„Kordian” jako dramat romantyczny | wypracowanie

Dramat romantyczny to szczególny typ dramatu, który ukształtował się w opozycji do poetyki klasycyzmu, a jego inspiracjami były twórczość Szekspira oraz artystyczny dorobek literacki hiszpańskiego baroku (np. Calderona). W Europie formę tę rozwijali doskonalili m. in. Hugo i de Musset. Na gruncie polskiej literatury czynili to m. in. Mickiewicz, Słowacki i Krasiński. „Kordian” - napisany przez Słowackiego w 1833 r. - zaliczany jest dzisiaj do najważniejszych dzieł rodzimego romantyzmu. Jakie cechy charakterystyczne dla dramatu romantycznego można dostrzec w tym utworze?

W „Kordianie” nie obowiązuje zasada trzech jedności (miejsca, akcji i czasu). Fabuła, choć przedstawiona w sposób chronologiczny, rozgrywa się w pewnych odstępach, a odbiorca nie otrzymuje informacji mogących wypełnić powstałe tym sposobem luki (relacje między poszczególnymi epizodami nie zawsze można ująć w kategoriach przyczynowo - skutkowych). Nie jest ona także pozbawiona wątków pobocznych i licznych bohaterów epizodycznych. Najważniejsze wydarzenia dramatu rozgrywają się w Warszawie, lecz poza dzisiejszą stolicą Polski tytułowy bohater odwiedza jeszcze Anglię, Włochy, Watykan i Szwajcarię. Odstępstwo od zasady jedności widoczne jest także w obrębie poszczególnych lokalizacji - i tutaj następują dynamiczne zmiany miejsc, w których usytuowana zostaje akcja.

Styl „Kordiana” cechuje niejednorodność. W dramacie pojawiają się zarówno sceny wzniosłe, jak i fragmenty napisane językiem potocznym (bajki opowiedziane przez Grzegorza, wymiana poglądów ludzi na placu w czasie koronacji cara). Doszukać można się tutaj także scen groteskowych (np. rozmowa Kordiana z wariatami). Co charakterystyczne dla tego gatunku - sfera realistyczna i fantastyczna przeplatają się ze sobą, często tworząc złudzenia, jakim podlegają także bohaterowie.

Protagonista dramatu Słowackiego jest typową postacią romantyczną. Jego młodość, naznaczona bólem świata i mocno przeżytym zawodem miłosnym, stanowi fundament przemiany. Najważniejszą wartością, w imię której Kordian gotów zrobić jest wszystko, staje się dlań ojczyzna. Równolegle bohater jest indywidualistą i zdaje się odrzucać moralność obowiązującą ogół. Wprowadza to do jego portretu pierwiastek tragiczny, bowiem ostatecznie nie udaje mu się sprostać zbyt wysokim oczekiwaniom, jakie wobec siebie postawił. Niewiadome zakończenie losów Kordiana wiąże się z kolejną cechą dramatu romantycznego, a więc z jego otwartą kompozycją.

Polski dramat romantyczny, ze względu na katastrofalną sytuację ojczyzny i bolesny los jej mieszkańców, podejmował zazwyczaj tematykę narodową (to odróżniało go od realizacji europejskich). Kwestia ta poruszona zostaje także w dziele Słowackiego, a tytułowy bohater staje się jakby manifestacją marzeń o wolności.

„Kordian” jest utworem wpisującym się w estetykę dramatu romantycznego. Jego obszerność i zróżnicowanie sprawiają, iż (przynajmniej pierwotnie) miał charakter niesceniczny, co wiązało się z trudnościami adaptacyjnymi (szczególnie w drugim i trzecim akcie).