Unikalne i sprawdzone teksty

Andrzej Frycz Modrzewski - biografia i charakterystyka twórczości

Andrzej Frycz Modrzewski należy do najbardziej interesujących postaci polskiego Złotego Wieku (XVI wiek). Sekretarz królewski, współpracownik prymasa, a zarazem zwolennik reformacji i radykalnej poprawy państwa. Człowiek o surowych zasadach moralnych, który wywołał skandal, gdy ożenił się, pomimo wcześniejszego przyjęcia święceń kapłańskich.

Frycz Modrzewski urodził się w 1503 roku w Wolborzu. Jego ojciec był tamtejszym wójtem, a rodzina od kilku pokoleń używała już przydomka „Fricz”. Jako czternastolatek Modrzewski rozpoczął studia na Uniwersytecie w Krakowie. Nie świadczyło to o jakiejś szczególnej genialności – wręcz przeciwnie, rozpoczynanie edukacji uniwersyteckiej w takim wieku należało do powszechnego zwyczaju epoki. W późniejszym okresie życia Modrzewski udał się po nauki do Wittenbergi, gdzie miał możliwość lepszego poznania rozpowszechniających się wówczas w Niemczech idei reformacji religijnej. Podobno zetknął się z samym Marcinem Lutrem.

W Polsce przyszły autor „O poprawie Rzeczypospolitej” przeszedł kilka stopni kariery – pracował dla prymasa Łaskiego, później zaś został sekretarzem Zygmunta Starego. Wreszcie sprawował funkcję wójta wolborskiego, podobnie jak wcześniej jego ojciec. Urząd ten utracił po wspomnianej sprawie ślubu (1560 rok) z Jadwigą Kamieńską. Z powodu swoich radykalnych tez politycznych narażony był na niepewność względem własnego bezpieczeństwa – król musiał wydać mu nawet list żelazny, zapewniając protekcję. Zmarł w 1572 roku.

Modrzewski jako myśliciel polityczny zadebiutował w 1543 roku rozprawą „Łaski, czyli o karze za mężobójstwo”. Opublikował później kilka pomniejszych prac, ale najważniejszą częścią jego spuścizny jest olbrzymi traktat „O poprawie Rzeczypospolitej” – w ocenzurowanej wersji opublikowany w Krakowie w 1551 roku, zaś w całości w 1554 w Bazylei.

Myśl polityczna Modrzewskiego łączy najlepsze tradycje kultury renesansowej z surowością obyczajową charakterystyczną dla reformacji. W nowych ruchach religijnych można też dopatrzyć się inspiracji dla zawartych w niej postulatów daleko idących zmian społecznych. Modrzewski proponował m.in. swego rodzaju demokratyzację Kościoła (wierni wybierający biskupów, umniejszenie władzy papieża), zaniechanie agresji na inne kraje, a także równość wszystkich mieszkańców państwa wobec prawa. Był to w owym czasie postulat absolutnie rewolucyjny – dość powiedzieć, że na terenach Polski równość wobec prawa pojawiła się dopiero na początku XIX-wieku, w okresie wojen napoleońskich (nie oznacza to jakiegoś zacofania Polski – w innych krajach Europy wprowadzano ją mniej więcej w tym samym czasie). Modrzewski nawoływał też do tego, by każde morderstwo karane było śmiercią.

Trudno jednoznacznie ocenić jego dorobek intelektualny – z pewnością wiele wątków jego dzieł wyprzedzało epokę. Niektórzy zarzucają im jednak charakter utopijny i nieprzystawanie do ówczesnej rzeczywistości – a dla dzieła politycznego jest to raczej zła ocena.

 

Rozwiń więcej
Andrzej Frycz Modrzewski na obrazie Jana Matejki "Unia Lubelska"/ za: wikipedia.pl

Losowe tematy

Franz Kafka – biografia i charakterystyka...

Franz Kafka jest pisarzem szczególnym. W ciągu swojego krótkiego czterdziestoletniego życia opublikował zaledwie kilka opowiadań. Swojemu najlepszemu przyjacielowi...

Józef Ignacy Kraszewski - biografia...

Biografia Urodził się w Warszawie 28 lipca 1812 roku. Dorastał pod opieką babki oraz prababki w Romanowie. Jego ojciec był chorążym. Zdobywał wykształcenie w różnych...

Mira Jaworczakowa – biografia...

Mira Jaworczakowa – polska pisarka autorka niezwykle popularnych powieści dla dzieci i młodzieży oraz opowiadań historycznych chętnie czytanych od pokoleń. Urodziła...

Jerzy Kosiński – biografia i...

Literatura XX wieku obfitowała w autorów kontrowersyjnych i skandalistów. Ale przyznać trzeba że niewielu zdobyło taki rozgłos i wywoływało tak zażarte...

Maria Dąbrowska – biografia i...

Maria Dąbrowska urodziła się w szlacheckiej rodzinie Szumskich w 1889 (nazwisko Dąbrowska miała po mężu). Szumscy nie należeli do zamożniejszych warstw społeczeństwa...

Małgorzata Strzałkowska – biografia...

Biografia Małgorzata Strzałkowska – polska pisarka autorka i ilustratorka książek dla dzieci. Urodziła się w Warszawie 18 stycznia 1955 r. Tutaj ukończyła szkołę...

Irena Jurgielewiczowa – biografia...

Biografia Irena Jurgielewiczowa (właśc. Irena Jurgielewicz z domu Drozdowicz) – polska powieściopisarka i pedagog; autorka książek dla młodzieży. Urodziła się...

Ludwik Jerzy Kern – biografia...

Biografia Ludwik Jerzy Kern – polski poeta dziennikarz i satyryk. Urodził się w Łodzi 29 grudnia 1920 r. Zmarł 29 października 2010 r. w Krakowie. Znany jest przede...

Edward Stachura – biografia i...

Edward Stachura urodził się w 1937 roku we Francji. Jego rodzina wyjechała z Polski w poszukiwaniu lepszego życia na zachodzie. Nie należeli jednak do szczęśliwych emigrantów...