Marek Hłasko – biografia i charakterystyka twórczości

Marek Hłasko należy do legendarnych postaci literatury polskiej – z tym, że legenda owa bardziej jest chyba związana z jego bujnym życiem, niż z popularnością jego utworów. Trzeba bowiem zauważyć, że obecnie twórczość Hłaski jest nieco zapomniana.

Marek Hłasko urodził się w Warszawie w 1934 roku. Jego rodzice rozwiedli się, gdy był dzieckiem, zaś nad młodymi latami przyszłego pisarza zaciążyły wojenne przeżycia. Głód i brak poczucia bezpieczeństwa wywarły olbrzymi wpływ na psychikę młodego człowieka. Nerwowy chłopak nie potrafił znaleźć sobie miejsca w życiu i był usuwany z kolejnych szkół. Wreszcie w wieku szesnastu lat zakończył edukację i zaczął pracować jako kierowca ciężarówki. Hłasko wspominał po latach ten okres: wstawaliśmy rano o czwartej, a o dziesiątej wieczór kończyliśmy rozładunek na stacji; potem jechało się jeszcze czterdzieści kilometrów do domu, co […] zabierało około dwóch godzin. Potem jeszcze gotowaliśmy sobie jeść, a potem dopiero kładliśmy się spać. Niedziel i świąt nie było.

Jednak Marek nie zagrzał sobie miejsca przy pracy fizycznej. Po godzinach pracy pisał swoje pierwsze teksty i wysyłał je do uznanych autorów – dzięki temu uzyskał w końcu stypendium twórcze. W 1953 roku zaczął publikować pierwsze opowiadania, które z miejsca zdobyły popularność. W Polsce powoli kończył się wówczas stalinizm, a żywe utwory Hłaski stanowiły dla czytelników miłą odmianę po latach dominacji siermiężnego socrealizmu. W 1956 roku ukazał się pierwszy tom opowiadań autora („Pierwszy krok w chmurach”), zaś kolejne lata przyniosły publikację powieści takich jak „Ósmy dzień tygodnia”, czy „Następny do raju”.

Popularność nie spowodowała jednak, że Hłasko się ustatkował. Pisarz miał kłopoty tak z powodu zatargów z władzami, jak i na skutek własnego, trudnego charakteru oraz choroby alkoholowej. Jego agresywne zachowanie skutkowało usunięciem z redakcji popularnego tygodnika „Po prostu”. Wspominał to po latach jego ówczesny przyjaciel, Jerzy Urban (wówczas młody dziennikarz-idealista):

Marek jest nawet szefem działu kultury i ma szukać młodych talentów, przyciągać je. Nie robi tego, bo od rana jest pijany. W końcu go wyrzuciliśmy. Irytowało nas, że ciągle zawala, natychmiast przepija pensję, snuje się po redakcji, pożycza forsę, nie oddaje. Pretekstem stało się pewne wydarzenie. Otóż kiedyś przed redakcją na Wiejskiej jakieś dziecko przez przypadek uderzyło go w nogi saneczkami. Hłasko dostał delirycznego szału, skopał saneczki, połamał je nogami. Jakoś nas to strasznie oburzyło i wyleciał.

Hłasko w 1958 roku dostał paszport, wyjechał na zachód i zdecydował się nie wracać do komunistycznej Polski. Niestety, również w wolnym świecie pisarz nie potrafił się odnaleźć. Szlak Hłaski znaczą kolejne kraje, w których mieszkał, romanse i awantury. W trakcie jednej z pijackich eskapad, Hłasko pchnął żartobliwie znanego jazzmana, Krzysztofa Komedę. Upadając, Komeda zranił się w głowę, co skutkowało jego śmiercią.

Hłasko odszedł wkrótce potem. W 1969 roku zmarł na skutek połączenia alkoholu ze środkami nasennymi. Nie wiadomo, czy było to samobójstwo, czy kolejny tragiczny wypadek.

Oprócz powieści Hłasko zostawił po sobie niezwykle interesującą autobiografię – „Piękni dwudziestoletni”. Był także współautorem scenariuszy do szeregu filmów, z których bodaj najwybitniejszym okazała się „Pętla” Wojciecha Hasa. Elementy autobiograficzne zawiera większość utworów Hłaski – autor opisywał prostych robotników, jakich znał z okresu pracy kierowcy, a także problemy z alkoholem. Jego styl był prosty, bezpośredni, dialogi cięte i dosadne. Dzięki temu jego dzieła stanowiły doskonały materiał do adaptacji na potrzeby kina.