Unikalne i sprawdzone teksty

Józef Baka

Biografia


Józef Baka przyszedł na świat w roku 1707 lub 1706 na terenie dzisiejszej Białorusi. Wywodził się on z zamożnej rodziny szlacheckiej - wiadomo, iż jego ojciec skarbnikiem mścisławskim, właścicielem Śliżyna i Januszewicz.

Przyszły poeta związał swoje życie z zakonem jezuitów, do którego wstąpił 16 lipca 1723 r. W tym czasie kształcił się w Akademii Wileńskiej, a następnie, już po złożeniu ślubów zakonnych (15 sierpnia 1740), uczył w kolegiach jezuickich i wykładał retorykę na Akademii Wileńskiej.

Kolejnym etapem w życiu Józefa Baki była działalność misjonarska. Na pewno uczestniczył w misji duksztańskiej, jaka prowadzona była na terenach dzisiejszej Litwy. Początkowo było to niewielkie przedsięwzięcie, które znacznie rozrosło się dzięki datkom żony Jana Ludwika Platera - nowego właściciela Krasławia. To właśnie dla niego napisał Józef Baka swój pierwszy utwór, czyli panegiryk zatytułowany „Comitia ... honorum Ioannis Ludovici Plater".

W późniejszych latach duchowny - poeta ustabilizował własną aktywność misyjną. Osiedliwszy się w miejscowości Błoń (dzisiejsza Białoruś), uprosił ojca, by ten oddał mu część rodzinnych dóbr. Szybko zostały one sprzedane, a uzyskane w ten sposób pieniądze przeznaczył Baka na budowę ośrodka misyjnego (Missio Bakana), którego został zarządcą. W tym okresie często podróżował po okolicznych włościach, nauczając i wygłaszając kazania.

Nie wiadomo, dlaczego Józef Baka przeniósł się do Wilna, gdzie spędził ostatnie lata życia. W dzisiejszej stolicy Litwy na pewno prowadził działalność duszpasterską, lecz brakuje dokładnych informacji na temat tego etapu w jego biografii. Pewnym jest natomiast fakt, iż w 1773 r. Akademia Wileńska uhonorowała go tytułem doktora teologii.

Józef Baka zmarł 2 czerwca 1780 r. w Warszawie. Nie jest znany powód, dla którego udał się do tego miasta. Jako jezuitę pochowano go w podziemiach kościoła Matki Bożej Łaskawej.

Charakterystyka twórczości

Ksiądz Baka pisał zarówno w języku polskim, jak i w łacinie. Był on jednym z najbardziej wyrazistych i oryginalnych przedstawicieli nurtu metafizycznego w rodzimej poezji barokowej. W swojej twórczości łączył motywy religijne, eschatologiczne i moralistyczne z obrazami charakterystycznych zachowań i zwyczajów ludzi swej epoki. Nie stronił on od kolokwializmów, języka potocznego i rubasznego, dwuznaczności i kalamburów, często posługując się prostymi środkami wyrazu - rytmicznymi wyliczeniami, skumulowanymi czasownikami i powtórzeniami . Ponadto jego plastyczna wyobraźnia pomagała mu w kreowaniu wyrazistych i niezwykle ekspresyjnych obrazów.

Iście mistrzowskim przykładem zdolności retorycznych Józefa Baki jest „Comitia honorum et aviti splendoris Joannis Ludovici Plater". Autor wykazał się w nim pomysłowością i doskonałą sprawnością językową, co znajduje odzwierciedlenie w licznych i ciekawie skomponowanych epitetach, aliteracjach i porównaniach.

Z kolei „Uwagi rzeczy ostatecznych i złości grzechowej" oraz „Uwagi śmierci niechybnej" stanowią przykład dzieł balansujących na granicy twórczości metafizycznej i operującej groteską oraz czarnym humorem parodii (brutalizacje opisów itp.). Całość nastręcza licznych trudności interpretacyjnych, stanowiąc tekst trudny w odbiorze.

Twórczość Józefa Baki przez długi czas uważana była za przykład grafomanii i wzór literackiej pospolitości. Po części wynikało to zapewne z faktu, iż barok postrzegany był negatywnie przez generacje działające w epoce oświecenia. Dopiero w XX stuleciu zaczęto patrzeć na nią w nieco inny sposób, dostrzegając oryginalność Baki i wielowymiarowość jego poezji. Często podkreśla się także fakt, iż twórczość jezuity stanowiła swego rodzaju preludium surrealizmu, dadaizmu, ekspresjonizmu, a nawet poezji lingwistycznej.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Sławomir Mrożek – biografia...

Biografia Sławomir Mrożek - jeden z najchętniej czytanych polskich autorów - przyszedł na świat 29 czerwca 1930 r. w Borzęcinie wsi leżącej w powiecie brzeskim....

Roman Bratny – biografia i charakterystyka...

Roman Bratny urodził się w Krakowie w 1921 roku jako Roman Mularczyk. Pochodził z zamożnego domu a jego bratem był Andrzej – później znany filmowiec autor...

Wanda Chotomska – biografia i...

Biografia i charakterystyka twórczości Wanda Chotomska (właśc. Wanda Maria Chotomska) – jedna z najsłynniejszych polskich pisarek która swą twórczość...

Stanisław Barańczak – biografia...

Stanisław Barańczak należał do najbardziej wszechstronnych ludzi kultury w XX-wiecznej Polsce. Trudno wskazać która dziedzina jego aktywności przyniosła mu większą...

Maciej Wojtyszko – biografia i...

Biografia Maciej Wojtyszko to polski reżyser dramatopisarz autor sztuk scenariuszy i filmów animowanych a także utworów dla dzieci. Urodził się 16 kwietnia...

Marta Fox – biografia i charakterystyka...

Biografia Marta Fox - poetka powieściopisarka i felietonistka - przyszła na świat 1 stycznia 1952 r. w Siemianowicach Śląskich. Zanim poznały ją rzesze czytelników...

Tyrteusz

Biografia Tyrteusz to poeta i śpiewak grecki z okresu ok. VII w. p.n.e. Według źródeł pochodził z Aten lub ze Sparty. Jak głosi legenda został on wysłany na pomoc...

Kazimierz Wierzyński – biografia...

Kazimierz Wierzyński należał do najbardziej aktywnych polskich twórców XX wieku – przy czym podkreślić trzeba że ta aktywność nie ograniczała się...

J.D. Salinger – biografia i charakterystyka...

Biografia J. D. Salinger – amerykański pisarz. Urodził się 1 stycznia 1919 r. na Manhattanie w Nowym Yorku jako drugie dziecko Sola Salingera (polskiego Żyda) i Marie...