Charles Perrault – biografia i charakterystyka twórczości

Biografia

Charles Perrault – francuski pisarz. Urodził się 12 stycznia 1628 r. w Paryżu w bogatej, arystokratycznej rodzinie, która zapewniła mu staranne wykształcenie w najlepszych szkołach Francji. Po ukończeniu studiów prawniczych, podobnie jak ojciec i starsi bracia, podejmował pracę w rozmaitych instytucjach państwowych. W 1651 r. był już adwokatem z własną kancelarią.

Perrault uczestniczył w odbudowie Akademii Plastycznej, a także był współtwórcą Akademii Nauk, której stworzenie zainicjował Jan Baptysta Colbert – królewski minister, którego prawą ręką stał się właśnie Parrault. To najprawdopodobniej z inicjatywy Colberta udało się przeforsować projekt fasady Louvre ‘ u autorstwa Claude Perrault’ a (brata Charles’ a), który rywalizował z projektem samego Giana Lorenzo Bernini’ ego.

Perrault był duszą towarzystwa i chętnie goszczono go na salonach. Już wtedy napisał wiele parodystycznych satyr, w których wyśmiewał paryską ludność i kpił z dorobku antyku. Jego literatura zachwyciła zwłaszcza Jeana Chapelaina, który polecił go wspomnianemu już Colbertowi. Około 1670 r. Perrault przejął posadę Chapelaina, a dzięki temu też kierownictwo nad listą Literatów, którzy za zgodą Colberta i samego Ludwika XIV mieli otrzymać wynagrodzenia.

Dzięki wsparciu Colberta pisarz został też członkiem Akademii Francuskiej. W tym czasie (1671 r.) zaangażował się w otwarty spór akademicki odrzucający prymat antyku w literaturze francuskiej. Zdaniem Perraulta literatura powinna wykorzystywać tematy zaczerpnięte z rodzimej tradycji i odpowiadające wymogom współczesności. Grupa do której należał Perrault odrzucała sztywne naśladownictwo antyku, za czym twardo obstawali tzw. starożytnicy. Pisarz swe poglądy w tak palącej literatów sprawie wyłożył w poemacie „Le siècle de Louis Grand” (1687 r.). Skutkiem tego długotrwałego sporu były liczne rozłamy wśród grona literaturoznawców.

W 1672 r. Perrault ożenił się i został ojcem czwórki dzieci. Niestety sześć lat później został już wdowcem. Śmierć Colberta w 1683 r. spowodowała też kres i rychły upadek kariery Perraulta. Mógł teraz poświęcić się wyłącznie literaturze. W tym czasie powstał jego chrześcijański epos pt. „Saint Paulin“, Eveque de Nole“ (1686 r.). Grube dzieła Perraulta wysławiające mądrość i wielkość Ludwika XIV wcale nie rozsławiły pisarza. Największą sławę przyniosły mu bowiem baśnie.

Charles Perrault zmarł 16 maja 1703 r. w Paryżu.

Charakterystyka twórczości

Charles Perrault to światowej sławy autor baśni. Pod koniec lat 60 – tych stworzył kilka utworów okolicznościowych, opisujących życie dworu króla Ludwika XIV. Mocno zaangażowany w spór Starożytników z Nowożytnikami w 1674 r. opublikował rozprawę „Critique de l’ Opéra” („Krytyka opery”), w której opowiedział się po stronie kultury współczesnej, przyznającej wartość językom ojczystym. Zdaniem Perraulta osiągnięcia kultury współczesnej dorównują osiągnięciom antyku. Po wstąpieniu do Akademii Francuskiej w 1671 r. nadal brał udział w debacie ze zwolennikami klasycznych kanonów literatury. Utworem zawierającym tezy na temat wyższości klasyków współczesnych nad antycznymi są dialogi: „Paralles des anciens et des modernes” (1688 – 97, „Porównania starożytnych z nowożytnymi”). Podkreślał tutaj wagę postępu we wszystkich dziedzinach ludzkiego życia, również w literaturze.

Kariera Perraulta kończy się na początku lat 90 – tych. Wtedy traci przychylność swych dotychczasowych protektorów, a także zajmowane stanowiska. Dlatego postanawia poświęcić się życiu rodzinnemu i pisarstwu. Zasłynął przede wszystkim jako autor zbioru baśni i powiastek dla dzieci nazwanych „Opowieściami o przeszłości z morałem”. Zbiorek ten lepiej znany jest pod tytułem „Bajki Babci Gąski” (1697 r.) i zawiera najbardziej znane, oparte na motywach ludowych utwory jak chociażby: „Czerwony Kapturek”, „Śpiąca Królewna”, „Kopciuszek”, „Kot w butach”, „Kryps z czubkiem”, „Ośla skórka”, „Sinobrody”, „Tomcio Paluch”, „Wróżki”. Zapewne nie wszyscy wiedzą, że baśnie te pierwotnie pisane były dla salonów francuskich; stąd tak dużo w nich okrucieństwa i erotyzmu. Do dzieci najczęściej trafiały już okrojone i ocenzurowane lub pod postacią cudzych adaptacji.

Najbardziej znane jest wydanie „Baśni Babci Gąski” z roku 1867 ozdobione rysunkami Gustawa Dore – słynnego francuskiego ilustratora i malarza. Materiał do swych baśni Perrault czerpał z tradycji ludowej, a także z dzieł innych autorów (Giovanni Batista Basile czy Francesco Straparola). Styl baśni był doskonały w formie natomiast dosyć lakoniczny w treści, co sprawia, że wszystkie te opowiadania są niepowtarzalnymi i urzekającymi, a także przemawiającymi do wyobraźni zdobyczami i skarbami literatury.

Łatwo można też odnaleźć podobieństwa między tymi opowiastkami, a baśniowym klimatem panującym na dworze. Perrault potrafił przekształcać naiwne, proste historie w wyszukane, przemyślnie skonstruowane opowiadania, w których uczciwe dziewczynki pod opieką życzliwych wróżek wyzwalały się spod wpływu złej czarownicy i usidlały królewiczów i władców.

Wiele z tych baśni zostało też wykorzystanych na potrzeby teatru, baletu czy opery. Najbardziej popularną adaptacją baśni Perraulta jest „Kopciuszek” zwany przez Walta Disneya „Cinerella” (1950 r.).