Unikalne i sprawdzone teksty

Groteska w „Szewcach” | wypracowanie

Dominującą kategorią estetyczną w „Szewcach” Witkacego jest groteska. Świat dzieła wykreowany został w taki sposób, by zaprzeczyć prawidłowościom zachodzącym w rzeczywistości i wywołać u odbiorcy uczucie absurdu, wyobcowania. Dla osiągnięcia takiego efektu autor posłużył się wieloma metodami, odpowiednio modelując poszczególne segmenty budujące jego utwór.

Groteska przejawia się już w tworzywie językowym dramatu. Bohaterowie posługują się różnorodnym językiem, łącząc w swoich wypowiedziach styl niski z wysokim. Naprzemiennie wygłaszają mowy dotyczące filozofii, polityki i psychologii, odwołując się przy tym do konkretnych koncepcji i ich twórców, oraz obrzucają się wulgaryzmami, operując prostą gwarą. Nierzadko sięgają także po neologizmy (np. skurczyflak, wywątrobić) będące wyrazem nowego porządku.

Język „Szewców” jest niejednorodny, zróżnicowany. W utworze pełni on nie tylko funkcję budulca groteskowej atmosfery. Można bowiem uznać go także za sygnał uświadamiający czytelnikowi zmiany, jakie zaszły w rzeczywistości. Wypowiedzi bohaterów, sposób ich budowania, wygłaszania akcentują swoją formą i treścią zaburzony porządek wartości w dramacie.

Świat przedstawiony utworu także ukazany został w sposób groteskowy. Wszystkie jego elementy zaprzeczają rzeczywistości, parodiują ją, wyszydzają. Przejawia się to przede wszystkim w warstwie fabularnej. Dramat obfituje w epizody absurdalne, zupełnie nierealistyczne i nielogiczne. Sajetan Tempe otrzymuje trzy śmiertelne rany, co nie przeszkadza mu nadal wygłaszać swoich teorii. Z kolei w trzecim akcie Scurvy, który zostaje przywiązany do pnia, nabiera cech charakteryzujących psa - np. porusza się na czterech kończynach. Warto również zwrócić uwagę na motywy działania bohaterów. Często pozostają one zupełnie niezrozumiałe dla odbiorcy. Oto po dokonanej rewolucji Czeladnicy zamierzają uśmiercić Sajetana - ich wcześniejszego majstra i przewodnika - gdyż są zmęczeni jego gadaniem. Gdyby było tego mało, dołącza do nich Księżna, która jeszcze chwilę wcześniej prowadziła z mężczyzną ożywiony dialog. Kiedy w końcu dokonują oni tego straszliwego czynu, kładą Sajetana na baranim worku, by ten mógł się... wygadać.

Również bohaterowie ukazani w „Szewcach” przepełnieni są groteską. Autor przedstawia odbiorcy jedynie powierzchowną charakterystykę, a wyznacznikiem cech poszczególnych postaci czyni ich nazwiska. Prokurator Robert Scurvy jest człowiekiem mściwym i niebezpiecznym, odnajdującym radość w uśmiercaniu skazanych przez siebie ludzi. Z kolei Zbereźnicka jest kobietą wyuzdaną, w każdej sytuacji poszukującą spełnienia swych wyrafinowanych żądz. Osoby pojawiające się w dramacie nie są bohaterami złożonymi, wielowarstwowymi. To raczej typy, groteskowe schematy, w których łączą się przeciwstawne cechy lub wyolbrzymione zostają pewne przywary. Przykładowo szewcy, chociaż zdają się być prostymi ludźmi, doskonale orientują się w zagadnieniach naukowych. Mimo to zupełnie poświęcają się swojej pracy, nie widząc poza nią sensu. Z kolei w reprezentantach arystokracji wyraźnie zaakcentowane zostało przywiązanie do określonego stylu życia - np. Scurvy przechwalający się spożywaniem owoców morza.

Wszechobecna w „Szewcach” groteska odziera ten dramat z realizmu, przedstawiając przerażającą, łączącą w sobie przeciwstawne cechy (kategorie estetyczne) rzeczywistość. Sceny krwawe i odrzucające przeplatają się w utworze z epizodami komicznymi, a niejasny i zagadkowy świat skupia uwagę odbiorcy. Groteskowości utworu można przypisać dwie nadrzędne funkcje. Pierwszą jest ostrzeżenie poprzez katastroficzny obraz świata przed umacniającymi się totalitaryzmami (faszyzmem komunizmem i nazizmem). Jako drugą można z kolei postrzegać próbę oswojenia rzeczywistości, wypunktowania jej wad i przezwyciężenia ich.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Prometeusz skowany Peter Paul Rubens...

„Prometeusz skowany” to przedstawienie mitologicznej sceny które zostało dokonane przez Rubensa. Opis Obraz przedstawia mężczyznę który przykuty...

Za co warto kochać życie?

Chociaż życie nie szczędzi nam smutnych chwil porażek i rozczarowań to jednak warto skupić się w nim przede wszystkim na tym co warto kochać. Przecież obok wszystkiego...

Sokół jako nowela – opracowanie....

„Dekameron” Giovanniego Boccaccia uważany jest za jedno z najważniejszych i najbardziej inspirujących dzieł doby renesansu. Wyrafinowana kompozycja bogata i zróżnicowana...

Apoteoza wojny poświęcona wszystkim...

Wasilij Wierieszczagin był wybitnym rosyjskim malarzem reprezentantem naturalizmu w sztukach plastycznych. Kojarzony jest on głównie ze scenami batalistycznymi oraz...

Czy w komediach Moliera można dostrzec...

Molier zapewne jeden z najważniejszych komediopisarzy w historii literatury tworzył w okresie uznawanym za czasy baroku. Mimo to rzadko przypisuje się go do owej epoki i można...

Behawioryzm – charakterystyka...

Behawioryzm to nurt psychologii popularny w pierwszej połowie XX wieku. Zwolennicy behawioryzmu krytykowali wcześniejszą psychologię i psychoanalizę jako coś nienaukowego....

Rusyfikacja w „Syzyfowych pracach”...

Rusyfikacja należy do kluczowych tematów powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”. Dzieło owo wydane po raz pierwszy w 1897 roku oparte jest w dużej...

Andrzej Kmicic jako bohater romantyczny...

Romantyzm był epoką literacką która wykształciła specyficzny i bardzo wyrazisty rodzaj bohatera literackiego. W swoich dziełach twórcy tego okresu ukazywali...

Powieść polifoniczna – definicja...

Definicja i wyznaczniki Powieść polifoniczna to specyficzny rodzaj powieści której nazwa nawiązuje do samego zjawiska polifonii. W przeciwieństwie do monofonii nie...