Unikalne i sprawdzone teksty

Kandyd – geneza, czas i miejsce akcji, motywy, interpretacja, bohaterowie

Geneza, czas akcji

Kandyd” jest utworem, w którym Wolter polemizuje z teoriami Gottfrieda Wilhelma Leibniza, mówiącymi, iż nasz świat jest najlepszym z możliwych, a każde zło, jakie ma miejsce, czemuś służy. Poglądy Leibniza reprezentuje nauczyciel tytułowego bohatera, Pangloss, a imię niemieckiego filozofa pada wprost w tekście:

— Ciągle trwam w pierwotnym mniemaniu — odparł Pangloss — toć nie darmo jestem filozofem: nie przystoi mi odmieniać zdania. Leibniz nie może się mylić; praistniejąca harmonia jest najpiękniejszym wymysłem na świecie, zarówno jak pełń i materia subtelna.

Wydarzeniem, które zainspirowało Woltera do napisania Kandyda było tsunami, jakie zniszczyło Lizbonę w 1755 roku, a także wydarzenia wojny siedmioletniej(pojawia się obo w książce). Cierpienie ludzi, zarówno to, które sami świadomie sobie zadawali w czasie działań wojennych, jak i to, które wywołały bezrozumne siły natury, było dojmujące – jego świadomość kazała francuskiemu filozofowi podjąć polemikę z optymistycznym podejściem do świata.

Książka ukazała się w 1759 roku i w ciągu dwunastu miesięcy miała ponad dwadzieścia wydań. Autor nie podał swojego nazwiska, słusznie przewidując, iż wzbudzi ona niemałe kontrowersje. I faktycznie, oskarżano ją o bezbożność, ale, jak widać, nie przeszkodziło to jej rozpowszechnianiu – co światlejsi czytelnicy domyślali się też, iż to Wolter jest jej autorem.

Bohaterowie

„Kandyd służy ukazaniu szaleństwa i bezmyślności, jakie rządzą światem. Mądrość nie chroni człowieka przed bólem (filozof Pangloss zmaga się z wieloma nieszczęściami), a piękno przemija szybko (co unaocznia postać Kunegudny, ukochanej Kandyda). Również dobroć nie ma znaczenia. Kandyd, tytułowy bohater, jest dobrotliwy i ma prawe serce – a mimo to zostaje najpierw wygnany z zamku, w którym mieszka, potem zmuszony do wzięcia udziału w wojnie, ucieczki do Ameryki i widoku niezliczonych klęsk swoich przyjaciół. Kandyd zostaje również wielokrotnie oszukany i wreszcie poślubia Kunegundę, której już nie kocha. Na końcu jest postacią pozbawiona pierwotnego idealizmu. Mówi tylko, że trzeba uprawiać nasz ogródek.

Motywy, inteperacja

Przygody głównych bohaterów są nieraz wymyślne (kilkakroć spotykamy postacie, jakie uznawaliśmy za zmarłe) i trudno uznać je za realistyczne. Widać tutaj inspirację literaturą łotrzykowską – taka struktura fabuły ma też na celu przedstawienie złożoności świata. Wolterowi nie chodzi tylko o ukazanie bolączek Europy, chce on pokazać, iż doświadczanie nieszczęścia jest powszechną dolą ludzkości (może za wyjątkiem mieszkańców legendarnego Eldorado). Przesłanie „Kandyda” nie jest jednak nihilistyczne – słynne słowa o uprawianiu ogródka oznaczają, iż wprawdzie los człowieka jest ciężki, ale nie należy popadać w rozpacz, tylko „robić swoje”.

Warto też zwrócić uwagę, iż przyjęta przez Woltera konwencja doczekała się uwspółcześnienia w powieści oraz filmie „Forrest Gump” – tam również mamy do czynienia z prostaczkiem, biorącym udział w najważniejszych wydarzeniach w swoich czasach, które jawią mu się jako bezsensowne (np. wojna w Wietnamie).

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Ballady i romanse – interpretacja...

„Ballady i romanse” Władysława Broniewskiego to wiersz przedstawiający śmierć nastoletniej Żydówki Ryfki rozstrzelanej przez bezdusznych SS-manów....

Niemcy – opracowanie problematyka...

Geneza Wydanie „Niemców” - jednego z najważniejszych dramatów w dorobku Leona Kruczkowskiego - miało miejsce w 1949 r. a więc cztery lata po zakończeniu...

Charlie i fabryka czekolady –...

Streszczenie W małym domku na skraju dużego miasta mieszkał Charlie Bucket razem z rodzicami i czwórką rodzeństwa. Była to biedna rodzina i codziennie rodzice musieli...

Pan Tadeusz – opracowanie motywy...

Geneza „Pan Tadeusz” powszechnie uznawany za polską epopeję narodową powstał w latach 1832 – 1834. Klęska powstania listopadowego bardzo mocno dotknęła...

Sokrates tańczący – interpretacja...

W wierszu „Sokrates tańczący” Julian Tuwim odnosi się do postaci tytułowego mędrca. Żyjący w V wieku przed naszą erą Sokrates uchodzi za jednego z najważniejszych...

Kamizelka – streszczenie plan...

Streszczenie Nowela rozpoczyna się stwierdzeniem o ludzkiej skłonności do gromadzenia rzeczy. Podczas wyliczeń narrator szczególną uwagę zwraca na kamizelkę. Jest...

Wesele w Atomicach – streszczenie...

Streszczenie Hej wysoko ci u nas technika stanęła wysoko... Pan młody posiadał leżące pod lasem laboratorium dwa reaktory oraz zakład chemicznej syntezy. Z kolei majątek...

Pani Twardowska – interpretacja...

Streszczenie Utwór rozpoczyna opis zabawy. Zebrani ucztują a Twardowski popisuje się swoimi umiejętnościami. Wtem w jego kieliszku pojawia się diabeł. Mefistofeles...

Ósmy dzień tygodnia – streszczenie...

„Ósmy dzień tygodnia” to dłuższe opowiadanie Marka Hłaski. Autor łączy w nim wątki społeczne z tematyką egzystencjalną. Punktem wyjścia tekstu są...