Unikalne i sprawdzone teksty

Sceny pojedynków w literaturze. Dokonaj analizy wybranych przykładów i omów ich funkcjonowanie w literaturze różnych epok | wypracowanie

Pojedynki funkcjonują w kulturze od stuleci. Nie ma się czemu dziwić – starcie dwóch osobowości, dwóch wojowników zawsze budzi emocje. Pojedynek wydaje się bardziej sprawiedliwy niż bitwa – w końcu nie zwycięża się w nim dzięki przewadze liczebnej, czy lepszemu wyposażeniu.

Oczywiście walczący ze sobą różnią się wielkością i umiejętnościami. Ale to również nadaje pojedynkowi specyficznego charakteru. Kiedy mniej doświadczony wojownik wygrywa, może to oznaczać, że jest on wybrańcem. Gdy biblijny Dawid pokonuje potężnego Filistyna Goliata, mamy do czynienia ze znakiem boskiego wsparcia dla młodzieńca.

Niejako grą z motywem Dawida jest postać pana Wołodyjowskiego z „Trylogii” Henryka Sienkiewicza. Wołodyjowski to człowiek niewielkiego wzrostu, będący jednak mistrzem szabli. W „Potopie” pojedynkuje się on z warchołem Andrzejem Kmicicem, który uprowadził Oleńkę Bilewiczównę. Kmicic przegrywa i zostaje ranny. Klęska uczy pokory tego zadufanego w sobie szlachcica, a także jest początkiem jego przyjaźni z Wołodyjowskim. U Sienkiewicza pojedynek służy do ukazania moralnego wymiaru bohaterów. Kmicic, mimo wszystkich swoich zbrodni, okazuje się jednak człowiekiem honorowym – walczy uczciwie i nie zachowuje urazy do Wołodyjowskiego. W tym epizodzie można odczytać zapowiedź późniejszego odrodzenia moralnego pana Andrzeja.

Sens tego epizodu widać wyraźnie, gdy analizujemy go w kontekście „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Tam Hrabia pojedynkuje się z kapitanem Rykowem. Obaj są ludźmi honoru, jednak podstępny major Płut chce przerwać pojedynek i podstępnie zabić hrabiego. Ukazuje to wyraźnie zepsucie moralnego tego zruszczonego Polaka.

W XX-wiecznej polskiej literaturze najsłynniejszy jest oczywiściej pojedynek na miny z „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza. Bohaterowie Miętus i Syfon zmagają się, kto przybierze bardziej „wstrząsającą” minę. Gombrowicz w ten groteskowy sposób (przegrany popełnia samobójstwo) ukazuje, czym jest forma. Forma była najważniejszą kategorią intelektualną w twórczości Gombrowicza – autor uznawał, że jest ona sposobem narzucania swojej osobowości innym ludziom. Pojedynek na miny to starcie dwóch jednostek o to, czyja forma zwycięży i narzucona zostanie drugiemu. Pojedynek dwóch rodzajów formy pojawia się także w „Innych pieśniach” Jacka Dukaja – powieści, która stanowi przeniesienie filozofii Gombrowicza w realia literatury fantasy.

Sceny pojedynków w literaturze służą różnym celom. W literaturze starożytnej („Biblia”, ale i „Iliada” Homera) ukazywały boskie wsparcie, jakim cieszy się bohater i to, co on reprezentuje. W literaturze XIX-wiecznej służyły ukazaniu psychologicznego i moralnego wymiaru postaci. Z kolei w literaturze najnowszej (Gombrowicz, Dukaj), pojedynki wykorzystywane bywają do ukazania mechanizmów rządzących światem i relacjami międzyludzkimi.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Najciekawsza przygoda Ani z Zielonego...

Ania z Zielonego Wzgórza to dziewczynka która dobrze radziła sobie w szkole i starała się być zawsze roztropną. Jednak często wpadała w tarapaty a każda...

Kreacje matek w „Przedwiośniu”...

Figura matki jest istotna we wszystkich kulturach ale nie będzie przesadą stwierdzenie że szczególną rolę zdobyła w kulturze polskiej. W końcu nawet w języku obiegowym...

Ja na taki świat się nie zgadzam....

Rozwój techniki sprawia że świat staje się nieco lepszym miejscem. Ludzie są w stanie produkować więcej żywności i coraz mnie zakątków świata staje przed...

Czy chciałbyś przenieść się...

Szarość przeciętność i jednakowość każdego naszego dnia który prawie niczym nie różni się od poprzedniego sprawia że często zapominamy że może istnieć...

Opis tajemniczego ogrodu

Tajemniczy ogród był niegdyś miejscem niezwykle pięknym i tętniącym życiem. Jednakże po tragicznym wypadku sytuacja uległa zmianie. Tajemniczy ogród stał...

Naturalizm w „Chłopach” –...

W „Chłopach” Władysława Reymonta można odnaleźć liczne elementy naturalizmu. Kierunek ten w literaturze zapoczątkował Emil Zola w drugiej połowie XIX wieku....

Symbolika i funkcje dwóch mogił...

Dwie mogiły w „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej oznaczają dwie tradycje i dwa systemy wartości do których odwołuje się autorka powieści. Znamienne że...

Opis miłości Romeo i Julii

Miłość jaka narodziła się między tytułowymi bohaterami tragedii Williama Szekspira jest szczególnym przykładem uczucia. Targana sporem między Kapuletami i Montekimi...

Moja ulubiona książka

Każda przeczytana książka wywiera wpływ na czytelnika. Niezależnie czy sięgam po lektury czy też książki które sama chcę przeczytać każda z nich jest dla mnie...