Unikalne i sprawdzone teksty

Dom i świat w twórczości J. Kochanowskiego i M. Reja

Jan Kochanowski i Mikołaj Rej to nie tylko wybitni autorzy, którzy gruntownie przyczynili się do przeobrażenia polszczyzny w język literacki. Obaj oddali również w znakomity sposób ducha epoki, w jakiej żyli. Warto sięgać po ich dzieła, by uświadomić sobie, jak nasi przodkowie spoglądali na świat – co znaczyły dla nich takie pojęcia, jak dom, czy rodzina.

Z tych dwóch autorów bardziej dwuznaczny wydaje się Jan Kochanowski. Częściej targały nim wątpliwości natury metafizycznej i moralnej, ale też usilniej podkreślał w swojej twórczości harmonię panującą w świecie.

Kochanowski był człowiekiem nauki, a także sekretarzem królewskim. Można go uznać za światowca „pełną gębą”. Jednak w późniejszym okresie życia zrezygnował z życia dworskiego i przeniósł się na wieś, do swojej posiadłości w Czarnolesie. W jego twórczości łatwo odnaleźć dychotomię: miasto i prowincja. Metropolie to dla Kochanowskiego siedlisko zepsucia i grzechu. Na wsi zaś panuje spokój, ład i harmonia. Ziemia oferuje ludziom swoje dary, zaś chłopi pracują wesoło, przygrywając sobie na piszczałkach („Pieśń świętojańska o Sobótce”). Dla Kochanowskiego ważna jest rodzina. W przywoływanej „Pieśni świętojańskiej…” wychwala swoją żonę (A kiedy cię pocałuję/trzy dni w gębie cukier czuję), a kiedy umiera jego córka, odczuwa wszechogarniającą pustkę (Tren VIII: Pełno nas, a jakoby nikogo nie było/Jedną maluczką duszą tak wiele ubyło). Jednak mistrz Jan potrafi pokonać to uczucie i znów doceniać mądrość bożą. Świat może być tylko marnością i teatrem („O żywocie ludzkim”), ale czuwa nad nami dobry Bóg, który ma dla nas hojne dary („Czego chcesz od nas, panie”).

Harmonię świata i życia człowieka podkreśla również Mikołaj Rej. W „Żywocie człowieka poczciwego” zawiera on obraz „pełnego” życia szlacheckiego. Jest to życie spokojne, umiarkowane, a jednocześnie obfite w radość. Zarówno każda pora życia (młodość, starość, etc.), jak i każda pora roku ma człowiekowi coś do zaoferowania. Mądrość polega na dostrzeżeniu tego i cieszeniu się tym, co daje życie: ku poczciwemu żywotowi żadne nie są nauki potrzebniejsze, jedno które są rozumem roztropnym a poważnymi cnotami ozdobione, jako jest sprawiedliwość, stałość, roztropność, pomierność, przy tym też miłosierdzie, stateczność a rozmyślne uważenie w każdej poczciwej sprawie swojej, a iżby się sam w sobie słusznie rozsądzić a, jako ono powiadają, swą się własną piędzią rozmierzyć umiał; tedy takie nauki człowieka każdego wdzięcznego, poczciwego, sławnego i na wszem pięknie postanowionego światu ukazać będą mogły.

Rej wychwala statecznych gospodarzy, którzy potrafią dorobić się na roli, a i nie uciskają przy tym za bardzo chłopów. Zaleca także małżeństwo, bowiem jest ono stanem, który Bogu się podoba. Odradza wszakże małżeństwa z miłości, bo miłość szybko przemija. Zachwala uczty, ale potępia pijaństwo. Umiar i ład – tym powinien się kierować człowiek w życiu. Jeśli będzie tak postępował, nawet śmierć go nie przerazi:
Także i ty, mój namilszy bracie, gdyżeś się przebił przez ty rozmaite burdy świata tego, jako przez srogie wojska przeciwko sobie nasadzone, już się nic nie lękaj przypuścić ku szturmu na tego ostateczniejszego nieprzyjaciela swego, na tę obłudną śmierć, którać nic żadnymi strzelbami uczynić nie może, boć barzo zemdlona a osłabiona jest. Poraziłci ją dawno Pan twój i leży jako obumarła pod nogami Jego.

Zarówno Jak Kochanowski, jak i Mikołaj Rej podkreślają harmonię, panującą w świecie. Człowiek nie powinien zmieniać tego doskonałego tworu Boga, tylko wpasować się w jego zasady. Gdy to uczyni, będzie mógł prowadzić życie spokojne i radosne. Najlepiej na wsi – bowiem to wieś, nie miasto, leży bliżej owego ideału harmonii, do którego odnoszą się obaj autorzy.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Dzieje Stanisława Wokulskiego

1. Narodziny – najprawdopodobniej ok. 1832 r.2. Rodzina Wokulskiego – przedstawiciele ubogiej szlachty – traci majątek.3. Praca u Hopfera.4. Spotkanie z Ignacym...

Patriotyzm jako poświęcenie jednostki...

Literatura podejmująca wątki patriotyczne wielokrotnie ukazywała bohaterów którzy gotowi byli do najbardziej ofiarnych poświęceń w imię dobra ojczyzny. W...

Proces jako powieść parabola

Powieść Franza Kafki „Proces” zaliczana jest do najważniejszych literackich arcydzieł XX wieku. Uznaje się wręcz że na jej spisanych w latach 1914-1915 stronnicach...

Mój idol jako wzór do naśladowania...

Moim idolem jest Jerzy Owsiak. Mimo że nie jest on ani piłkarzem ani piosenkarzem czy aktorem dla mnie stanowi wzór do naśladowania. Mój idol jest ode mnie o...

Przetarte szlaki czy własne ścieżki...

Wiele osób zastanawia się w jaki sposób pokierować swoim życiem pracą i rozwojem. Niektórzy sądzą że należy postępować zgodnie ze wskazówkami...

Jak ludzie mogą być dla siebie...

Żyjemy w trudnych czasach gdy każdy z nas od najmłodszych lat jest zajęty tyloma różnymi sprawami że nie ma czasu dla innych ludzi. Tacy są nasi rodzice i tacy...

Opis burzy letniej

Lato to okres wspaniałego słońca ciepłych wietrzyków i jasnego nieba. Nie należy jednak zapominać że jest ono także czasem burz! W naturze wszystko pozostaje w...

Rokoko – cechy przedstawiciele...

Cechy opis założenia Rokoko było kierunkiem którego przejawy widoczne były zarówno w literaturze jak i w sztuce. Jego pojawienie się datowane jest na koniec...

Max Ernst Ubu Imperator – opis...

Olejny obraz Maxa Ernsta „Ubu imperator” pochodzi z 1923 roku. Zaliczany bywa do dadaizmu chociaż niektórzy krytycy sądzą że zapowiada on już pojawienie...