Wpływ domu i rodziny na kształtowanie postawy narodowej bohaterów literackich | wypracowanie

Niewiele rzeczy kształtuje nas tak mocno, jak dom rodzinny. To wśród najbliższych uczymy się, co jest dobre, a co złe. To ojciec i matka wyjaśniają nam skomplikowany świat, a zarazem wpajają najprostsze prawdy moralne. Również patriotyzm jest czymś, czego uczą nas wychowawcy. Między miłością rodzinną, a miłością ojczyzny istnieje zresztą bliski związek –Jan Paweł II zauważał, że nakaz pracy dla swojego kraju można odczytać z przykazania „szanuj ojca i matkę swoją” („Pamięć i tożsamość”). Oczywiście nie wszystkie rodziny wychowują dobrych obywateli. Zarówno pozytywne, jak i negatywne przykłady rodzin odnaleźć można na kartach literatury.

Jednym z najbardziej oryginalnych przykładów są tu Soplicowie z „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Jacek Soplica w różnych okresach swojego życia uznany może być za postać negatywną i za postać pozytywną. Początkowo Jacek stanowił typ warchoła, przedkładającego prywatę nad dobro ojczyzny. Dopuścił się on zbrodni na Stolniku Horeszce z powodu zawiedzionej miłości do jego córki – nie interesowało go, że śmierć szlachcica przyniesie korzyści rosyjskiemu najeźdźcy. Młody Soplica zaniedbywał też swego syna, tytułowego Tadeusza. Jednak przerażony swoim morderczym czynem, Jacek chce zadośćuczynić za swe zachowanie. Jako ksiądz Robak spiskuje dla dobra Polski, a zarazem listownie śle polecenia wychowawcze do swego brata, opiekującego się Tadeuszem. Jednak największy wpływ ma na młodego szlachcica śmierć Jacka, poświęcającego życie dla dawnego wroga – po tym wydarzeniu Tadeusz jest utwierdzony w swoim patriotyzmie i nie waha się wstąpić do armii Napoleona z nadzieją, że przyniesie ona wolność Polsce.

Jednoznacznie negatywnym przykładem są zaś z pewnością Łęccy z „Lalki” Bolesława Prusa. To dawna rodzina senatorska, która jednak całkowicie straciła zainteresowanie sprawami publicznymi. Skupieni wyłącznie na własnym majątku i statusie społecznym, nie poświęcają uwagi rozwojowi zniewolonego narodu. Ich „naturalnym” środowiskiem jest Paryż lub koncert włoskiego śpiewaka – to, co się dzieje z ich rodakami, pozostaje dla nich obojętne. Izabela Łęcka jest niejako „idealnym” przykładem tej postawy.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w rodzinie „Zośki” (Tadeusza Zawadzkiego), bohatera „Kamieni na szaniec” Aleksandra Kamińskiego. Urodził się on w małżeństwie inteligentów, którym nieobce były prace dla społeczeństwa. Ojciec jest profesorem, zaś matka przed ślubem działała dobroczynnie. Dom spowija „atmosfera wzajemnej życzliwości”, a jednocześnie „Zośka” i jego rodzeństwo obcują nieustannie z patriotycznym etosem. Gdy wybucha II wojna światowa, jest oczywiste, że ludzie wychowani w takich warunkach będą ryzykować życie dla Ojczyzny.

Rodzina wpływa na nasz stosunek do spraw narodowych. Oczywiście pochodzenie nigdy niczego nie przesądza – z familii zdrajców niejednokrotnie pochodzą najwięksi bohaterowie i na odwrót. Jednak przykłady literackie wydają się świadczyć, iż osoby wychowane w rodzinach, dla których ważna jest służba społeczeństwu, łatwiej ryzykują swoje życie i dobrobyt dla ojczyzny niż ci, pochodzący z rodzin skupionych na sukcesie i prywacie.