„Makbet” Szekspira jako dramat o władzy. Na czym polega niszcząca siła władzy w Makbecie w Szekspira

Motyw władzy często pojawia się w dziełach Szekspira. Wybitny angielski poeta wielokrotnie wplótł go w swe utwory (m. in. do tragedii zatytułowanej „Król Lear” oraz „Hamleta”), podkreślając wpływ, jaki władza wywiera na ludzi. Jednak najbardziej wyrazistym przykładem tekstu dotyczącego tej tematyki jest „Makbet”.

Tytułowy bohater napisanej najprawdopodobniej w 1606 r. tragedii jest dzielnym i szlachetnym rycerzem, który bez wahania staje po stronie króla Dunkana, będąc gotowym do największych poświęceń w imię ojczyzny. Inni rycerze podziwiają jego odwagę i zdają się widzieć w nim uosobienie największych cnót i etosu rycerskiego.

Powracając ze zwycięskiego starcia, Makbet spotyka trzy wiedźmy, które witają go słowami przepowiedni. Skonfrontowany z wizją nałożenia królewskiej korony tytułowy bohater zdaje się stopniowo ulegać tej niesamowitej pokusie. Odzywa się w nim wielka ambicja - potężna i, jak okaże się w przyszłości, destrukcyjna siła.

Drugim momentem o kluczowym znaczeniu dla dalszego rozwoju fabuły „Makbeta” jest scena, w której tytułowy bohater dowiaduje się o planach uczynienia Malkolma - pierworodnego syna Dunkana - następcą tronu. Wypowiada wówczas następujące słowa: Książę Cumberlandu! / Ten kamień, który zawala mi drogę, / Przeskoczyć muszę, jeśli upaść nie chcę. / Przymrużcie, gwiazdy, ogniste źrenice, / Na czarne duszy mojej tajemnice! Podjęta decyzja jasno uświadamia odbiorcy plany tana Glamis.

Przed spełnieniem krwawych zamiarów Makbet zmagał się z silnymi rozterkami. Pamiętał o łaskach, jakie spotkały go ze strony Dunkana i nie chciał zaprzepaścić swojej pozycji. Wówczas Lady Makbet przełamała jego opory, planując zrzucenie winy na sługi władcy. Wtedy tytułowy bohater postanowił wyciągnąć zbrukaną krwią rękę i przywłaszczyć sobie koronę. Czyniąc to, zaprzeczył regułom dotychczas wpisanym w jego zycie.

Władza niewątpliwie stała się prawdziwą obsesją Makbeta. Już słowa czarownic nasunęły mu pierwsze przemyślenia na ten temat, które umocniła realizacja przepowiedni o zdobyciu tytułu tana Kawdoru. Skuszony tym faktem Makbet postanowił przyśpieszyć realizację przepowiedni. Nie działał jednak w imię dobra ojczyzny, pragnąc jedynie władzy i wszystkich należnych jej honorów. Nie towarzyszyły mu plany przeprowadzenia reform ani zamiary umocnienia pozycji Szkocji. Pragnął jedynie zasiąść na tronie i cieszyć się potęgą.

Jako król Makbet szybko ukazał swe tyrańskie zapędy. Na reakcję nie czekał długo - stał się człowiekiem znienawidzonym i opuszczonym przez wszystkich lojalnych towarzyszy. Zdobyta przemocą władza okazała się jego największym przekleństwem. W utworze nie pojawiają się fragmenty opisujące triumf lub chwałę nowego króla, nie brakuje natomiast dowodów na jego postępujące szaleństwo.

Władza została ukazana w „Makbecie” jako niezwykle potężna i niszcząca siła. Potwierdzają to losy tytułowego bohatera i jego żony. Makbet nigdy nie stał się prawowitym królem, będąc jedynie znienawidzonym tyranem, którego obalenie stało się głównym celem potomków Dunkana. Z kolei Lady Makbet popadła w obłęd i ostatecznie popełniła samobójstwo. Pragnienie władzy odarło życie pary bohaterów z zasad moralnych, stawiając ich w tragicznym konflikcie z odwiecznymi regułami.