Unikalne i sprawdzone teksty

Niepokoje matki i ich źródła na podstawie Trenu XIX

Cykl „Treny” Jana Kochanowskiego należy do najdonioślejszych osiągnięć literatury staropolskiej. W swoich utworach mistrz Jan połączył głęboką refleksję filozoficzną i religijną z wyrazem bardzo osobistych, wręcz intymnych uczuć. Obok godnych wielkiego renesansowego erudyty rozważań na temat relacji człowieka i Boga, czy kwestii przydatności filozofii stoickiej, znajdziemy w jego dziele opis przeżyć wspólnych każdemu człowiekowi.

Istotna w „Trenach” jest kwestia rodzicielstwa. W końcu ich powstanie spowodowane zostało żalem po śmierci niespełna trzydziestomiesięcznego dziecka, córki poety, Urszulki. Kochanowski wielokrotnie przywołuje swoje własne cierpienie, ból ojca. Matka Urszulki, ukochana żona poety, Dorota, wydaje się pozostawać w cieniu. To jednak tylko pozór. W gruncie rzeczy w Trenie XIX zawarta jest istotna analiza macierzyństwa i trosk z nim związanych.

W utworze dylematy matki są zawarte we wstrząsającej frazie, poświęconej dzieciom:

Ani umie powiedzieć, czego jej troskliwa
Matka doszła : co z więtszym utrapieniem bywa,
Czy je rodzić, czy je grześć […].

Wersy te nie opisują oczywiście wyrodnej matki, niekochającej swego potomstwa. Wręcz przeciwnie – śmierć dziecka to tragedia i ból, ale obserwowanie cierpienia, na jakie dziecko jest narażone w ciągu życia, również przysparza zgryzot.

Matka chciałaby, by jej córka wyszła za mąż. Jednocześnie ciągle martwi się, czy małżonek nie skusił się tylko na posag i nie będzie źle traktował jej dziecka. Rodzicielka obawia się, by córka „pogróżek i cudzych fuków nie słuchała”. Z małżeństwem wiąże się także ciąża i poród – i chociaż dziadkowie zwykle czekają wnuków z niecierpliwością, zdają sobie sprawę, że dla kobiety wydanie na świat potomstwa jest bolesne, a w czasach Kochanowskiego – wręcz niebezpieczne. W końcu, przy ówczesnym niskim stanie higieny, kobiety często umierały w połogu.

Rodzice mogą się też lękać, że po ich śmierci opiekę na dzieckiem przejmą krewni, którzy zagarną majątek i wydadzą córkę za byle kogo. Pamiętać należy, iż w dawnych wiekach niejednokrotnie zdarzały się podobne sytuacje, będące zresztą materiałem dla wielu utworów literackich. W końcu kombinacje rodzinno-majątkowe ze zbrodnią w tle są jednym z głównych wątków „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza.

Najgorszy pozostaje jednak los niewiast, porwanych w niewolę– muszą one być kochankami bezbożnych Tatarów i Turków. A wszak los taki, na niebezpiecznych pograniczach Rzeczypospolitej, nie należał do najrzadszych.

Rodzicielstwo związane jest z wieloma radościami. Kochanowski wymieniła je w poprzednich Trenach, podkreślając, iż Urszulka zawsze poprawiała humor jemu i matce. Jednak macierzyństwo to także nieodłączne zgryzoty, wynikające z obaw o los umiłowanego dziecka. W okrutnym, niespokojnym świecie wydawać się może, iż życie bywa równie straszne jak śmierć.

 

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Plastusiowy pamiętnik – opracowanie...

„Plastusiowy pamiętnik” to jedna z tych książeczek które zna każde polskie dziecko! Od lat bowiem jest on lekturą w pierwszej klasie szkoły podstawowej....

Konceptyzm i marinizm w poezji Jana...

Twórczość poetycka Jana Andrzeja Morsztyna postrzegana jest dzisiaj jako niezwykle wartościowe zjawisko doby polskiego baroku. Doskonale wykształcony poeta –...

Krótka rozprawa między trzeba...

Bodaj najbardziej znany spośród utworów Mikołaja Reja to „Krótka rozprawa między trzema osobami: Panem Wójtem a Plebanem”. Ukazała...

O krasnoludkach i sierotce Marysi...

StreszczenieZima tego roku była niezwykle ciężka. Król krasnoludków – Błystek przymarzł aż do swojego tronu. Wysyłał kolejnych poddanych by tylko...

Na lipę - interpretacja i analiza...

Fraszka „Na lipę” przedstawia radości wiejskiego spokojnego życia (topos arkadyjski). Tytułowe drzewo zwraca się do człowieka przechodzącego obok: Gościu...

Blaszany bębenek – streszczenie...

„Blaszany bębenek” to debiutancka a zarazem najgłośniejsza powieść niemieckiego noblisty Gunter Grassa. Bohatera poznajemy gdy ma około trzydziestu lat i jest...

Hobbit – streszczenie plan wydarzeń...

Streszczenie Rozdział I – Nieproszeni goście W pewnej wyjątkowo starannie urządzonej i szczególnie wygodnej norze mieszkał pewien hobbit. Bilbo Baggins bo tak...

Emancypantki – streszczenie plan...

Streszczenie Tom I Pensja pani Latter była od 1870 r. najznamienitszą w całej Warszawie. Jej mury opuszczały najlepsze obywatelki większość z absolwentek cieszyła się...

Ja kiedy usta... - interpretacja...

Wiersz Kazimierza Przerwy-Tetmajera o incipicie „Ja kiedy usta…” należy do liryki miłosnej. Poeta w bardzo śmiały sposób analizuje tu naturę aktu...