Ken Kesey – biografia i charakterystyka twórczości

Ken Kesey to z pewnością jedna z najbarwniejszych postaci amerykańskiej literatury, może nawet najbarwniejsza. A pamiętać trzeba, że wśród literatów z USA nie brakowało tak interesujących figur jak choćby Ernest Hemingway. Ale nawet on nie trafił do więzienia za upozorowanie własnego samobójstwa.

Kesey urodził się w stanie Colorado w 1935 roku. Jego rodzina dość szybko przeprowadziła się jednak do stanu Oregon, z którym pisarz pozostał związany do końca życia. Na tamtejszym uniwersytecie zrobił licencjat z komunikacji, a później zdobył kilka stypendiów na działalność literacką. Ówcześni pracownicy uczelni wspominają go jako swego rodzaju genialnego dzikusa.

Złoty okres działalności Keseya to lata sześćdziesiąte. Pisarz żalił się wprawdzie, iż był „za młody na bitnika, za stary na hipisa”, ale świetnie wpasował się w rzeczywistość ówczesnych ruchów kontrkulturowych. Mieszkał w komunie hipisowskiej, a także brał narkotyki – co spowodowało konflikt z prawem. Właśnie dla uniknięcia problemów z wymiarem sprawiedliwości Kesey zasymulował swoją śmierć. Sprawa wyszła jednak na jaw i autor trafił na pół roku do więzienia.

Jednak lata sześćdziesiąte to nie tylko hipisowskie podróże przez Stany Zjednoczone, w starym busie i oparach marihuany. To również czas największych sukcesów literackich autora.

W 1962 roku ukazał się „Lot nad kukułczym gniazdem”, a dwa lata później „Czasem wielka chętka”. Obie powieści stały się bestsellerami, chociaż krytycy w różny sposób wypowiadali się o drugiej z nich. Dla kilku wpływowych recenzentów była ona arcydziełem, dla innych – grafomanią.

Pod koniec dekady Kesey ustabilizował się i zaczął żyć z rodziną na ranczo. Publikował do śmierci, jednak żadne z jego kolejnych dzieł nie zyskało takiego rozgłosu, jak powieści z początku lat sześćdziesiątych. W latach osiemdziesiątych pisarza spotkała osobista tragedia – w wypadku szkolnego autobusu zginął jego syn.

Kesey zmarł w 2001 roku. Kim był – genialnym dzikusem, czy człowiekiem świadomie kreującym swoją legendę? Trudno powiedzieć – jedno jest pewne: zapisał się w historii, jako jeden z najlepszych zapaśników stanu Oregon! (kontuzja uniemożliwiła pisarzowi kontynuowanie kariery sportowej).

Najbardziej znanym dziełem Keseya pozostaje „Lot nad kukułczym gniazdem”. To opowieść o pełnym energii outsiderze imieniem McMurphy. Trafia on do szpitala psychiatrycznego, gdzie rzuca wyzwanie tyranii jednej z pielęgniarek. Ostatecznie McMurphy zostaje poddany lobotomii, która niszczy jego osobowość. „Lot nad kukułczym gniazdem” interpretować można jako sprzeciw wobec społeczeństwa, niszczącego wyróżniające się jednostki. Co interesujące, w komunistycznej Polsce interpretowano powieść jako dzieło antytotalitarne – w popularnych teatralnych inscenizacjach, szpital psychiatryczny ukazywany był jako metafora PRL-u.