Unikalne i sprawdzone teksty

Motyw labiryntu w literaturze i sztuce

Labirynt to jeden z najpopularniejszych motywów w sztuce i literaturze. Przewija się on od starożytności aż do dzieł współczesnych twórców. Ma on głębokie znaczenie filozoficzne.

Najważniejszym bodaj obraz labiryntu, utrwalony na niezliczonych dziełach malarskich, to kreteńskie korytarze, wśród których zamknięty był mityczny Minotaur. Wzniesione przez Dedala więzienie skrywało bestię, pół człowieka, pół byka. Do czasu, aż został zgładzony przez Tezeusza, Minotaur domagał się ofiar z ludzi. W tej wizji labirynt skrywa przedwieczną grozę, potężne, utajone zło, które żąda ludzkiej krwi. Jednak labirynt stanowi również wyzwanie, którego trzeba się podjąć, by zdobyć sławę i mądrość.

W sztuce średniowiecznej wielokrotnie ukazywano życie człowieka, jako labirynt. Jego centrum była metaforyczna Jerozolima – miasto Chrystusa – do którego należało zmierzać, by zaznać wielkiego szczęście. Jednak pokusy tego świata odciągają człowieka od Boga, są owymi ślepymi korytarzami, w których można się zgubić.

Mniej oczywistą wizję labiryntu oferuje czytelnikowi nowsza literatura. Rozwój miast w XIX i XX wieku sprawił, że zaczęły one kojarzyć się z korytarzami, w których błąkał się Tezeusz. Fabryki, napędzane potężnymi, nieludzkimi maszynami parowymi, dzielnice biedoty skrywające nieludzką nędzę – to wszystko krajobrazy znajome mieszkańcom metropolii, które rozwinęły się po rewolucji przemysłowej. Zło, na jakie trafić może zbłąkany wędrowiec, nie ma jednak postaci fantastycznej bestii – jest nim natomiast cierpienie ludzi zgniatanych przez bezosobowe miasto. Doktor Tomasz Judym, bohater „Ludzi bezdomnych” Stefana Żeromskiego, wędruje przez Warszawę i zagłębia się w kolejne kręgi industrialnego piekła. Zwiedza mieszkania proletariatu na ulicy Krochmalnej oraz stalownię, kojarzącą się z wizjami Dantego. Przestrzeń miasta z przełomu XIX i XX wieku jest człowiekowi równie obca, jak labirynt Minotaura.

Wreszcie interesującą wizję omawianego motywu przedstawił Guillermo del Toro w filmie „Labirynt fauna”. Bohaterka trafia na ślady drogi do fantastycznego świata. Na jej drodze stają jednak niezwykłe i niebezpieczne stworzenia. Wydaje się, że del Toro interpretuje motyw labiryntu w sposób klasyczny – jako owego miejsca skrywającego przedwieczne zło. Tak jednak nie jest – w przewrotnym podsumowaniu widz otrzymuje sugestię, że to nasz świat jest groźnym labiryntem. Magiczne bestie nie są w gruncie rzeczy złe – zło żyje natomiast w ludziach. Każdy z nas jest potencjalnym Minotaurem.

Motyw labiryntu w sztuce służy różnym celom. Przypomina człowiekowi o skomplikowaniu świata – o źle, które jest obok nas i tym, które odnaleźć można w naszych sercach.

 

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Różne postawy człowieka wobec...

Wiek XX uchodzi za jeden z najtrudniejszych rozdziałów w dziejach ludzkości. Niewiele epok może dorównać zeszłemu stuleciu gdy mowa o rozmiarach zbrodni. Doświadczenia...

Postacie i wydarzenia historyczne...

Akcja „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza rozpoczyna się w trzynastym roku panowania Władysława Jagiełły (1399) a kończy się chwalebnym zwycięstwem polskich...

Behawioryzm w „Opowiadaniach”...

Tadeusz Borowski w „Opowiadaniach” stosuje behawioralną technikę narracji. Mamy tu do czynienia zarówno z metodą konstruowania przekazu literackiego jak...

Uczyć bawiąc – realizacja oświeceniowej...

Twórczość Ignacego Krasickiego ma charakter dydaktyczny. Zgodne to jest z oświeceniowym zaleceniem by „uczyć bawiąc”. Powiedzieć można iż owo zalecenie...

Judym jako bohater romantyczny

Tomasz Judym to główny bohater powieści „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego. Dzieło to ukazało się w roku 1900 i uważane jest powszechnie za symbol...

Mój ulubiony film – recenzja

Moim ulubionym filmem jest „Park Jurajski” Stevena Spielberga. Premiera filmu miała miejsce ponad dwadzieścia lat temu ale jestem przekonany że dzieło nie zestarzało...

Pokolenie Kolumbów – geneza charakterystyka...

W roku 1957 Roman Bratny opublikował trzytomową powieść „Kolumbowie. Rocznik 20”. Autor urodzony w 1921 roku opowiada w niej o losach swojego pokolenia. Tytuł...

Obraz Petersburga w „Zbrodni i...

Petersburg to jedna z najpiękniejszych metropolii na świecie. Miasto wzniesione w XVIII wieku przez dynastię Romanowów miało pokazywać europejskie oblicze Rosji....

Marcel Duchamp Akt schodzący po...

Obraz olejny Marcela Duchampa „Akt schodzący po schodach nr 2” (Nu descendant un escalier n° 2) wzbudził po swojej premierze spore kontrowersje a także stał...