Unikalne i sprawdzone teksty

Motyw odpowiedzialności w literaturze i sztuce

Odpowiedzialność przyjmować może różne formy. Inna jest odpowiedzialność człowieka prywatnego (małżonka, rodzica), a inna – obywatela. Artyści poświęcili wiele czasu na analizę różnych rodzajów odpowiedzialności. Warto zapoznać się z ich refleksjami, by lepiej pojąć zadania, które stanąć mogą przed nami samymi.

Odpowiedzialność obywatelską i osobistą łączą w sobie przedstawiciele rodziny Korczyńskich z „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej. Ci kresowi szlachcie ze wszystkich sił starają się zachować rodzinny majątek – jest to zadanie, które wynika zarówno z poczucia obowiązku wobec własnej rodziny, jak i wobec narodu. Owi ciężko pracujący mężczyźni (Benedykt i Witold) chcą zachować rodowe dziedzictwo. Ale zdają sobie też sprawę, że utrzymanie majątku polskiej szlachty jest formą oporu wobec rosyjskich władz. Różne formy odpowiedzialności łączą się więc w jedno działanie. Korczyńskim nieobce też były czyny motywowane wyłącznie patriotyzmem – Andrzej, brat Benedykta, poległ bowiem w powstaniu styczniowym.

Obywatelskiego poświęcania nie można również odmówić generałowi Ordonowi, bohaterowi „Reduty Ordona”. Ów żołnierz, jeden z dowódców powstania listopadowego, woli wysadzić się w powietrze, niż oddać w ręce wroga. Podobnie czyni zresztą pułkownik Michał Jerzy Wołodyjowski, bohater „Pana Wołodyjowskiego” Henryka Sienkiewicza. Wysadza on twierdzę w Kamieńcu Podolskim, bo wcześniej złożył przysięgę, że prędzej straci życie, niż przekaże zamek wrogowi. Można się zastanawiać, czy Ordon i Wołodyjowski zdecydowali się na poświęcenie życia bardziej z powodów patriotycznych, czy raczej powodu wpływu silnego etosu żołnierza. Honor był doceniany przez wojskowych wszystkich narodowości. W „Ogniem i Mieczem” Sienkiewicza znajduje się scena, w której dowódca niemieckich najemników podejmuje nierówną walkę z kozakami. W jego przypadku motywacja patriotyczna nie wchodzi w grę – natomiast do takiego czynu pcha go etos wojownika, który nie łamie swojej przysięgi. W postaciach Ordona i Wołodyjowskiego inspiracje patriotyczne i honor żołnierza łączyły się i trudno ocenić, która forma odpowiedzialności była dla nich bardziej istotna.

Zdecydowanie patriotyczny charakter wydaje się mieć natomiast poświęcenie młodego powstańca z obrazu Artura Grottgera „Pożegnanie powstańca”. To ewidentnie nie jest żaden zawodowy żołnierz, a zwykły szlachcic, czujący potrzebę służby ojczyźnie. Młoda kobieta żegna go czule. Oboje wydają się idealistami, gotowymi do poświęceń dla kraju, za który czują się odpowiedzialni. Zapewne nie zdają sobie sprawy z ciężkiego losu powstańca, który czeka mężczyznę.

Odpowiedzialność może mieć różne formy. Można być odpowiedzialnym za losy rodzinnego majątku, za honor własny lub swojej formacji (w przypadku dowódcy oddziału wojskowego), a także za ojczyznę. Co istotne, lojalności owe mogą się przenikać. Wielokrotnie poczucie odpowiedzialności za ojczyznę pokrywa się z chęcią służenia własnemu rodowi, a także dbałością o własną godność.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Liryka apelu (inwokacyjna) – charakterystyka...

Charakterystyka znaczenia rolaLiryka inwokacyjna to szczególny typ liryki który bywa nazywany również liryką zwrotu do adresata. Jak sama nazwa wskazuje...

Poezja która mnie fascynuje. Zaprezentuj...

Spośród współczesnych poetów najbardziej fascynuje mnie zmarły przed ponad dekadą (w 2004 roku) Czesław Miłosz. Jest to autor bardzo ceniony o czym...

Powrót posła jako komedia polityczna...

Julian Ursyn Niemcewicz napisał „Powrót Posła” w 1790 roku w czasie trwania Sejmu Wielkiego (1788-1792) zwanego też Sejmem Czteroletnim. Sztuka wystawiona...

Kamienica Kolichowskiej – opis...

Mieszcząca się przy ulicy Staszica kamienica należąca do pani Cecylii Kolichowskiej była miejscem w którym Elżbieta Biecka przyszła żona Zenona Ziembiewicza spędziła...

Cnota – trwała wartość czy...

Rozważania na temat cnoty jej wartości i jej form należą do kwestii najczęściej poruszanych przez filozofów i artystów. Wydaje się to rzeczą dość oczywistą...

Czy sierotka Marysia była szczęśliwa?...

Odpowiedź na pytanie o szczęście sierotki Marysi nie jest łatwą. Dziewczynka pokazana jest jako osoba pracująca przy wypasie gęsi. Mała Marysia posiada jedynie swojego...

Kandyd jako powiastka filozoficzna...

„Kandyd” Wolter jest utworem niezwykle popularnym. Już w roku swojej premiery (1759) doczekał się ponad dwudziestu wydań. Nie da się ukryć iż historia opowiadana...

Opis miłości Romeo i Julii

Miłość jaka narodziła się między tytułowymi bohaterami tragedii Williama Szekspira jest szczególnym przykładem uczucia. Targana sporem między Kapuletami i Montekimi...

Oskarżanie Zenona Ziembiewicza...

Wysoki sądzie zasiadający dziś na ławie oskarżonych Zenon Ziembiewicz to człowiek który nie sprostał pokładanym w nim nadziejom. Jako prezydent zawiódł...