Echa leśne - streszczenie, plan wydarzeń

„Echa leśne” to nowela Stefana Żeromskiego, opublikowana po raz pierwszy w 1905 roku. Akcja rozgrywa się na ziemi świętokrzyskiej, kilka (kilkanaście?) lat po powstaniu styczniowym.

Streszczenie

Na początku utworu nic nie zdradza jego głównej treści. Obserwujemy grupę bohaterów, stosunkowo wysoko stojących w hierarchii społecznej (przynajmniej na skalę prowincji). Jest wśród nich generał w stanie spoczynku (nazwiskiem Rozłucki), geometra (geodeta), podleśny (leśniczy), wójt i pisarz gminny. Narrator to syn miejscowego posiadacza ziemskiego, jednak jego rola ogranicza się do przysłuchiwania się rozmowie i niewielkich gestów w stosunku do pozostałych postaci (jak podanie szklanki z alkoholem).

Bohaterowie owi nadzorują wyznaczanie nowych granic gruntu. Nie wymaga to od nich specjalnego zaangażowania, siedzą więc w lesie i raczą się alkoholem, jedzeniem oraz rozmową. W pewnym momencie stary generał pyta podleśnego o pewną starą karczmę, która znajdowała się pobliżu. Obok niej stać miał stary krzyż.

W trakcie rozmowy wychodzi na jaw, że jest to mogiłą powstańcza. Co więcej – spoczywa w niej bratanek generała, Jan Rozłucki. Jego ojciec był oficerem carskiej armii i zginął w czasie wojny krymskiej. Wcześniej polecił bratu zajęcie się sierotami. Obaj synowie kontynuowali rodzinne tradycje pod opieką stryja. Jednak w czasie powstania styczniowego Jan zdezerterował i przyłączył się do oddziału partyzantów.

Walczył przeciw dawnym towarzyszom, ale wreszcie został złapany. Rosjanie nie mieli czasu na odesłanie jeńców do odległych więzień, więc urządzili sąd polowy. Od generała zależała decyzja, czy Jan zostanie natychmiast rozstrzelany. Podjął on ją, uznając, że obowiązek wobec monarchy jest ważniejszy, niż więzy rodzinne. Jan przed śmiercią poprosił stryja o to, by wychował jego małego syna Piotra na porządnego Polaka, patriotę.

W tym momencie opowieść wraca do biesiady w lesie. Rozmówcy pytają generała, czy spełnił on swoją prośbę, ale oficer odmawia udzielenia odpowiedzi. Wszyscy zdają sobie sprawę, że postąpił on wbrew woli idącego na śmierć.

Plan wydarzeń
1. Śmierć generalskiego brata.
2. Generał wychowuje jego synów.
3. Bratanek Jan przyłącza się do oddziału powstańców.
4. Sąd nad Janem.
5. Prośba Jana.
6. Rozstrzelanie Jana.
7. „Leśna biesiada”.
8. Opowieść generała:
9. Rozmówcy domyślają się, że generał nie spełnił prośby.