Motyw przyjaźni w literaturze i sztuce | wypracowanie

Przyjaźń uchodzi za jedno z najszlachetniejszych ludzkich uczuć. Przez stulecia różni filozofowie powątpiewali w miłość, patriotyzm, a nawet w same idee dobra i zła. Jednak nikt nie potrafił sensownie zaatakować przyjaźni jako takiej. Wydaje się, że potrafi ona – niczym przysłowiowa wiara – przenosić góry. Motyw przyjaźni często pojawiał się w literaturze i sztuce wielu epok.

Już w starożytności na obrazach i jako element zdobnictwa pojawiali się Achilles i Patroklos. Przez stulecia uchodzili oni za parę wzorowych przyjaciół i niejedno płótno ukazywało rozpacz Achillesa po stracie towarzysza. Z biegiem lat zatarła się również pamięć o innej – erotycznej – stronie relacji dwóch bohaterów. Należy jednak mieć na uwadze, że dla starożytnych Greków homoseksualny związek dwóch mężczyzn nie wykluczał przyjaźni. Wręcz przeciwnie – antyczni mędrcy uznawali ją za jedną z podstaw tego typu relacji. Widać to doskonale na przykładzie dwóch „antybohaterów” – młodzieńców, będących bohaterami „Satiriconu”, prześmiewczej powieści przypisywanej Patroniuszowi, rzymskiemu arystokracie znanemu z kart „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza. Przeżywają oni różne przygody, ale wspierają się w nich nieustannie.

Oczywiście dla większości artystów przyjaźń nie wiąże się z relacją o charakterze seksualnym. Często natomiast kładzie się nacisk na wspólnotę pewnych ideałów, jaka łączy dwójkę lub większą ilość ludzi. Bohaterowie „Kamieni na szaniec” Aleksandra Kamińskiego to młodzi harcerze, zmagający się z ciężką rzeczywistością okupowanej przez Niemców Polski. Tym, co cementuje ich przyjaźń, jest oddanie ideałom harcerskim i patriotycznym. Chłopcy wiedzą, że są one ważniejsze niż codzienny wysiłek odnajdywania się w wojennych realiach– nie wahają się ryzykować dla nich swoich młodych żyć. Jednak nie są fanatykami, oddanymi tylko ideałom. Są też wierni sobie nawzajem i dla siebie także gotowi są na poświęcenia. Akcja pod Arsenałem służyła przecież odbiciu aresztowanego przyjaciela.

Wspólnota celu łączy również bohaterów „Władcy Pierścieni”. Bilbo Baggins próbuje zniszczyć przeklęty pierścień, jednak zdajemy sobie sprawę, że jego wysiłki spaliłby na panewce bez pomocy wiernego Sama. Nie jest on tak inteligentny i błyskotliwy, jak Bilbo, ale to twardo stąpa po ziemi i wielokrotnie jego odwaga umożliwia im obu ucieczkę przed niebezpieczeństwem. Sam wie, że wyprawa do Mordoru zakończyć się może śmiercią lub kalectwem – jednak stoi twardo po stronie Bilba. Paradoksalnie, na tego prostego hobbita nie ma wpływu demoniczny pierścień, który powoli zniewala Bagginsa.

Przyjaźń w sztuce i literaturze to bardzo częsty motyw. Artyści zgadzają się, że wiążę się ona wielokrotnie z poświęceniem własnej osoby dla towarzysza. Dla przyjaciela jesteśmy skłonni wiele zaryzykować – ale też wiemy, że on również zrobiłby to samo dla nas.