Unikalne i sprawdzone teksty

Praca organiczna w „Lalce” – opracowanie

Kiedy upadło powstanie styczniowe, wszystkie marzenia o wolności i niezależności prysnęły. Osłabiony klęską militarną naród znalazł się w bardzo trudnym położeniu, co wiązało się z zapóźnieniem technologicznym ziem polskich i nieprzystosowaniem ludzi do nowej rzeczywistości rynkowej. Receptą na taki stan rzeczy miała być praca organiczna. Zwolennicy tego postulatu pojmowali społeczeństwo jako organizm, którego funkcjonowanie uzależnione jest od odpowiedniej współpracy między poszczególnymi narządami. Główną rolę w tej koncepcji mieli pełnić przedsiębiorcy, tworząc miejsca pracy. Tym samym najubożsi mieli zyskiwać zatrudnienie, a rosnące majątki przyczyniać się do kształtowania zjednoczonego narodu.

Panorama społeczeństwa polskiego, którą w „Lalce” ukazał Bolesław Prus, to budzący niepokój obraz rozkładu więzi społecznych, zaburzonych relacji i stawiania własnych korzyści ponad dobro ogółu. Prym wiedzie tutaj arystokracja - grupa mająca największe możliwości skorygowania pewnych błędów i niedociągnięć. Jednakże jej przedstawiciele zdają się być o wiele bardziej zainteresowani kosmopolitycznym stylem życia, składającymi wizyty na ziemiach polskich artystami i nieustannymi balami oraz spotkaniami. Nieco inaczej patrzy na świat książę, który nie szczędzi pieniędzy na organizację spółki do handlu ze Wschodem. Przedsiębiorstwo to miałoby ułatwić Polakom sprzedaż produkowanych dóbr, co wiązałoby się ze wzrostem zatrudnienia. Jednakże arystokracie brak siły i determinacji. Dopóki działania spółki prowadzi Wokulski, współpracuje z nim, będąc przekonanym, iż na czele stoi właściwa osoba. Kiedy główny bohater wycofuje się z interesu, książę podąża jego śladem, nie zamierzając wziąć na siebie ciężaru organizacyjnego.

Na drugim biegunie znajdują się najbiedniejsi, którzy nie dysponują odpowiednimi środkami i możliwościami. Paradoksalnie skutki ich działania są niemalże takie same jak arystokracji. W świecie pozbawionym perspektyw ogarnia ich apatia, skutkiem czego zagłębiają się w ubóstwie, tracą nadarzające się okazje. Kiedy Wysockiemu umiera koń, furman nie pojawia się u Wokulskiego, nie szuka kontaktu z pracodawcą. Zamiast tego usuwa się na bok, niemalże skazując się na śmierć głodową.

Podobne postawy odnaleźć można u przedstawicieli innych grup scharakteryzowanych w „Lalce”. Zdegradowana szlachta z tęsknością patrzy w przeszłość, mieszczanie namiętnie liczą pieniądze (jeśli tylko je mają), inteligenci - idealiści marzą o wielkich czynach. a Żydzi gromadzą majątki, oddzielając się od Polaków.

W tych niesprzyjających okolicznościach stara się działać Wokulski. Bohater myśli perspektywicznie, pragnie rozwijać posiadany majątek (nawet jeśli kierują nim impulsy emocjonalne). Otwarcie nowego sklepu staje się szansą do zwiększenia obrotów i zatrudnienia nowych pracowników. Plany Wokulskiego sięgają dalej, ale na przeszkodzie stają ludzkie reakcje. Bohater wielokrotnie wspomina, że zamiast oznak wdzięczności i sympatii słyszy krytykę i wyrazy niechęci, nazywany jest zdziercą. Kontrowersje budzi także spółka do handlu ze Wschodem. Tutaj większość postronnych obserwatorów wietrzy partykularny interes zamożnego kupca, zupełnie nie zwracając uwagi na możliwości, jakie otwiera on przed inwestorami.

Przykładem postawy organicznikowskiej jest działalność prezesowej Zasławskiej. Prowadzone przez nią gospodarstwo funkcjonuje doskonale, a pracujący w nim parobkowie wyglądają na zadowolonych z życia. Arystokratka myśli nawet o rozszerzeniu swego majątku i zbudowaniu cukrowni. Równocześnie jest bohaterką, która z niechęcią patrzy na próżnująca arystokrację (o czym świadczy nieprzekazanie spadku Starskiemu).

Sposób ukazania pracy organicznej w „Lalce” zdaje się podkreślać konieczność zjednoczenia społeczeństwa wokół wspólnego celu. Dopóki naród będzie podzielony, a każda grupa zainteresowana jedynie własnymi korzyściami, wprowadzenie korzystnej zmiany nadal pozostanie w sferze marzeń.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Historia wojny trojańskiej –...

Tetyda boginka morska była niezwykle piękna więc o jej rękę ubiegali Zeus i Posejdon. Jednakże ciążyła nad nią przepowiednia że urodzi ona syna który będzie...

Gustav Klimt Pocałunek - opis interpretacja...

„Pocałunek” Gustava Klimat uważany jest za najważniejsze osiągnięcie „złotego” okresu twórczości artysty. Wykonany został w latach 1907-1908...

Groteska w „Tangu”

Ubrana niczym nastolatka i z pasją oddająca się beztroskiej grze w karty babcia; wuj - przedstawiciel dawnej inteligencji - który stara się maskować grzeczność...

Dwa światy – realny i fantastyczny...

Ballada to gatunek literacki po który pisarze romantyczni sięgali bardzo często. Jedną z najważniejszych cech tych synkretycznych utworów było czerpanie motywów...

Opis wiosny

Wiosna to niezwykła pora roku. Podczas niej przyroda zaczyna żyć na nowo. Trawa staje się zielona i pachnąca. Ziemia także zmienia swój zapach. Na łąkach oraz...

Sprawozdanie z przebiegu pierwszej...

2 sierpnia 1940 roku objąłem dowództwo nad Dywizjonem 303 złożonym z polskich pilotów. 1 września o godzinie 16.00 otrzymaliśmy rozkaz wyruszenia do walki....

Czy Prometeusza można uznać za...

Mityczny stwórca człowieka Prometeusz to postać która łączy w sobie pewne sprzeczności. Z jednej strony jest on altruistą który gotów jest poświęcić...

Władysław Podkowiński Szał uniesień...

„Szał uniesień” Władysława Podkowińskiego to z pewnością jeden z najlepiej znanych polskich obrazów okresu przełomu wieków XIX i XX. Entuzjastycznie...

Napisz list do swojego idola

Steven Spielberg Hollywood Szanowny Panie Spielberg piszę do Pana ponieważ jest Pan moim ulubionym reżyserem filmowym. Należę do zapalonych kinomanów i oglądam każdego...