Pierre Corneille - biografia i charakterystyka twórczości

Corneille’a zaliczany bywa do najwybitniejszych dramatopisarzy XVII-wiecznej Francji, zajmując miejsce obok Racine’a i Moliera. Urodził się on w 1606 roku w rodzinie prawniczej w Rouen. Sam również odebrał wykształcenie w tej dziedzinie – ale warto podkreślić, iż ciągoty artystyczne nie były obce w tym rodzie, bowiem również jego brat Thomas pisał sztuki teatralne.

Ojciec zapewnił Pierre’owi posadę w administracji publicznej, jednak młodzieniec w wolnym czasie oddawał się twórczości literackiej. Jej efektem była komedia „Melite” (1629/1630), która spotkała się z pozytywnym przyjęciem. Talent młodego autora docenił sam kardynał Richelieu, wówczas szara eminencja, sprawująca władzę nad Francją. Stosunki Corneille’a z potężnym politykiem kilkakrotnie zmieniały swój charakter – raz występował on, jako protektor poety, to znowu, jako jego krytyk.

Po swoim debiucie artysta wystawił kilka komedii i tragedii – „La Veuve” (1632/1635), „Médée” (1635), aż wreszcie w 1636 stworzył swoje najsłynniejsze i najbardziej kontrowersyjne dzieło, „Cyda”. „Cyd” opierał się na podania o bohaterze hiszpańskiej rekonkwisty (tj. odbijania terytoriów Półwyspu Iberyjskiego z rąk muzułmanów), jednak nie skupiał się na realiach, oferując dość uniwersalną historię o konflikcie honoru i miłości. Corneille wywołał skandal z powodu połączenia dwóch gatunków – uważał swoją sztukę za tragikomedię, co było złamaniem klasycznych reguł, zakazujących takiego „pomieszania”. Dzieło wywołało tak zwany „spór o Cyda” (Querelle du Cid), będący wielką polemiką między zwolennikami, a przeciwnikami utworu – do tych ostatnich zaliczał się kardynał Richelieu. Corneille spotkał się z zarzutami złamania zasady trzech jedności (czasu, miejsca i akcji) oraz szerzenia niemoralności. Akademię Francuską poproszono o wydanie opinii, która okazała się nieprzychylna dla autora. Na skutek tego zdecydował się zmienić późniejsze wydania „Cyda”, nadając im już wyraźny charakter tragedii. Co interesujące, swego rodzaju komentarzem do sporu, dokonanym po prawie ćwierćwieczu, stał się traktat Corneille’a „Trois discours sur le poème dramatique” („Trzy dialogi o poezji dramatycznej”, 1660). Autor twierdzi w nim, iż nie wolno trzymać się niewolniczo zaleceń Arystotelesa, zamiast tego należy zostawić pewne pole do popisu dla artystycznej wyobraźni.

Widać więc, iż Corneille uważał, iż w sprawie „Cyda” racja była po jego stronie. Niemniej przez następne lata musiał podporządkowywać się klasycznym regułom – efektem tego są między innymi tragedie „Cynna” (1643) i „Andromeda” (1650). Sztuka „Edyp” (1659) zyskała uznanie samego Króla-Słońce, Ludwika XIV. W tym też okresie Corneille dokonał poetyckiego przekładu średniowiecznego traktatu religijnego „O naśladowaniu Chrystusa” Tomasza a Kempis.

Corneille ożenił się w 1641 roku i doczekał siódemki dzieci. Starość nie okazała się łaskawa dla artysty – mimo kilku interesujących przedsięwzięć, takich, jak współpraca z Molierem przy balecie „Psyche”, wyraźnie odchodził w cień. Wzięciem w owym okresie cieszyli się nowi twórcy w rodzaju wspomnianego Moliera, czy Racine’a – z tym ostatnim Corneille przegrał konkurs na sztukę w 1671 roku. Mimo tego, jego nazwisko nie zostało zapomniane po śmierci artysty w 1684 roku. Potomni doceniali psychologiczne walory jego dzieł, a także wysoki styl, jaki udało mu się wypracować. Jego sztuki przedkładali na język polski m.in. Jan Andrzej Morsztyn oraz Stanisław Wyspiański.