Unikalne i sprawdzone teksty

Renesansowy charakter „Pieśni” „Fraszek” Kochanowskiego

Jan Kochanowski uchodzi za najwybitniejszego poetę polskiego do czasu XIX stulecia. Żył on w Złotym Wieku (XVI wiek) naszej historii, który był zbieżny z ogólnoeuropejską epoką renesansu.

Twórca należał do osób doskonale wykształconych – edukował się w Krakowie, Królewcu i w Padwie. Trudno się więc dziwić, że był osobą bardzo zanurzoną w ówczesne prądy kulturowe, człowiekiem światowym i doskonale orientującym się w wydarzeniach intelektualnych. Kochanowski świetne mówił po łacinie, jego utwory pisane w tym języku cieszyły się wielkim uznaniem. Również w spisanych po polsku dziełach widać, iż swoją erudycją mógł zdobyć aprobatę najwybredniejszych znawców literatury i sztuki – a pamiętać trzeba, iż renesans należał do okresów, kiedy szczególnie zwracano uwagę na takie sprawy. Częste odwołania do mitologii i poezji starożytnej były wręcz wymagane, by dzieło cieszyło się dobrą opinią.

Również w warstwie filozoficznej Kochanowski oddawał ducha epoki. Świadczą o tym między innymi utwory zawarte w tomach „Fraszki” (1584) i „Pieśni” (1586). Książki te powinny się bardzo różnić – w końcu fraszki powinny być krótkimi, żartobliwymi utworami, nie przystającymi do poważnych pieśni. Jednak Kochanowski przedstawia w obu tych dziełach podobne spojrzenie na świat.

Charakterystyczne dla renesansu było dążenie do bardziej osobistych niż do tej pory relacji z Bogiem. Kochanowski zdawał sobie sprawę, że dla pobożności nie wystarczą rytuały – podkreślał, zwracając się do Stwórcy, Kościół Cię nie ogarnie”(„Czego chcesz od nas, Panie..”). Jednak nie tylko religia jest punktem odniesienia do spraw metafizycznych. Lęku przed śmiercią może nas pozbawić dojrzenie podobieństwa między umieraniem a zasypianiem („Do snu”). Ta spokojna refleksja nad odchodzeniem przypomina raczej pogańskich mędrców starożytności, niż nauki ojców kościoła. Poetę czasem opadały również wątpliwości – w utworze „O żywocie ludzkim” stwierdzał smutno fraszki to wszytko, mając na myśli ludzkie losy. Zastanawiał się, czy człowiek nie jest niczym marionetka, którą bawią się potężne, a groźne siły.

Nie znaczy to, iż Kochanowski nie był człowiekiem wierzącym – przeczyłoby to cytowanym wcześniej słowom. Ale jako człowiek wykształcony próbował na różne sposoby radzić sobie z problemami duchowymi, sięgając między innymi po dziedzictwo antyku.

Kochanowski cenił bardzo rzymskiego poetę Horacego. Echa Horaciańskiego hasła „carpe diem” (chwytaj dzień) pojawiają się w wielu jego utworach. Polski autor pisał między innymi:

Miło szaleć, kiedy czas po temu,
A tak, bracia, przypij każdy swemu.

Stwierdzał też figlarnie:

Znał kto kiedy poetę trzeźwiego?
Nie uczyni taki nic dobrego.

(Miło szaleć, kiedy czas po temu)

Nastrój ten często jest obecny we „Fraszkach” – wystarczy przypomnieć „biesiadną” anegdotę „O doktorze Hiszpanie”.

Renesansowa była również wiara Kochanowskiego w moc twórczości. [...] nie umrę ani mię czarnemi/ Styks niewesoła zamknie odnogami swemi” – mów podmiot liryczny Pieśni XXIV, zdając sobie sprawę, że jego sława przetrwa stulecia. W tym sensie sztuka daje swojemu twórcy nieśmiertelność – jest to myśl wzięta wprost z Horacego, którego utwór Kochanowski sparafrazował.

Jan Kochanowski był twórcą wyrażającym lęki i nadzieje swojej epoki. Wierzył w Boga, ale w sposób inny niż w średniowieczu – jego wiara byłą bardziej osobista, czasem dopadały go też wątpliwości. Potrafił docenić uroki życia i sławić jego przemijające piękno. Wreszcie przywiązywał dużą wagę do poezji, która pozwala pokonać śmierć.

 

 

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Dziady cz. III jako dramat romantyczny...

Trzecia część „Dziadów” Adama Mickiewicza jest dziełem wyjątkowym zajmującym szczególne miejsce w rodzimym dorobku kulturalnym. Utwór ze...

Romantyczność jako ballada programowa...

Ballada to gatunek który był niezwykle popularnym w okresie romantyzmu. Posiadający zarówno cechy liryki epiki jak i dramatu dawał on szerokie pole do manifestacji...

„Medaliony” jako dokument zbrodni...

„Medaliony” Zofii Nałkowskiej to zbiór krótkich reportaży które powstawały podczas pracy pisarki w Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w...

Czy we współczesnym świecie można...

W naszych wyobrażeniach rycerze często funkcjonują jako wielcy niezwykle silni mężczyźni którzy w lśniących zbrojach mkną na cudnych rumakach. Zazwyczaj pojawiają...

Sen Senatora – streszczenie i...

Scena VI trzeciej części „Dziadów” Adama Mickiewicza nazywana jest „Snem Senatora”. Rozgrywa się ona we wspaniałym pokoju sypialnym a nad głową...

Santiago zwycięzca czy przegrany?...

Santiago to główny bohater powieści Ernesta Hemingwaya „Stary człowiek i morze”. W czasie lektury każdy czytelnik musi zmierzyć się z pytaniem czy jest...

Dom moich marzeń

Dom to miejsce gdzie spędzamy mnóstwo czasu. Śpimy w nim jemy uczymy się. Jest więc bardzo ważne byśmy czuli się tam dobrze. Jestem zadowolony ze swojego domu ale...

Opis miłości Romeo i Julii

Miłość jaka narodziła się między tytułowymi bohaterami tragedii Williama Szekspira jest szczególnym przykładem uczucia. Targana sporem między Kapuletami i Montekimi...

Leonardo da Vinci Mona Lisa –...

„Mona Lisa” to z pewnością najbardziej rozpoznawalne dzieło Leonadra da Vinci a być może najpopularniejszy obraz w całej historii świata. Włoski artysta namalował...