Któż nam powróci... – interpretacja i analiza wiersza

Wiersz „Któż nam powróci” Kazimierza Przerwy-Tetmajera należy do liryki autotematycznej, traktuje bowiem o młodopolskim pokoleniu poetów. Podmiot tekstu wypowiada się w pierwszej osobie liczby mnogiej, ponieważ mówi w imieniu całej generacji. Ideowa wymowa utworu została oparta na kontraście pomiędzy „my”, czyli artystami i „wy”, a więc odbiorcami sztuki.

Tekst składa się z czterech strof. W wierszu można zauważyć nagromadzenie pytań retorycznych. Świadczą one o dużym napięciu emocjonalnym i podniosłej tonacji utworu. Częste zwroty do adresata podkreślają również impresywną funkcję tekstu. Ponadto obserwujemy wielość takich znaków diakrytycznych, jak wielokropki i pauzy, co wskazuje na przemilczenie pewnych bolesnych kwestii i ich niewyrażalność. Poeta podkreśla, że artyści są nierozumiani przez zwykłych śmiertelników. Odbiorcy przypisują im niemal boską moc i oczekują duchowego przewodnictwa.

Taki wzorzec postrzegania poetów utrwaliła literatura romantyczna. Poeta miał być wieszczem i przewodnikiem narodu, a także bardem sławiącym jego dzieje i wzmacniającym ducha. Tego samego oczekują również odbiorcy współcześni Tetmajerowi, o czym poeta mówi zwracając się wprost do narodu:

Wołacie na nas: "Jesteśmy bez siły,

dajcie nam słowa wiary i otuchy" - -

I w innym miejscu:

Chcecie w nas widzieć dźwignię i obronę,

żądacie od nas zbawień i pomocy

Artyści okresu modernizmu nie mogą jednak odpowiedzieć pozytywnie na oczekiwania odbiorców, ponieważ sami są słabi, nie mają „odwagi i mocy”. Ich mózgi są wypalone i puste, ogarnia ich choroba wieku – dekadentyzm, zwątpienie w sens istnienia i brak nadziei.