Unikalne i sprawdzone teksty

Motyw matki w literaturze i sztuce

Matka to osoba szczególna. Dzięki niej trafiamy na świat, ona zajmuje się naszym wychowaniem, przybliża nam podstawowe pojęcia. Nawet jeśli jest prostą osobą, to staje się najważniejszą nauczycielką naszego życia. Artyści nie są tutaj żadnym wyjątkiem, wręcz przeciwnie. Można przywołać całą listę ludzi sztuki, którzy zachowali szczególnie dobry kontakt ze swoimi rodzicielkami – wymieńmy chociażby Juliusza Słowackiego, czy Zygmunta Krasińskiego. Matka stała się również istotnym motywem w literaturze i sztuce.

Wśród dziełach średniowiecznych autorów wyróżnia się w tym kontekście „Wielki testament” Franciszka Villona. Matka poety pojawia się w nim tylko na chwilę, jednak nawet ten krótki portret literacki zaskakuje wyjątkowym artyzmem. I tym, że jest tak po prostu, po ludzku, poruszający. Villon pisze mianowicie modlitwę dla swojej rodzicielki (Ballada, iaką Wilon napisał na prośbę swey matki, aby ubłagać łaski nayswiętszey panny) – w modlitwie owej zwraca się ona do Matki Boskiej, przedstawiając przy okazji samą siebie. Dowiadujemy się więc, że jest ona osobą bardzo prostą, analfabetką (Nic nie znam — liter czytać nie znam zgoła ). Jej horyzonty intelektualne wyznaczane są przez kościół – i nie mowa tu bynajmniej o Kościele jako organizacji, ze świętym Tomaszem, czy Albertem Wielkim. Nie, nie – dla matki Villona liczy się jej pobliski kościółek, w którym może oglądać malowidła przedstawiające raj i piekło. Kobieta marzy, by po ciężkim życiu osiągnąć zbawienie. Widać jednak, że nie ma zbyt dużego pojęcia o religii, jaką wyznaje. Określa ona Matkę Boską jako „boginię” – oczywiście jest to sprzeczne ze wszelkimi zasadami chrześcijaństwa. Ale czy nie tak mogli myśleć niepiśmienni ludzie średniowiecza? Właściwie tylko tyle dowiadujemy się o tej kobiecie, reszta pozostaje w sferze domysłów. Paradoksalne, właśnie tutaj dostrzec można moc matczynej miłości. Wiemy przecież, że Villon prowadził bardzo burzliwe życie, był złodziejem i mordercą, otarł się o śmierć na szubienicy – jednak w „Modlitwie” widać głęboką czułość. Widzimy więc, że relacje między matką i synem musiały być dobre. Czy można wyobrazić sobie lepszy przykład matczynej miłości, niż tę starą, pobożną osobę, która nadal kocha łotra?

Nieco inaczej figura matki jest wykorzystana przez Federico Felliniego, reżysera filmu „Casanova”. Tam również rodzicielka tytułowego bohatera pojawia się tylko na krótko – scena z jej udziałem służy podkreśleniu upadku moralnego Casanovy. Ów awanturnik i uwodziciel odszedł daleko od niewinności dzieciństwa. Rozmowa z matką – chociaż nie wyraża tego wprost – jasno przywołuje tę myśl. Jacek Kaczmarski, w utworze opartym na filmie Felliniego, opisał tę scenę w słowach:Niosłem moją matkę starąna ramionach jak ćmę wielką/ przeglądając się w jej oczachzobaczyłem w nich poczwarę.

Motyw matki może być wykorzystywany na różny sposób. Część artystów (np. Villon) uważa ewidentnie, iż miłość do dziecka jest czymś, co przekracza wszelki zło – dzięki temu może dać ukojenie w najgorszej sytuacji. Co by się nie działo, zawsze możemy wrócić do naszej ukochanej matki. Ale niektórzy twórcy (Fellini) wykorzystują postać matki, by ukazać zepsucie danej postaci – mówią: „popatrz, ktoś oferował ci tyle miłości, tak się o ciebie troszczył – a ty mimo to doprowadziłeś się do upadku”. Figura matki może więc dla nas stanowić i znak nadziei i znak przestrogi.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Pieśń – definicja i wyznaczniki...

Definicja i wyznaczniki gatunku Pieśń to utwór poetycki który przeznaczony miał być do śpiewania. Wywodzi się on z obrzędowości związanej z religią i...

Edward Munch Taniec życia - opis...

W olejnym obrazie „Taniec życia” namalowanym w latach 1899-1900 Edvard Munch zawarł elementy symbolizmu osobistych doświadczeń a zarazem przedstawił epizod z...

Bohaterowie historyczni fikcyjni...

Trzecia część „Dziadów” Adama Mickiewicza jest dramatem w którym fikcja literacka rzeczywistość historyczna i płaszczyzna fantastyczna przenikają...

Felieton z życia szkoły

Drodzy koledzy i koleżanki! Witam w kolejnym numerze naszej szkolnej gazetki! Korzystając z okazji chciałbym dzisiaj zwrócić uwagę na pewną sprawę która...

O czym mówią moje książki nocą...

„Książka nie jest tak fajna jak film!” – powiedział ostatnio mój kolega. „W filmie widzisz co robią bohaterowie słyszysz jak rozmawiają....

„Ofiarowanie Izaaka” Caravaggio...

Obraz pod tytułem „Ofiarowanie Izaaka” jest jednym z przykładów wykorzystania w sztuce motywów i historii biblijnych. Namalowany przez Caravaggia...

Topos theatrum mundi we fraszce...

Jednym z motywów które zdobył sporą popularność w okresie renesansu było theatrum mundi (świata-teatru). Pojawia się on również w utworach Jana Kochanowskiego...

Wenus z Milo – opis rzeźby

„Wenus z Milo” to jedna z najsłynniejszych rzeźb powstałych w antyku. Być może świat nigdy nie usłyszałby o niej gdyby nie przypadkowe odnalezienie jej przez...

Moja rodzina - opis

Moja rodzina jest bardzo duża. Mam wiele cioć i wujków oraz kuzynów. Mimo tego że jest nas dużo wszyscy trzymamy się razem i chętnie sobie pomagamy. Staramy...