Unikalne i sprawdzone teksty

Kobiety w literaturze i sztuce Młodej Polski | wypracowanie

Kobiety fascynowały artystów wszystkich epok. Jednak niektóre okresy w dziejach sztuki wydają się przywiązywać szczególną wagę do motywu kobiecości – przykładem tutaj może być Młoda Polska. Zarówno literatura, jak i sztuka tego okresu kładzie nacisk na figurę niezależnej niewiasty.

Przyjrzyjmy się choćby „Ludziom bezdomnym” Stefana Żeromskiego. Jedną z głównych bohaterek powieści jest Joanna Podborska. To młoda dziewczyna, która zarabia na życie własną pracą, jako guwernantka w domu zamożnej rodziny. Marzy o miłości Tomasza Judyma, jednak nie pragnie zostać „nagrodą wojownika”. Chce być ona niejako równorzędną partnerką Judyma, pomagać mu realizować jego społecznikowskie pasje. Proponuje ukochanemu założenie szpitala dla ubogich – to nie jest propozycja, która mogłaby wyjść od „kury domowej”, czy bywalczyni salonów. Joanna jawi się więc jako osoba silna, obdarzona charakterem. Zarazem jej stałość i konsekwencja pozytywnie kontrastują z emocjonalnością Judyma, który nie potrafi osiągnąć wewnętrznego spokoju. Judym jest rozdarty wewnętrznie, niczym słynna sosna, pojawiająca się w powieści. Joanna, równie wrażliwa na cierpienie bliźnich, co on, nie ma tego problemu. Widzimy więc odwrócenie „tradycyjnych” ról – już nie mężczyzna jawi się jako dojrzalszy od kobiety. Jest dokładnie na odwrót.

Jednak w Młodej Polsce kobieta to nie tylko osoba, to także idea, tajemnica. W „Szale” Władysława Podkowińskiego obserwujemy nagą rudą niewiastę, dosiadającą demonicznego konia. Obraz ten ukazuje „dziką” stronę kobiecości – jej niespokojną naturę, drzemiące w niej siły. Twarz kobiety jest spokojna, ale pysk konia wykrzywia tytułowy „szał”. Czy kobiecość to tak naprawdę spokój, czy wściekłość? Dla młodopolskiego artysty nie ma odpowiedzi na to pytanie.

Kobieta jest tajemnicą również dla Jacka Malczewskiego, autora obrazu „Śmierć”. Widzimy na nim chłopa, który pokornie stoi przed tytułową bohaterką. „Śmierć” nie jest jednak szkieletem, kostuchą. Zamiast tego ma postać młodej dziewczyny z kosą. Śmierć kładzie dłoń na oczach chłopa, odbierając mu życie. Jej twarz jest spokojna i piękna. Na płótnie Malczewskiego kobiecość nie przez przypadek skojarzona zostaje ze śmiercią. Dla mężczyzny kobieta jest czymś nieodgadnionym, tajemniczym, jak śmierć właśnie. Może dać spokój i szczęście, ale może doprowadzić do zagłady – pierwiastek żeński zostaje niemal ubóstwiony. Nie jest to jednak łagodne bóstwo, to bóstwo pogańskie, groźne i niezrozumiałe.

Kobieta w sztuce Młodej Polski przedstawiana jest w różny sposób. Może to być nowoczesna i stateczna dziewczyna, pragnąca realizować swoje marzenia. Ale często jest to także symbol niezwykłej i niepojętej siły, która może przynieść mężczyźnie radość, ale i tragedię. Jedno jest pewne – młodopolscy artyści znacznie poważniej niż ich poprzednicy podchodzili do kwestii kobiecości.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Porównaj starogrecki i średniowieczny...

Termin rycerstwo kojarzymy przede wszystkim z europejskim średniowieczem. Wymawiając to słowo chyba każdy wyobraża sobie zakutych w pancerze jeźdźców którzy...

Problemy współczesnej (XXI-wiecznej)...

Starsi ludzie często powtarzają że dzisiejsza młodzież ma „wszystko”. „Za naszych czasów nie było takich możliwości” – powtarzają....

Katastrofizm w „Szewcach”

Wizja świata ukazana w „Szewcach” Stanisława Ignacego Witkiewicza budzi u czytelnika ciekawość i niepokój. Ten drugi stan nasila się wraz z postępem...

Salvador Dali Płonąca żyrafa...

„Płonąca żyrafa” powstała w 1937 r. Jest to jedno z najbardziej rozpoznawalnych oraz charakterystycznych dzieł wybitnego hiszpańskiego artysty przedstawiciela...

Motyw artysty w literaturze i sztuce...

Motywy autotematyczne są powszechne w sztuce i literaturze. Skąd to wynika? Sądzę że artyści jak wszyscy potrzebują udowodnienia samym sobie iż to czym się zajmują...

Charakterystyka porównawcza Danusi...

Danusia Jurandówna i Jagienka Zychówna to dwie bohaterki kobiece które pojawiają się w „Krzyżakach” Henryka Sienkiewicza. Już na pierwszy...

Pieśń – definicja i wyznaczniki...

Definicja i wyznaczniki gatunku Pieśń to utwór poetycki który przeznaczony miał być do śpiewania. Wywodzi się on z obrzędowości związanej z religią i...

Fantastyczny przyjaciel – opowiadanie...

Pewnego styczniowego popołudnia udałem się na sanki. Zima była tego roku wprost cudowna – puszysty śnieg pokrywał wszystko jak okiem sięgnąć! Mróz nie dokuczał...

Tragizm Judyma

Doktor Tomasz Judym to główna postać powieści Stefana Żeromskiego „Ludzie bezdomni”. Pod koniec książki bohater widzi rozdartą sosnę – staje...