Unikalne i sprawdzone teksty

Rozmowa Benedykta z synem Witoldem – interpretacja

Rozmowa Benedykta Korczyńskiego z synem stanowi jedną z istotniejszych scen w powieści „Nad Niemnem”, ponieważ wyraźnie pokazuje konflikt pokoleń, będący jednym z najbardziej znaczących problemów dzieła Elizy Orzeszkowej. Benedykt Korczyński jest przedstawicielem generacji, której młodość przypadła na okres powstania styczniowego, jeden z najtragiczniejszych zrywów narodowościowych w polskiej historii. Pokolenie to niewątpliwie przeżyło dotkliwą klęskę młodzieńczych ideałów.

Powstanie zostało brutalnie i krwawo stłumione, a wraz z nim pogrzebano nadzieje na odzyskanie niepodległości. Co więcej, na Polaków spadły dotkliwe represje: konfiskaty majątków, zsyłki na Sybir, długoletnie kary więzienia i wyroki śmierci. Klęską okazała się również powstańcza idea zbratania szlachty z ludem. Carat uprzedził bowiem powstańczy rząd i pierwszy wydał dekret o uwłaszczenie ziemi, co zniechęciło chłopów do walki.

Korczyński to człowiek, który  doświadczył tych konsekwencji narodowego zrywu. Jego ukochany brat Andrzej zginął w powstaniu, a rodzinny majątek został obłożony dotkliwymi karami. Pogrążony w ciężkiej pracy Benedykt z trudem zachował ziemię; skupił się na utrzymaniu za wszelką cenę rodzinnego dziedzictwa, a prosty lud, w którym niegdyś pokładano nadzieję, zaczął mu się wydawać jedynie pazernym chłopstwem, pragnącym wydrzeć dla siebie jak najwięcej ziemi.

Witold udaje się do ojca, by przekonać go do odstąpienia od kary sądowej, jaką Bohatyrowicze mają zapłacić Korczyńskiemu. Początkowo nie rozumie on podejścia Benedykta do ludu. Sam wygłasza liczne pozytywistyczne hasła, uważa, że tylko praca nad oświeceniem chłopów i dążenie do równości są nadzieją na przyszłość. Posuwa się nawet do zarzucenia ojcu całkowitej obojętności wobec ziemi i ludu, a następnie w rozpaczy chce popełnić samobójstwo.

Korczyński w płomiennej przemowie syna dostrzega jego autentyczne przywiązanie do wzniosłych idei. To powoduje, że do Benedykta wracają wspomnienia z młodości. Wyznaje Witoldowi, że sam przecież był w przeszłości najgorętszym orędownikiem idei zbratania z ludem:

I w naszych ustach – mówił dalej – brzmiało niegdyś hasło poety: „Młodości! Ty nad poziomy ulatuj!”, i myślmy latali na mleczne drogi, i w blaski jutrzenki i w ognie ofiary! Ten lud… To wasze bożyszcze… Boże wielki! tożeśmy się ku niemu jak szaleńcy rzucili, jak w słońce w niego wierzyli, jak w zbawienie zapatrzyli, na rękach prawie podnieść go usiłowaliśmy, dobro nasze i samych siebie słaliśmy przed nim…

Korczyński nazywa słowa Witolda „powracającą falą” i przyznaje, że na nowo obudziły jego stracone nadzieje. Przez lata czuł się bowiem osamotniony, nie mógł z nikim szczerze porozmawiać o klęsce, której doświadczył. W powieści pojawia się dyskretna wzmianka sugerująca, że Korczyński opowiada Witoldowi całą historię powstania, śmierci brata i późniejsze smutne losy rodziny.

Między ojcem i synem dochodzi do ogromnego wylewu uczuć. Okazuje się, że dwa różne pokolenia: romantyków i pozytywistów mają wspólny nadrzędny cel: działanie na rzecz dobra własnego narodu. Orzeszkowa opowiada się zatem za syntezą obu tych światopoglądów: umiłowania pracy, oświecenia ludu, ale też za silną wiarą w możliwość odzyskania państwowego bytu. Wyrazem tej ostatniej jest finał rozmowy Korczyńskiego synem: obaj uznają, że udadzą się wspólnie na powstańczą mogiłę.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Czego uczy nas Pinokio?

„Pinokio” Carlo Collodiego to jedna z najpopularniejszych książek dla dzieci w historii literatury! Doczekała się przekładów na dwieście czterdzieści...

Miron Białoszewski „Wywiad”...

Wiersz Mirona Białoszewskiego „Wywiad” oraz „Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią” to utwory które koncentrują się na ukazaniu wizerunku...

Czy Stanisława Bozowska zasługuje...

Stanisława Bozowska to zapewne jedna z najciekawszych postaci wykreowanych przez Stefana Żeromskiego. Jest ona bohaterką noweli „Siłaczka” i to do niej odnosi...

Wygnanie z raju - interpretacja...

„Wygnanie z raju” to obraz stworzony przez Massaccia. Dzieło to fresk który znajduje się w kaplicy Brancaccich. Piętnastowieczne dzieło jest przedstawieniem...

Omów różne wizje powstania świata...

Powstanie świata to wydarzenie które w literaturze jest opisywane przede wszystkim w Biblii oraz Mitologi. Można powiedzieć że znakomita większość późniejszych...

Napisz opowiadanie na temat „Moja...

Leżałem na szpitalnym łóżku i wpatrywałem się w biały sufit i wiszące na nim lampy. Wokół mnie było sporo zamieszania lekarze i pielęgniarki biegali...

Fowizm – definicja założenia...

Louis Vauxcelles francuski krytyk sztuki w czasie podziwiania wystawy obrazów miał krzyknąć iż widzi Donatella wśród bestii (Donatello był renesansowym rzeźbiarzem)....

Różne postawy człowieka wobec...

Wiek XX uchodzi za jeden z najtrudniejszych rozdziałów w dziejach ludzkości. Niewiele epok może dorównać zeszłemu stuleciu gdy mowa o rozmiarach zbrodni. Doświadczenia...

Dżuma jako parabola

O czym opowiada „Dżuma” jedna z najsłynniejszych powieści Alberta Camusa francuskiego noblisty? Odpowiedź wydaje się prosta oczywista. O zarazie jaka zapanowała...