Unikalne i sprawdzone teksty

Motyw żołnierza w literaturze i sztuce

Wojna od zawsze przyciągała uwagę artystów. Trudno się więc dziwić, że motyw żołnierza przewija się od stuleci przez karty książek i przez malarskie płótna. Twórcy w najróżniejszy sposób wykorzystywali figurę wojownika, zależnie od swojego spojrzenia na wojnę i los ludzki.

Marek Tuliusz Cycero, wielki rzymski filozof, uważał, że istnieje niebo, w którym po śmierci zaznają radości ci, którzy zginęli za ojczyznę. Według nordyckiej mitologii wojownicy polegli w boju cieszą się nieustającą ucztą w Walhalii. Wizja żołnierza, jako patrioty, jako człowieka honoru, który walczy za ważną sprawę lub po prostu para się szlachetnym żołnierskim rzemiosłem przewijała się przez karty literatury do niedawna. I dzisiaj spotkać ją można w literaturze popularnej – chociażby w powieściach Toma Clancy’ego, czy filmach Clinta Eastwooda („Snajper”). Występujący w nich żołnierze to ludzie, który ryzykują życie dla ojczyzny, są prości, ale z gruntu dobrzy. Trudno o niecne intencje podejrzewać też przystojnego powstańca z ryciny Artura Grottgera („Pożegnanie powstańca”). Jednak już przed wiekami zaczęła się rozwijać inna tradycja postrzegania wojownika i wojny jako takiej. Miguel de Cervantes był hiszpańskim szlachcicem, który brał udział w walkach z Turkami – podczas starć został okaleczony, spędził też całe lata w niewoli przeciwnika. Skutkiem jego rozgoryczenia stał się „Don Kichot”, jedna z największych powieści w dziejach europejskiej literatury. W historii błędnego (i obłąkanego) rycerza z La Manchy dopatrzeć można się kpiny z rycerskiego i żołnierskiego etosu. Bo czy żołnierze naprawdę aż tak bardzo różnią się od Don Kichota, który walczył z owcami i wiatrakami? Czy wojna może mieć jakikolwiek sens?

Zdecydowanie negatywnie odpowiadał na to ostatnie pytanie Jaroslav Haszek, autor „Przygód dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej”. Wojna dla autora jest zbiorowym obłędem, a młodzi ludzie poświęcają swoje życia dla zysków i chorych ambicji polityków. W tym szaleństwie jednym rozsądnym człowiekiem okazuje się tytułowy Szwejk, który uchodzi za idiotę. Jednak Szwejk to nie idiota, a błazen w klasycznym rozumieniu tego słowa – swoimi wygłupami ujawnia on mroczną prawdę o otaczającej go rzeczywistości.

Paradoksalnie, obie te wizje wojny mogą się łączyć. Polscy ułani w „Lewej Wolnej” Józefa Mackiewicza to ludzie prości, wulgarni. Piją, biorą kokainę i odwiedzają domy publiczne. Są dalecy od bohaterów patriotycznych czytanek. Jednak Mackiewicz, sam będący weteranem wojny polsko-bolszewickiej, o której opowiada jego powieść, nie twierdzi, że wojna nie ma sensu. Wręcz przeciwnie – wolność to coś, dla czego warto ryzykować życie. Jednak sama wojaczka pozostaje brudnym i okrutnym rzemiosłem.

Żołnierze pojawiają się w wielu dziełach sztuki. Artyści mogą tworzyć ich apologie (pochwały) lub krytykować zarówno samych wojskowych, jak i wojnę. Trudno odpowiedzieć, która wizja jest prawdziwa –zwłaszcza nam, którzy sami nie braliśmy udziału w konflikcie zbrojnym.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Rokoko – cechy przedstawiciele...

Cechy opis założenia Rokoko było kierunkiem którego przejawy widoczne były zarówno w literaturze jak i w sztuce. Jego pojawienie się datowane jest na koniec...

Przyjaciele są jak ciche anioły...

Nietrudno być dobrym przyjacielem gdy wszystko układa się pomyślnie podczas wspólnych zabaw gier czy spędzając beztrosko wolny czas. Prawdziwy przyjaciel powinien...

Opisz swoją ulubioną porę roku

Spośród wszystkich pór roku najbardziej lubię jesień. Może się to wydawać dziwne ponieważ większość moich rówieśników preferuje lato. Nie...

Opis Akademii Pana Kleksa

Akademia przedstawiona w utworze Jana Brzechwy to fantastyczne niezwykłe miejsce w którym uczniowie przyjemnie spędzają swój czas. Profesor prowadzi bardzo ciekawe...

Leonardo da Vinci Dama z łasiczką...

„Dama z łasiczką” („Dama z gronostajem”) została namalowana przez Leonarda da Vinci techniką olejną z użyciem tempery na desce orzechowej o rozmiarach...

„Człowieka można zniszczyć...

„Stary człowiek i morze” uchodzi za najwybitniejszą powieść Ernesta Hemingwaya i za najbardziej dojrzały wyraz filozofii pisarza. Bohater książki rybak Santiago...

Motyw odpowiedzialności w literaturze...

Odpowiedzialność przyjmować może różne formy. Inna jest odpowiedzialność człowieka prywatnego (małżonka rodzica) a inna – obywatela. Artyści poświęcili...

Wassily Kandinsky Kompozycja VII...

„Kompozycja VII” Wassila Kandinsky’ego wydawać się może dziełem pełnym chaosu i nieuporządkowania. Widz który nie zna korzeni dzieła wyrobić...

Kobieta w oknie Caspar David Fredrich...

„Kobieta w oknie” to przedstawienie którego autorem jest romantyczny twórca Caspar David Fredrich. Opis Na obrazie przedstawiona jest postać kobieca...