Unikalne i sprawdzone teksty

„Syzyfowe prace” - znaczenie tytułu

Jak wyjaśnić znaczenie tytułu powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”? Żeby przeanalizować ten problem, musimy przypomnieć kilka faktów o powieści, jak i mit o Syzyfie.

Otóż powieść ukazała się w 1897 roku, na łamach prasy (książkowe wydanie pojawiło się na rynku rok później), początkowo pod pseudonimem (Maurycy Zych). Autor opisał w niej swoje doświadczenia, jako ucznia rosyjskiego gimnazjum. Oferując czytelnikom frapującą opowieść o dorastaniu, Żeromski przedstawił w niej również kwestie polityczne i społeczne.

Nie musimy dokładnie analizować greckiego mitu o Syzyfie – wystarczy przypomnieć, iż za przewinienia wobec bogów został skazany na wieczne cierpienie. Męki owego dawnego króla mają formę nieustannej pracy – wtacza on pod górę ciężki kamień. Nigdy nie udaje mu się zakończyć zadania, bowiem zawsze głaz wymyka mu się z rąk tuż przed „metą” – i Syzyf musi zaczynać swój trud na nowo.

Czym więc, w kontekście powieści Żeromskiego, są owe „Syzyfowe prace”? Jak w przypadku każdej dobrej literatury, nie ma jednoznacznej odpowiedzi. „Syzyfową pracą” mogą być bowiem wysiłku Polaków, dążących do zachowania swojej odrębności narodowej i kulturalnej. Być może – wydaje się mówić Żeromski – jest to zadanie beznadziejne (pamiętajmy, że powieść została wydana ponad dwadzieścia lat przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości). W końcu Cesarstwo Rosyjskie to największe państwo świata, a przy tym jedno z najpotężniejszych. Rosjanie mają na swoje usługi całą potęgę swojego imperium – policję, cerkiew, a także… szkołę. Tak, właśnie szkoła okazać się może jednym z najskuteczniejszych narzędzi rusyfikacji. W końcu młode umysły dopiero się formują i chętnie podporządkowują autorytetom nauczycieli. Oni zaś dowodzą, że tylko zostanie członkiem narodu rosyjskiego oferuje drogę kariery – sami są zresztą tego przykładem! Nie ma wśród nich osób gorąco broniących polskości. Nawet nauczyciel w prowincjonalnym gimnazjum musi zapomnieć, że jest Polakiem – a co dopiero osoby na wyższych stanowiskach.

Zresztą, nie ma się co oszukiwać, kultura rosyjska jest piękna i ciekawa. Kultura polska również – ale szkoła przedstawia uroki tylko tej pierwszej. W dodatku wystarczy iść, jak Marcin Borowicz, na rosyjskie przedstawienie, by zaskarbić sobie przychylność nauczycieli. Któż by się nie skusił?

Brzmi to bardzo pesymistycznie. Ale istnieje również inna możliwa interpretacja tytułu. Otóż „syzyfową pracą” są – paradoksalnie – starania Rosjan. I tutaj też możemy przytoczyć przykład Marcina Borowicza. Wszystkim wydawało się, że jest to człowiek niemal całkowicie zrusyfikowany. Wystarczyło jednak, by zaczął czytać wspaniałą polską literaturę –wówczas znów poczuł się Polakiem i wysiłki rusyfikatorów spaliły na panewce. Młody człowiek wyślizgnął się im w ostatniej chwili, niczym głaz z dłoni Syzyfa.

Nie można jednoznacznie powiedzieć, jakie jest znaczenie tytułu powieści Stefana Żeromskiego. I również ta nieoczywistość sprawia, iż jest to dzieło do tej pory tak fascynujące!

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Czy Stanisława Bozowska odniosła...

XIX wiek stanowił trudny okres dla Polaków. Kraj znajdował się pod zaborami a próby postań narodowych nie doprowadziły do odzyskania niepodległości. Jednak...

„Ofiarowanie Izaaka” Caravaggio...

Obraz pod tytułem „Ofiarowanie Izaaka” jest jednym z przykładów wykorzystania w sztuce motywów i historii biblijnych. Namalowany przez Caravaggia...

Dwa oblicza Polski przedstawione...

Jedna z najważniejszych scen trzeciej części „Dziadów” Adama Mickiewicza rozgrywa się w salonie warszawskim. Zakończona zostaje ona słowami Piotra Wysockiego...

Tradycje słowiańskie w „Starej...

„Stara Baśń” to utwór który w zamierzeniu autora miał pokazać dzieje ojczyzny. Skupiając się na tym Józef Ignacy Kraszewski w wierny sposób...

Trzy gracje Peter Paul Rubens -...

„Trzy gracje” stworzone przez Petera Paula Rubensa to jeden z najbardziej znanych obrazów artysty. Siedemnastowieczne dzieło to nie tylko przedstawienie mitologicznej...

Św. Aleksy jako ideał świętego-ascety...

W średniowiecznych hagiografiach popularne były dwa typy osobowościowe świętych. Pierwszy z nich reprezentował święty-bojownik czyli człowiek który walczył z...

Walka dobra ze złem w literaturze....

Konflikt dobra i zła jest jednym z najważniejszych tematów pojawiających się w kulturze. Przybiera on różne formy dowodzą pisarze i filozofowie. Często jest...

Historyzm – definicja cechy znaczenie...

Definicja Historyzm jest pojęciem niezwykle szerokim odnoszącym się do kultury. W jego obrębie wyróżnić można historyzm architektoniczny i związany ze sztukami...

„W ludziach jest więcej rzeczy...

Albert Camus był wielkim pisarzem laureatem nagrody Nobla człowiekiem uznawanym wręcz za „sumienie Francji”. Stwierdził on kiedyś że W ludziach jest więcej...