Unikalne i sprawdzone teksty

Proces jako powieść awangardowa | wypracowanie

„Proces” Franza Kafki uznaje się za jedną z istotniejszych powieści XX wieku. Bogactwo treści, jak i oryginalna forma inspirowały kolejne pokolenia czytelników. Wielu krytyków twierdzi, że dzieło praskiego pisarza o kilka dekad wyprzedziło egzystencjalizm.

Dla wyrażenia swoich posępnych rozważań o naturze ludzkiej i kondycji współczesnego społeczeństwa, Kafka sięgnął po środki charakterystyczne dla awangardy. Według znanego powiedzenia, proza realistyczna rozpoczynać powinna się od sformułowania typu „Hrabina wyszła z domu o piątej”. W procesie owo zerwanie z klasyczną narracją i wizją świata ma miejsce już na początku dzieła. Otóż obserwujemy sytuację całkowicie absurdalną, groteskową – ni z tego, ni z owego główny bohater zostaje aresztowany we własnym mieszkaniu i nie dowiaduje się nawet, z jakiego powodu.

Zresztą ów bohater również odbiera od postaci pojawiających się na kartach prozy realistycznej. Nie poznajemy nawet jego pełnego nazwiska, dowiadujemy się tylko, iż jest to Józef K. Oprócz paru szczegółów, nie poznajemy jego życia i psychiki. Kafce nie chodziło bowiem o przedstawienie wiarygodnego psychologicznie bohatera. Dotyczy to zresztą nie tylko Józefa K., ale i innych występujących na kartach powieści postaci. Są one raczej pewnymi figurami, metaforami wręcz. Czy prawdziwy człowiek, który odkrywa, że w jego domu znajduje się sala tortur, mógłby przejść nad tym do porządku dziennego? A w powieści Kafki – jak najbardziej. Mimo to rozumiemy założenie autora i pojmujemy, że ów motyw jest jak najbardziej zasady w kontekście powieści.

Brak szczegółowości dotyczy nie tylko postaci. Również przestrzeń, w której przebywają jest oniryczna, nieokreślona. Józef K. żyje w jakimś mieście, ale nie dowiadujemy się, co to za metropolia. Wszystko to pozwala Kafce wykreować nastrój zagubienia i lęku. Byłby to jednak zabieg trudny do pomyślenia w realistycznych dziełach, dążących do osadzenia bohaterów w konkretnych realiach, choćby już nieistniejących (np. starożytny Rzym opisywany w powieściach historycznych).

Franz Kafka, by wyrazić swoją obawę przed postępującą alienacją człowieka, sięgnąć musiał po środki powieści awangardowej. Powieść realistyczna doskonale nadaje się do opisania ludzkich problemów – jednak w warunkach coraz dalej idącej dehumanizacji może ona nie wystarczać. Groteska, oniryczność, absurd – one zdecydowanie lepiej nadają się do opisu naszego świata. Kafka dał tutaj wyborny przykład, za którym poszli choćby autorzy teatru absurdu.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Symbolika i funkcje dwóch mogił...

Dwie mogiły w „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej oznaczają dwie tradycje i dwa systemy wartości do których odwołuje się autorka powieści. Znamienne że...

Dzięki temu moje życie ma sens......

Najwięksi filozofowie pisarze i naukowcy zastanawiali się czy życie ma sens. A jeśli tak co jest tym sensem? Dzięki czemu nasz czas na ziemi nabiera znaczenia i smaku. Co...

Sceptycyzm ironia żart w twórczości...

Wisława Szymborska znana jest z poezji pełnej uszczypliwej ironii i nieco złośliwej refleksji nad rzeczywistością. Jednocześnie twórczość owa stanowi wyraz sceptycznego...

Historyzm – definicja cechy znaczenie...

Definicja Historyzm jest pojęciem niezwykle szerokim odnoszącym się do kultury. W jego obrębie wyróżnić można historyzm architektoniczny i związany ze sztukami...

Obraz utraconej ojczyzny w Epilogu...

Epilog „Pana Tadeusza” po raz pierwszy dołączono do dzieła w 1860 r. czyli 5 lat po śmierci autora. Najprawdopodobniej powstał on tuż po ukończeniu poematu...

Symbolizm i realizm w „Tajemniczym...

Powieść „Tajemniczy Ogród” to nie tylko opowiadanie ukazujące dzieje zagubionych dzieci które zaczyna łączyć przyjaźń oraz wspólny cel...

Liryka apelu (inwokacyjna) – charakterystyka...

Charakterystyka znaczenia rolaLiryka inwokacyjna to szczególny typ liryki który bywa nazywany również liryką zwrotu do adresata. Jak sama nazwa wskazuje...

Motyw vanitas w baroku

Słowo „vanitas” oznacza po łacinie marność. Biblijna Księga Koheleta zawierająca słowa „marność nad marnościami i wszystko marność” (Koh 1...

Opis miłości Romeo i Julii

Miłość jaka narodziła się między tytułowymi bohaterami tragedii Williama Szekspira jest szczególnym przykładem uczucia. Targana sporem między Kapuletami i Montekimi...