Unikalne i sprawdzone teksty

Motyw odpowiedzialności w literaturze i sztuce

Odpowiedzialność przyjmować może różne formy. Inna jest odpowiedzialność człowieka prywatnego (małżonka, rodzica), a inna – obywatela. Artyści poświęcili wiele czasu na analizę różnych rodzajów odpowiedzialności. Warto zapoznać się z ich refleksjami, by lepiej pojąć zadania, które stanąć mogą przed nami samymi.

Odpowiedzialność obywatelską i osobistą łączą w sobie przedstawiciele rodziny Korczyńskich z „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej. Ci kresowi szlachcie ze wszystkich sił starają się zachować rodzinny majątek – jest to zadanie, które wynika zarówno z poczucia obowiązku wobec własnej rodziny, jak i wobec narodu. Owi ciężko pracujący mężczyźni (Benedykt i Witold) chcą zachować rodowe dziedzictwo. Ale zdają sobie też sprawę, że utrzymanie majątku polskiej szlachty jest formą oporu wobec rosyjskich władz. Różne formy odpowiedzialności łączą się więc w jedno działanie. Korczyńskim nieobce też były czyny motywowane wyłącznie patriotyzmem – Andrzej, brat Benedykta, poległ bowiem w powstaniu styczniowym.

Obywatelskiego poświęcania nie można również odmówić generałowi Ordonowi, bohaterowi „Reduty Ordona”. Ów żołnierz, jeden z dowódców powstania listopadowego, woli wysadzić się w powietrze, niż oddać w ręce wroga. Podobnie czyni zresztą pułkownik Michał Jerzy Wołodyjowski, bohater „Pana Wołodyjowskiego” Henryka Sienkiewicza. Wysadza on twierdzę w Kamieńcu Podolskim, bo wcześniej złożył przysięgę, że prędzej straci życie, niż przekaże zamek wrogowi. Można się zastanawiać, czy Ordon i Wołodyjowski zdecydowali się na poświęcenie życia bardziej z powodów patriotycznych, czy raczej powodu wpływu silnego etosu żołnierza. Honor był doceniany przez wojskowych wszystkich narodowości. W „Ogniem i Mieczem” Sienkiewicza znajduje się scena, w której dowódca niemieckich najemników podejmuje nierówną walkę z kozakami. W jego przypadku motywacja patriotyczna nie wchodzi w grę – natomiast do takiego czynu pcha go etos wojownika, który nie łamie swojej przysięgi. W postaciach Ordona i Wołodyjowskiego inspiracje patriotyczne i honor żołnierza łączyły się i trudno ocenić, która forma odpowiedzialności była dla nich bardziej istotna.

Zdecydowanie patriotyczny charakter wydaje się mieć natomiast poświęcenie młodego powstańca z obrazu Artura Grottgera „Pożegnanie powstańca”. To ewidentnie nie jest żaden zawodowy żołnierz, a zwykły szlachcic, czujący potrzebę służby ojczyźnie. Młoda kobieta żegna go czule. Oboje wydają się idealistami, gotowymi do poświęceń dla kraju, za który czują się odpowiedzialni. Zapewne nie zdają sobie sprawy z ciężkiego losu powstańca, który czeka mężczyznę.

Odpowiedzialność może mieć różne formy. Można być odpowiedzialnym za losy rodzinnego majątku, za honor własny lub swojej formacji (w przypadku dowódcy oddziału wojskowego), a także za ojczyznę. Co istotne, lojalności owe mogą się przenikać. Wielokrotnie poczucie odpowiedzialności za ojczyznę pokrywa się z chęcią służenia własnemu rodowi, a także dbałością o własną godność.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Miron Białoszewski „Wywiad”...

Wiersz Mirona Białoszewskiego „Wywiad” oraz „Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią” to utwory które koncentrują się na ukazaniu wizerunku...

Juliusz Kossak Sobieski pod Wiedniem...

Obraz zatytułowany „Sobieski pod Wiedniem” to dzieło które stworzył Juliusz Kossak. Przedstawiona przez niego została niezwykła scena – widoczna...

Św. Franciszek jako ideał świętego...

Święty Franciszek swoją postawę od samego początku starał się wzorować na Jezusie widząc w Nim najwyższy ideał. Wkroczył więc na drogę ubóstwa i cnoty wyrzekając...

Praca u podstaw w „Lalce” –...

Pozytywiści chcąc poprawić sytuację społeczną i wzmocnić więzi łączące naród stanęli wobec wielu trudności będących dziedzictwem poprzednich epok. Spośród...

Czy walka dobra ze złem odbywa...

Walka ze złem jest chyba najczęstszym motywem popularnych filmów. Zazwyczaj zło przybiera postać odrażających orków i trolli pragnących pożreć szlachetnych...

Charakterystyka porównawcza Marcina...

Powieść Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace” stanowi wyjątkowy obraz dorastania Polaka w zaborze rosyjskim pod koniec XIX wieku. Bohaterowie dojrzewają psychicznie...

Napisz list do jedynej i najmilszej...

Jedyna i najmilsza! Czy pamiętasz jeszcze nasz pobyt w Tomaszowie? Wspólnie spędzane chwile minuty które zdawały się upływać za szybko. Dziś przed oczami...

Praca organiczna – definicja przedstawiciele...

Definicja Praca organiczna to jedno z pojęć którymi kierował się pozytywizm realizując to hasło poprzez szereg różnorodnych działań. Jest to postulat który...

Czy Polacy są tolerancyjni? –...

Tolerancja to jedna z cech które są powszechnie cenionymi. Oznacza ona otwartość i zrozumienie innych poglądów. Dopuszczenie ich do głosu jednak nie jest to...