Unikalne i sprawdzone teksty

Moralność pani Dulskiej – opracowanie, interpretacja, bohaterowie

Geneza i interpretacja, czas i miejsce akcji

„Moralność pani Dulskiej” to dramat kontrowersyjnej w swoim czasie pisarki i aktorki, Gabrieli Zapolskiej (prawdziwe nazwisko: Maria Gabriela Piotrowska). Utwór został wystawiony po raz pierwszy w 1906 roku, w Krakowie. Miejsce ma pewne znaczenie, ponieważ w wersji pierwotnej akcja sztuki rozgrywa się we Lwowie – tam też miała się odbyć premierowy pokaz. Jednak pewne problemy, z jakimi zmagała się trupa teatralna, spowodowały zmianę miejsca pierwszego wystawienia na Kraków. By podkreślić swego rodzaju uniwersalizm utworu, dokonano niewielkich zmian w treści – w rozmowach bohaterowie przywoływali mianowicie inne szczegóły geograficzne (lwowski Wysoki Zamek albo krakowski Kopiec Kościuszki). Drukiem sztukę wydawano na podstawie różnych wersji –stąd do tej pory poszczególne wydania różnią się we wspomnianych szczegółach.
Podtytuł utworu to „tragifarsa kołtuńska”. Dobrze oddaje on zarówno tematykę dzieła, jak i jego formę. Zapolska dokonuje mianowicie miażdżącej krytyki hipokryzji mieszczaństwa, jego stylu życia, fałszywej moralności. W tym celu wykorzystuje środki realizmu – pojawia się wątek seksu pozamałżeńskiego, prostytucji oraz niechcianej ciąży. O ile dzisiejszemu czytelnikowi nie wydaje się to tematyką szczególnie bulwersująca, to inaczej sprawy wyglądały przed ponad stuleciem – sztuka Zapolskiej była uznawana za dość kontrowersyjną z tego powodu. Równocześnie autorka łączy owe realistyczne wątki z przerysowaniem, typowym dla farsy. Postać Dulskiej jest wręcz groteskowa w swoich wadach i hipokryzji. O dziwo, te dwie – wydawałoby się, że wykluczające się – strategie literackie znakomicie łączą się w dziele Zapolskiej, wzmacniając jego wydźwięk.

Bohaterowie i motywy

Tytułowa Aniela Dulska jest mieszczanką. Wiemy, iż posiada kamienicę i wynajmuje mieszkania. Dulskiej zależy przede wszystkim na dobrej reputacji – nie obchodzi ją istotny sens danych wydarzeń, tylko to, jak ludzie je postrzegają. Nie ma problemów z wynajmowaniem mieszkania prostytutce, ale wyrzuca z lokalu porządną kobietę, która próbowała się otruć z rozpaczy, gdy została zdradzona przez ukochanego mężczyznę. Podobnie podchodzi do wyczynów swojego syna Zbigniewa. Nie przejmuje się specjalnie tym, że zachowuje się on niemoralnie – chodzi jej o to, żeby inni ludzie tego nie widzieli. Z tego powodu nie protestuje za bardzo, gdy syn uwodzi służącą Hankę. W gruncie rzeczy jest jej to na rękę, bowiem lepiej, by chłopak „broił” w domu, niż na mieście, gdzie może zostać dostrzeżony przez kogoś. Również ciążą Hanki nie jest zbyt dużym problemem – takie rzeczy można załatwić, opłacając dziewczynę i oddalając ją. Kłopotem jest to, że syn chce się żenić z przyszłą matką swojego dziecka. Ostatecznie Dulska potrafi tak zmanipulować wszystkich, odwołując się do ich najniższych instynktów (przekupstwo), że sprawy kończą się po jej myśli.
Dulska jest nie tylko hipokrytką – charakteryzuje ją również skąpstwo, a w domu zachowuje się jak tyran, dyrygując całą rodziną.
Postać pani Dulskiej weszła do języka potocznego. Sztuka Zapolskiej doczekała się też kilku ekranizacji filmowych i teatralnych.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Miłosierdzie gminy – opracowanie...

Czas i miejsce akcji geneza Nowela została opublikowana w 1891 roku na łamach czasopisma „Kraj”. Była ona efektem podróży autorki do Szwajcarii a jej akcja...

Śluby panieńskie – opracowanie...

Geneza Pierwszy zamysł „Ślubów panieńskich” pojawił się w głowie Aleksandra Fredry już w 1826 r. Wtedy jeszcze sztuka nosiła tytuł „Magnetyzm”...

Bez – interpretacja i analiza

„Bez” Tadeusza Różewicza to wiersz z tomu „Płaskorzeźba” z 1991 roku. Utwór ten stanowi próbę określenia stosunku współczesnego...

Zdążyć przed Panem Bogiem –...

Geneza czas i miejsce akcji Hanna Krall w latach siedemdziesiątych przygotowywała reportaż poświęcony operacjom serca. Przy tej okazji poznała kardiochirurga Marka Edelmana....

Wysokie drzewa – interpretacja...

Leopold Staff opublikował wiersz „Wysokie drzewa” w 1932 roku jako część tomu o takim samym tytule. I wówczas i dzisiaj krytycy zwracali uwagę na swego...

Tango – streszczenie plan wydarzeń...

Streszczenie Osoby dramatu: Młody Człowiek czyli Artur Eleonora matka Artura Stomil ojciec Artura Osoba na razie zwana Babcią czyli Eugenia Starszy partner czyli Eugeniusz...

Charakterystyka porównawcza Giaura...

Czasem zdarza się że postać literacka urasta do rangi symbolu który staje się punktem odniesienia dla całej generacji czytelników. Niewątpliwie takim przypadkiem...

Ludzie bezdomni – opracowanie...

Geneza „Ludzie bezdomni” to powieść Stefana Żeromskiego opublikowana po raz pierwszy w roku 1900. Autor zyskał nią wielki szacunek ówczesnego społeczeństwa...

Tren VIII - interpretacja i analiza...

Tren VIII rozpoczynają słowa będące najbardziej bodaj rozpoznawalnym fragmentem całego cyklu: Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim Moja droga Orszulo tym zniknieniem...