Święty Szymon Słupnik – interpretacja i analiza

Wiersz Stanisława Grochowiaka „Święty Szymon Słupnik” pochodzi z wydanego w 1956 roku zbioru „Ballada rycerska”. Jak wskazuje sam tytuł, poeta odnosi się do postaci żyjącego pod koniec starożytności ascety. Szymon Słupnik pędził życie w odosobnieniu, na szczycie olbrzymiej kolumny.

Powołał go Pan
Na słup.
- pisze poeta. Wydaje się, że mamy do czynienia z tonem podniosłego hymnu religijnego. Jednak następne strofy ukazują, że jest wręcz przeciwnie. Obserwujemy bowiem kolejne wydarzenia. W czasie pierwszego z nich młodzieniec jest wieszany przez tłum. Nie wiemy, czy jest zbrodniarzem, czy niewinną ofiarą linczu.

Powołał go Pan
na stryk.
- ironizuje Grochowiak. Kolejny fragment opowiada o dziewczynie zgwałconej i skatowanej przez żołnierzy. Ją z kolei Bóg powołał na gnój.

Widzimy wyraźne, że poeta podchodzi z kpiną do wyjaśniania świata przez pryzmat „bożych planów”. Ziemia nosi niezliczone zbrodnie, z których kilka zostało przywołanych w wierszu. Trudno wszystkie tłumaczyć zamiarami Stwórcy, który chce w ten sposób uczynić los ludzi lżejszym. Bo jak niby do powszechnego dobra przyczyniać ma się cierpienie młodej kobiety?

W ostatnich wersach Grochowiak jednak odrzuca kpiarski ton. Tym razem wypowiada się szczerze, odnosząc się do powinności poety.

Powołał mnie Pan
Na bunt.

Bestialstwo świata jest rażące. Rolą twórcy staje się więc wskazywani zła, by można było podjąć próbę pokonania nieprawości. W ten sposób wiersz, który sprawia wrażenie kpiarskiego i ironicznego, ostatecznie okazuje się wypowiedzią poważną i w gruncie rzeczy wzniosłą. Grochowiak nie uważa poezji za zabawę i okazję do rozrywki. Służy mu ona do wymierzania sprawiedliwości światu, jak mówił o literaturze Joseph Conrad. W ten sposób postawa poety zostaje skontrastowana z postawą świętego, który potrafił tylko odwrócić się od cierpienia. Twórca zaś pragnie je wykorzenić.

Forma utworu (kilka informacji):
- powtórzenia (powołał […] Pan)
- nieregularny układ rymów