Unikalne i sprawdzone teksty

Behawioryzm w „Opowiadaniach” Borowskiego

Tadeusz Borowski w „Opowiadaniach” stosuje behawioralną technikę narracji. Mamy tu do czynienia zarówno z metodą konstruowania przekazu literackiego, jak i inspiracją psychologią behawioralną. Głównym przejawem owej metody u Borowskiego jest pokazywania bohaterów niejako z zewnątrz, przez pryzmat ich zachowań, a nie wewnętrznych przemyśleń czy motywacji. Behawioryzm w literaturze zapoczątkowała proza amerykańska latach 20., między innymi utwory Ernesta Hemingwaya, który zainspirował się założeniami prądu w psychologii opisującego człowieka jako istotę podlegającą określonym bodźcom sterującym jego zachowaniami.

Borowski prezentuje w „Opowiadaniach” iście behawiorystyczny sposób narracji. Nie wnika w głębokie motywacje więźniów obozów koncentracyjnych, a jedynie pokazuje ich rozmaite zachowania. Dzięki temu pisarz zwraca uwagę na fakt, że nie teorie i deklaracje są miarą wartości człowieka, ale świadczą o nim przede wszystkim jego czyny. Ostatecznie to bowiem konkretne wybory i zachowania decydują o tym, czy ktoś zachowuje zasady moralne czy nie. Iwan z opowiadania „Dzień na Harmenzach” pomimo swojej odpychającej powierzchowności decyduje się przyznać do kradzieży kaczki, by uratować niewinnego Greka. Z kolei w utworze „Proszę państwa do gazu” widzimy matki, które wypierają się własnych dzieci, by uniknąć śmierci w komorze gazowej.

Narrator „Opowiadań”, Tadek, nie ocenia postaw współwięźniów, a jedynie sucho je relacjonuje. Dzieje się tak dlatego, ponieważ pisarz wychodzi z założenia, że nie ma prawa osądzać ludzi znajdujących się w skrajnych warunkach. Po drugie zaś umożliwia to czytelnikowi samodzielne wyciągnięcie wniosków.

Wreszcie niezwykle ważnym aspektem behawioryzmu w „Opowiadaniach” Borowskiego jest obnażenie mechanizmów działania obozów koncentracyjnych. Ich podstawą była właśnie socjotechnika behawioralna, polegająca na sterowaniu zachowaniem całych mas ludzi za pomocą systemu kar i nagród. Obozy koncentracyjne były wielkim socjologicznym eksperymentem, który pokazał, że można człowieka zredukować do poziomu instynktów biologicznych i za pomocą określonych bodźców regulować jego działania i reakcje.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

„Potop” jako powieść historyczna...

Nowoczesna powieść historyczna narodziła się na początku XIX stulecia. Za jej ojca uważany jest Walter Scott szkocki pisarz autor dzieł takich jak „Rob Roy”...

Na czym polega tragizm Edypa?

Bohater tragedii antycznej jest często postacią tragiczną. Tragizm związany jest z tym że bohater staje przed wyborem jednakże bez względu na to jaką decyzję podejmie...

Cudzoziemka jako powieść psychologiczna...

„Cudzoziemka” Marii Kuncewiczowej powszechnie uważana jest za jedno z najwybitniejszych dzieł psychologizmu polskiego międzywojnia. Nurt ten który ukształtował...

Na czym polegała przemiana Kmicica....

Andrzej Kmicic - chorąży orszański - jest głównym bohaterem „Potopu” Henryka Sienkiewicza. Postać ta po raz pierwszy zostaje wspomniana we wstępie w...

Przetarte szlaki czy własne ścieżki...

Wiele osób zastanawia się w jaki sposób pokierować swoim życiem pracą i rozwojem. Niektórzy sądzą że należy postępować zgodnie ze wskazówkami...

Oceń postępowanie panny Minchin...

Panna Minchin była właścicielką pensji do której udała się Sara. Była to osoba której postępowanie mogę ocenić jako złe. Na początku jednak wydawało...

Obraz łagrów w „Innym świecie”...

„Inny świat” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego jest powieścią która powstała na podstawie wspomnień pisarza z pobytu w sowieckim łagrze. Książka wiernie...

Poeci o sobie i znaczeniu poezji....

Od stuleci toczy się spór na temat znaczenia poezji. Część dyskutantów uważa że ma ona olbrzymi wpływ na rzeczywistość. W końcu to poeci rozbudzali pragnienie...

Inteligencja w „Lalce” – opracowanie...

Nakreślony w „Lalce” obraz polskiego społeczeństwa jest niezwykle obszerny i złożony. Bolesław Prus opierając się na wnikliwej obserwacji stworzył bogatą...