Unikalne i sprawdzone teksty

Szewcy jako dramat awangardowy

Dramat awangardowy jest gatunkiem literackim, który powstał w pierwszej połowie XX wieku. Jak wskazuje sama nazwa - rodzaj ten znacznie odróżniał się od klasycznej realizacji utworów dramatycznych, innowacyjnością przewyższał nawet dramat romantyczny, nierzadko posługując się formami eksperymentalnymi i balansując na granicy kilku estetyk.

W polskiej literaturze dramat awangardowy zajmuje niezwykle ważne miejsce. Początkowo niezbyt doceniany, niezrozumiały, stał się później nurtem wiodącym w Europie. Na przestrzeni lat doczekaliśmy się znamienitych twórców - m. in. Witkacego, Mrożka, Kantora. „Szewcy” tego pierwszego stanowią jeden z najbardziej jaskrawych i czytelnych dramatów awangardowych.

Dzieło Stanisława Ignacego Witkiewicza przede wszystkim zrywa z tradycyjną konwencją. Nie zostaje ono bowiem poprzedzone prologiem, podzielone jest wyłącznie na akty (brak scen), ukazuje liczne sceny zbiorowe oraz łączy w sobie odmienne kategorie estetyczne.

Utwór składa się z trzech aktów, które ukazują różne oblicza rewolucji. Następują one po sobie w luźnym porządku chronologicznym. Sama akcja dzieła - utrzymana w konwencji groteskowej - prowadzona jest w taki sposób, by szokować i zaskakiwać czytelnika formą (nawiązanie do teorii Czystej Formy).

Także świat przedstawiony „Szewców” znacznie odbiega od tego znanego z utworów mimetycznych. Groteska, parodia i komizm przekształcają go w przestrzeń pełną sprzeczności, wręcz niedorzeczności. Pojawiają się w nim postacie niezwykłe, wręcz wykraczające poza prawdopodobieństwo - doskonale wykształceni szewcy, lubieżna i sadystyczna Księżna, okrutny i cierpiący z powodu niespełnionej miłości prokurator oraz budzący lęk pozostałych bohaterów Hiper-Robociarz. Warto zwrócić uwagę na ich powierzchowną charakterystykę wyrażającą się już w nazwiskach (Księżna Zbereźnicka, Scurvy). Są oni typami, kreacjami przystosowanymi do określonej roli, jaką pełnią w dziele. Motywacje bohaterów często mijają się z logiką, trudno znaleźć dla nich uzasadnienie.

Niezwykle ważnym tworzywem „Szewców” jest język. Na tej płaszczyźnie w dramacie uwidacznia się istne poplątanie. Obok traktatów filozoficznych i naukowych wygłaszanych przez tytułowe postaci pojawiają się fragmenty mówione skrajnie uproszczoną gwarą. Poszczególni bohaterowie nie stronią od wulgaryzmów, szczególnie rozkoszując się terminologią związaną z rozkładem i gniciem. Nie brakuje w utworze także neologizmów (np. wyflaczyć, wywątrobić), które wyraźnie podkreślają dążność do wykreowania nowej rzeczywistości.

„Szewcy” Witkacego są utworem groteskowym, łączącym w sobie odmienne kategorie estetyczne. Parodia i komizm (narzędzia służące głównie krytyce rzeczywistości) idą tutaj w parze ze śmiertelną grozą. Niejasny, zagadkowy obraz świata, odstępstwa od logiki, skrajne zmiany nastrojów - to wszystko koncentruje uwagę odbiorcy na utworze.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Pan Tadeusz jako epopeja narodowa

Epopeja oznacza rozbudowany utwór poetycki o charakterze epickim który ukazuje ważne doniosłe z punktu widzenia danej zbiorowości wydarzenia historyczne kreując...

Wizerunek matki w literaturze polskiego...

Figura matki należy do najważniejszych motywów literatury czy nawet szerzej – kultury. Matka to nie tylko kobieta wychowująca dziecko to również symbol...

Futuryzm – charakterystyka kierunku...

Charakterystyka Futuryzm to jeden z kierunków które wprowadziły nowe zasady przedstawiania rzeczywistości w sztuce był kierunkiem awangardowym. Jego powstanie...

Przyjaciele są jak ciche anioły...

Nietrudno być dobrym przyjacielem gdy wszystko układa się pomyślnie podczas wspólnych zabaw gier czy spędzając beztrosko wolny czas. Prawdziwy przyjaciel powinien...

Jaki obraz wsi i jej mieszkańców...

Jeszcze do czasów po II wojnie światowej Polska była krajem rolniczym – większość społeczeństwa pracowała na roli. Temat życia na wsi pojawiał się więc...

„Chłopi” jako epopeja

„Chłopów” Władysława Reymonta można nazwać epopeją wsi ponieważ ukazują drobiazgowy i sugestywny obraz tej warstwy społecznej. Reymont posługując...

Motyw prometejski w literaturze

Motyw prometejski jest jednym z tych motywów które pojawiają się w literaturze bardzo często i chętnie są przywoływane. Jest to związane z samą historią...

Motyw grobu w literaturze i sztuce...

Bodaj od początku dziejów ludzkości cmentarze należą do miejsc wzbudzających największe emocje. Nawet w okresie prehistorycznym przygotowywano w odpowiedni sposób...

Dlaczego XVI wiek nazywamy złotym...

Szesnasty wiek był szczególnym okresem w historii Polski. To właśnie w tym stuleciu polski król (Zygmunt I Stary) odbierał na krakowskim rynku hołd od pruskiego...