wojny światowej.

Ideologie owe zamierzały doprowadzić do całkowitej transformacji społeczeństw. Komuniści dążyli do zlikwidowania niesprawiedliwości i biedy. Wydawało się, że tak szczytny cel usprawiedliwia wszystkie środki – nie cofali się więc przed terrorem na masową skalę. Skoro walczy się o dobro wszystkich ludzi, to nie można pozwolić, by grupa niezadowolonych powstrzymywała to wspaniałe dzieło. Niezadowolonych można wprawdzie przekonać, ale dużo łatwiej ich po prostu zabić lub zamknąć w obozach koncentracyjnych. Ten tok myślenia doprowadził komunistów do wymordowania milionów przeciwników w wielu krajach oraz stworzenia sieci obozów pracy (słynny „archipelag GUŁag").

Naziści dążyli z kolei do stworzenia potężnego, rasistowskiego imperium. Wszystkie nieszczęścia zwalano na działalność Żydów i innych „gorszych ras”, takich jak Romowie, czy Słowianie. Początkowo zamierzano przesiedlić niechcianych obywateli poza granice Rzeszy, ale w czasie wojny okazało się to za trudne – i znów najłatwiejszym wyjściem wydawało się po prostu wymordowanie niechcianych i znienawidzonych. Nowe technologie i przemysłowa organizacja przyszły w sukurs tym planom – stworzono sieć obozów zagłady, gdzie przy pomocy komór gazowych zabito niemal wszystkich europejskich Żydów (ponad 5 milionów ludzi).

Terror, jaki panował w XX wieku, różnił się od zbrodni popełnianych wcześniej. Nowe osiągniecia nauki, a także zbrodnicze ideologie sprawiły, że próbowano eksterminować całe grupy społeczne. Jednostka się nie liczyła w tych planach – człowiek sprowadzony został do numeru, zapisanego w statystykach. Wojny i totalitaryzmy ujawniły z całą mocą bestię, mieszkającą w człowieku. Jedynym źródłem pociechy dla ludzkości pozostaje ostateczny upadek zbrodniczych imperiów.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Kto jest dla Ciebie autorytetem...

Każdy z nas poszukuje autorytetów osób które mógłby naśladować. Wybór właściwego wzorca jest bardzo istotny – często nie robimy...

Społeczeństwo w „Lalce” –...

„Lalka” jako powieść realistyczna prezentuje szeroką panoramę polskiego społeczeństwa. Nie jest to jedynie pobieżne przedstawienie polegające na wyliczeniu...

Claude Monet Łodzie rybackie wypływające...

„Łodzie rybackie wypływające z portu” to jeden z wielu obrazów Moneta na których malarz uwiecznia port morze i łodzie – jeden z jego ulubionych...

Sielanka – definicja i wyznaczniki...

Definicja i wyznaczniki Sielanka to gatunek który ukształtował się już w starożytności. Jego tematyka i charakter przetrwał nie tylko jako wyróżnik gatunkowy...

W jaki sposób potęga przeznaczenia...

Refleksja nad przeznaczeniem towarzyszy ludzkości od tysięcy lat. Dotyczy ona nie tylko koncepcji historii (determinizm – wszystko jest zaplanowane – oraz indeterminizm...

Edward Munch Taniec życia - opis...

W olejnym obrazie „Taniec życia” namalowanym w latach 1899-1900 Edvard Munch zawarł elementy symbolizmu osobistych doświadczeń a zarazem przedstawił epizod z...

Motyw miasta w literaturze i sztuce....

Motyw miasta to jeden z najczęściej pojawiających się motywów zarówno w literaturze jak i w sztuce. To motyw wieloznaczny który daje szerokie pole twórcy....

Symbole w „Małym Księciu”

„Mały Książę” Antoine’a Saint-Exupery’ego to alegoryczna baśń w której pod postacią wymownych symboli autor zawarł wiele istotnych prawd....

Moja niezwykła przygoda – opowiadanie...

Lekcje w środę kończę w południe i udaję się do domu. Potem odrabiam lekcje jem obiad gram w piłkę z kolegami – przyznacie sami że dość zwyczajny plan dnia....