Unikalne i sprawdzone teksty

Czy gimnazjaliści z Klerykowa byli zagubieni w labiryncie historii? | wypracowanie

Stefan Żeromski, opierając się na własnych wspomnieniach i obserwacjach, napisał powieść „Syzyfowe prace”. To dzieło bez wątpienia wielowątkowe – przedstawia obraz pokolenia młodych Polaków, pod koniec XIX wieku odbierających edukację w zaborze rosyjskim i wkraczających w dorosłość. Żyli oni w czasach skomplikowanych i trudnych. Można się nawet spotkać z opinią, że gimnazjaliści z Klerykowa –w gruncie rzeczy bohater zbiorowy dzieła Żeromskiego – byli zagubieni w labiryncie historii.

Jak rozumieć to sformułowanie? Przede wszystkim trzeba przypomnieć sobie, jak wyglądała sytuacja narodu polskiego w tym czasie. Po rozbiorach duża część Polski znalazła się pod berłem carów rosyjskich. Nie znaczyło to, że Polacy byli prześladowani przez cały XIX wiek – wręcz przeciwnie. Królestwo Polskie, którego królem był car, przez pewien czas cieszyło się znaczną niezależnością i nie dochodziło na jego terenach do prześladowań języka polskiego, czy religii katolickiej. Sytuacja zaczęła się zmieniać, ponieważ dla Polaków każda zależność od wrogiego wolności caratu była nie do zniesienia – zaczęli organizować konspiracje i powstania niepodległościowe. Po ostatnim z nich, powstaniu styczniowym (1863), władze carskie postanowiły „uporządkować” sprawy z „nieroztropnymi” polskimi poddanymi. Uznano, że najlepszym załatwieniem kwestii ich dążeń niepodległościowych będzie intensywna rusyfikacja. W końcu jeśli młodzi Polacy przestaną się uznawać za Polaków, to problem zniknie!

W szkołach zaczęto więc intensywnie propagować język rosyjski i religię prawosławną. Kultura rosyjska przedstawiana była jako szczytowe osiągniecie ludzkości, zaś polskie dzieje wyśmiewane, jako historia nieustannej anarchii. Nauczyciele dowodzili, że przynależność do narodu rosyjskiego to konieczny warunek, by zrobić karierę.

Polacy jednak nie oddawali łatwo pola. Polska literatura, dzieła Mickiewicza i Słowackiego, wspaniałe pieśni polskiego katolicyzmu – wszystko to przyciągało i fascynowało. Wyobraźnię młodych rozpalały wspomnienia rycerskich Polaków walczących z caratem, strofy poświęcone bohaterskiemu końcowi reduty Ordona.

W tym kontekście jasne staje się znaczenie owego labiryntu historii. Uczeń gimnazjum, wchodzący dopiero w dorosłość, musiał podejmować ciężkie i skomplikowane wybory. Czy ryzykować wyrzucenie ze szkoły i nędzę, czytając Mickiewicza i rozmawiając po polsku? Czy też zdobyć edukację, ale za cenę wyrzeczenia się ojczystej mowy? Z dzisiejszej perspektywy wydaje nam się to oczywiste. Każdy powie, że trzeba było bronić wartości narodowych i znosić dla nich najgorsze prześladowania. Ale my wiemy, że Polska się odrodziła. Młody uczeń klerykowskiego gimnazjum nie miał co do tego pewności – natomiast każdy marzy o karierze i wygodnym życiu. Cesarstwo rosyjskie było potężne i wydawać się mogło, że będzie trwać setki lat, niczym imperium rzymskie, którego mieniło się dziedzicem (Rosjanie uznawali swoje cesarstwo za „trzeci Rzym”). Dylematy młodych Polaków nie miały więc prostego rozwiązania.

Klerykowscy gimnazjaliści żyli w trudnych czasach i musieli dokonywać bolesnych wyborów. Z pewnością znajdowali się w „labiryncie historii”.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Motyw władcy w literaturze i sztuce...

Władza od zawsze fascynowała zarówno artystów jak i odbiorców sztuki. Nie ma się czemu dziwić skoro zazwyczaj kojarzy się z nią potęga i bogactwo...

Literackie portrety rodziny –...

Rodzina jest istotną wartością dla polskiego społeczeństwa. W ciągu zaborów i okupacji jakich nie brakowało w czasie naszej najnowszej historii to właśnie grono...

Józef Chełmoński Czwórka - opis...

„Czwórka” to niezwykle dynamiczny obraz który został namalowany przez Józefa Chełmońskiego w 1881 roku. Opis Obraz przedstawia pędzący powóz...

Charakterystyka sposobu życia w...

Powieść Stefana Żeromskiego zatytułowana „Przedwiośnie” to opowieść która przedstawia dzieje młodego Cezarego Baryki a jednocześnie poprzez jego przygody...

Nowy bohater i nowe tematy literatury...

Nazwa renesans pochodzi od francuskiego słowa „renaissance” znaczącego odrodzenie. Doskonale odzwierciedla ono charakter tej epoki która narodziła się...

Człowiekiem jestem i nic co ludzkie...

W okresie renesansu jedną z najbardziej rozpowszechnionych maksym stały się słowa Terencjusza: człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce . Oznaczały one że...

„Ferdydurke” jako powieść...

Powieść awangardowa to gatunek literacki który narodził się w XX stuleciu. Jego główną cechą było zerwanie z modelem powieści realistycznej a więc odejście...

O czym mówią moje książki nocą...

„Książka nie jest tak fajna jak film!” – powiedział ostatnio mój kolega. „W filmie widzisz co robią bohaterowie słyszysz jak rozmawiają....

Groteska w „Szewcach”

Dominującą kategorią estetyczną w „Szewcach” Witkacego jest groteska. Świat dzieła wykreowany został w taki sposób by zaprzeczyć prawidłowościom...