Unikalne i sprawdzone teksty

Proces jako powieść awangardowa

„Proces” Franza Kafki uznaje się za jedną z istotniejszych powieści XX wieku. Bogactwo treści, jak i oryginalna forma inspirowały kolejne pokolenia czytelników. Wielu krytyków twierdzi, że dzieło praskiego pisarza o kilka dekad wyprzedziło egzystencjalizm.

Dla wyrażenia swoich posępnych rozważań o naturze ludzkiej i kondycji współczesnego społeczeństwa, Kafka sięgnął po środki charakterystyczne dla awangardy. Według znanego powiedzenia, proza realistyczna rozpoczynać powinna się od sformułowania typu „Hrabina wyszła z domu o piątej”. W procesie owo zerwanie z klasyczną narracją i wizją świata ma miejsce już na początku dzieła. Otóż obserwujemy sytuację całkowicie absurdalną, groteskową – ni z tego, ni z owego główny bohater zostaje aresztowany we własnym mieszkaniu i nie dowiaduje się nawet, z jakiego powodu.

Zresztą ów bohater również odbiera od postaci pojawiających się na kartach prozy realistycznej. Nie poznajemy nawet jego pełnego nazwiska, dowiadujemy się tylko, iż jest to Józef K. Oprócz paru szczegółów, nie poznajemy jego życia i psychiki. Kafce nie chodziło bowiem o przedstawienie wiarygodnego psychologicznie bohatera. Dotyczy to zresztą nie tylko Józefa K., ale i innych występujących na kartach powieści postaci. Są one raczej pewnymi figurami, metaforami wręcz. Czy prawdziwy człowiek, który odkrywa, że w jego domu znajduje się sala tortur, mógłby przejść nad tym do porządku dziennego? A w powieści Kafki – jak najbardziej. Mimo to rozumiemy założenie autora i pojmujemy, że ów motyw jest jak najbardziej zasady w kontekście powieści.

Brak szczegółowości dotyczy nie tylko postaci. Również przestrzeń, w której przebywają jest oniryczna, nieokreślona. Józef K. żyje w jakimś mieście, ale nie dowiadujemy się, co to za metropolia. Wszystko to pozwala Kafce wykreować nastrój zagubienia i lęku. Byłby to jednak zabieg trudny do pomyślenia w realistycznych dziełach, dążących do osadzenia bohaterów w konkretnych realiach, choćby już nieistniejących (np. starożytny Rzym opisywany w powieściach historycznych).

Franz Kafka, by wyrazić swoją obawę przed postępującą alienacją człowieka, sięgnąć musiał po środki powieści awangardowej. Powieść realistyczna doskonale nadaje się do opisania ludzkich problemów – jednak w warunkach coraz dalej idącej dehumanizacji może ona nie wystarczać. Groteska, oniryczność, absurd – one zdecydowanie lepiej nadają się do opisu naszego świata. Kafka dał tutaj wyborny przykład, za którym poszli choćby autorzy teatru absurdu.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Różne ujęcia wsi w literaturze...

Jeszcze w XX wieku większość mieszkańców Polski żyła na wsi i pracowała na roli. Jest więc rzeczą oczywistą że życie wiejskie przyciągało uwagę naszych...

„Zdążyć przed Panem Bogiem”...

„Zdążyć przed Panem Bogiem” to bodaj najsłynniejsza książka Hanny Krall. Sama autorka uznawana jest za „królową polskiego reportażu” lub...

Dramat symboliczny – definicja...

Definicja wyznaczniki gatunku Dramat symboliczny to specyficzny rodzaj dramatu który pozwala na szersze i niedosłowne przedstawienie zamierzonego przekazu. Sama nazwa...

Wolność wiodąca lud na barykady...

„Wolność wiodąca lud na barykady” to dzieło które stworzył Eugene Delacroix a jego inspiracją była rewolucja lipcowa. Opis Powstanie przeciwko Karolowi...

Najciekawsza przygoda Stasia i Nel...

Staś i Nel podczas swojej niezwykłej podróży mieli wiele przygód które były niezmiernie ciekawymi i niejednokrotnie zapierającymi dech w piersiach....

Jaki obraz wsi i jej mieszkańców...

Pierwsze szczere zainteresowanie wsią i chłopami pojawiło się w XIX wieku w dobie romantyzmu. Romantyków inspirowały ludowe wierzenia niesamowite podania i legendy...

Pięknie żyć i pięknie umierać...

Aleksander Kamiński w książce „Kamienie na szaniec” przedstawia historię trzech harcerzy: Alka Zośki i Rudego którzy w trudnych czasach niemieckiej okupacji...

Patriotyzm i powstanie styczniowe...

Powstanie styczniowe stanowi jeden z najważniejszych problemów powieści „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej. Książka powstawała w warunkach ograniczeń cenzuralnych...

„Ofiarowanie Izaaka” Caravaggio...

Obraz pod tytułem „Ofiarowanie Izaaka” jest jednym z przykładów wykorzystania w sztuce motywów i historii biblijnych. Namalowany przez Caravaggia...