Unikalne i sprawdzone teksty

Szewcy jako dramat awangardowy

Dramat awangardowy jest gatunkiem literackim, który powstał w pierwszej połowie XX wieku. Jak wskazuje sama nazwa - rodzaj ten znacznie odróżniał się od klasycznej realizacji utworów dramatycznych, innowacyjnością przewyższał nawet dramat romantyczny, nierzadko posługując się formami eksperymentalnymi i balansując na granicy kilku estetyk.

W polskiej literaturze dramat awangardowy zajmuje niezwykle ważne miejsce. Początkowo niezbyt doceniany, niezrozumiały, stał się później nurtem wiodącym w Europie. Na przestrzeni lat doczekaliśmy się znamienitych twórców - m. in. Witkacego, Mrożka, Kantora. „Szewcy” tego pierwszego stanowią jeden z najbardziej jaskrawych i czytelnych dramatów awangardowych.

Dzieło Stanisława Ignacego Witkiewicza przede wszystkim zrywa z tradycyjną konwencją. Nie zostaje ono bowiem poprzedzone prologiem, podzielone jest wyłącznie na akty (brak scen), ukazuje liczne sceny zbiorowe oraz łączy w sobie odmienne kategorie estetyczne.

Utwór składa się z trzech aktów, które ukazują różne oblicza rewolucji. Następują one po sobie w luźnym porządku chronologicznym. Sama akcja dzieła - utrzymana w konwencji groteskowej - prowadzona jest w taki sposób, by szokować i zaskakiwać czytelnika formą (nawiązanie do teorii Czystej Formy).

Także świat przedstawiony „Szewców” znacznie odbiega od tego znanego z utworów mimetycznych. Groteska, parodia i komizm przekształcają go w przestrzeń pełną sprzeczności, wręcz niedorzeczności. Pojawiają się w nim postacie niezwykłe, wręcz wykraczające poza prawdopodobieństwo - doskonale wykształceni szewcy, lubieżna i sadystyczna Księżna, okrutny i cierpiący z powodu niespełnionej miłości prokurator oraz budzący lęk pozostałych bohaterów Hiper-Robociarz. Warto zwrócić uwagę na ich powierzchowną charakterystykę wyrażającą się już w nazwiskach (Księżna Zbereźnicka, Scurvy). Są oni typami, kreacjami przystosowanymi do określonej roli, jaką pełnią w dziele. Motywacje bohaterów często mijają się z logiką, trudno znaleźć dla nich uzasadnienie.

Niezwykle ważnym tworzywem „Szewców” jest język. Na tej płaszczyźnie w dramacie uwidacznia się istne poplątanie. Obok traktatów filozoficznych i naukowych wygłaszanych przez tytułowe postaci pojawiają się fragmenty mówione skrajnie uproszczoną gwarą. Poszczególni bohaterowie nie stronią od wulgaryzmów, szczególnie rozkoszując się terminologią związaną z rozkładem i gniciem. Nie brakuje w utworze także neologizmów (np. wyflaczyć, wywątrobić), które wyraźnie podkreślają dążność do wykreowania nowej rzeczywistości.

„Szewcy” Witkacego są utworem groteskowym, łączącym w sobie odmienne kategorie estetyczne. Parodia i komizm (narzędzia służące głównie krytyce rzeczywistości) idą tutaj w parze ze śmiertelną grozą. Niejasny, zagadkowy obraz świata, odstępstwa od logiki, skrajne zmiany nastrojów - to wszystko koncentruje uwagę odbiorcy na utworze.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Praca u podstaw w „Lalce” –...

Pozytywiści chcąc poprawić sytuację społeczną i wzmocnić więzi łączące naród stanęli wobec wielu trudności będących dziedzictwem poprzednich epok. Spośród...

Dwa oblicza Polski przedstawione...

Jedna z najważniejszych scen trzeciej części „Dziadów” Adama Mickiewicza rozgrywa się w salonie warszawskim. Zakończona zostaje ona słowami Piotra Wysockiego...

Aspiracje cele plany życiowe –...

Marzenia ludzi zmieniają się z upływem dziesięcioleci jest to rzecz oczywista. W końcu ilu z nas planuje zakup nowej bryczki albo marzy o karierze ułana? A przecież sto...

Fowizm – definicja założenia...

Louis Vauxcelles francuski krytyk sztuki w czasie podziwiania wystawy obrazów miał krzyknąć iż widzi Donatella wśród bestii (Donatello był renesansowym rzeźbiarzem)....

Renesans i barok – dwie epoki...

Za koniec średniowiecza uznaje się rok 1492 (podróż Kolumba do Ameryki i zakończenie tzw. Rekonkwisty czyli odbijania z rąk muzułmanów terenów Półwyspu...

Pablo Picasso Panny z Awinionu -...

Pablo Picasso namalował „Panny z Avignon” niewiele po ukończeniu 25 roku życia. To jak wyjątkowe stało się osiągnięcie młodego artysty można zrozumieć...

Józef Chełmoński Czwórka - opis...

„Czwórka” to niezwykle dynamiczny obraz który został namalowany przez Józefa Chełmońskiego w 1881 roku. Opis Obraz przedstawia pędzący powóz...

Dzień z życia rycerza

Średniowiecze było epoką okrutną ale i niezmiernie interesującą. Nawet jeśli pieśni oraz poematy ubarwiły nieco ten okres i nieco mniejsza liczba smoków przemierzała...

Dlaczego od wieków ludzie się...

W dzisiejszych czasach wszyscy gdzieś pędzą. Ulice miast wypełnione są ludźmi którzy aż tracą oddech od swoich szybkich kroków. Uczniowie gonią do szkoły...