Boska komedia – streszczenie, plan wydarzeń

Streszczenie

Dante w trzydziestym piątym roku swojego życia, w nocy poprzedzającej Wielki Piątek, odnajduje się w alegorycznie pojmowanym, ciemnym lesie. Próbując się wydostać z opresji, zmierza w kierunku góry, której szczyt opromienia blask słońca. Drogę zastępują mu jednak trzy bestie: Pantera, Lew i Wilczyca. Pomocną dłoń do poety wyciąga jego mistrz, Wergiliusz, który przybywając z zaświatów, obiecuje mu wydostanie się z mrocznej gęstwiny po odwiedzeniu Piekła, Czyśćca i Raju. Sam zaś obiecuje być jego przewodnikiem.

Bohaterowie zstępują do Piekła, gdzie poeta poznaje jego lejowatą strukturę, podzieloną na dziewięć pomniejszych kręgów, z których każdy odpowiada innego rodzaju ciężkim przewinieniom. Pierwszym z nich jest Przedpiekle, w którym przebywają dusze tych zmarłych, którzy swą życiową postawą nie zasłużyli na Piekło, ale jednak nie będąc ochrzczonymi, nie mogli dostąpić łaski zbawienia. Kolejne osiem okręgów, to miejsca wieczystej męki grzeszników, którzy dopuścili się następujących przewinień: nieposkromionej żądzy, obżarstwa, skąpstwa oraz rozrzutności, niepohamowanego gniewu, herezji, grzechu przeciwko prawom natury, oszustwa oraz zdrady. Największym zdrajcą, który zgrzeszył przeciwko samemu Bogu, jest Lucyfer, dlatego znajduje się na dnie piekła, utworzonego zresztą w momencie strącenia zbuntowanego anioła z nieba.

Po przejściu wszystkich dziewięciu otchłani piekielnych, Wergiliusz zabiera Dantego na powierzchnię ziemi, gdzie przechodzą na druga półkulę i podążają w stronę góry, która stanowi alegorię Czyśćca. Na szczycie wzniesienia znajduje się Raj. Znów Dante pokonuje kolejne przestrzenie, gdzie pokutują ludzkie dusze. Podobnie jak w Piekle spotyka znajome osoby z własnego życia, a także znane postaci historyczne i bohaterów literackich, którzy cierpią katusze, lecz tym razem z sercami pełnymi nadziei na zbawienie, które w końcu będzie ich udziałem. Wstęp do Czyśćca stanowi tak zwane Antipurgatorio, z którego przechodzi się do kolejnych siedmiu rejonów, zajętych przez dusze, które dopuściły się kolejno: grzechu pychy, zazdrości, gniewu, gnuśności, skąpstwa, obżarstwa oraz niepohamowanej namiętności. Na samym końcu wędrówki przez Czyściec otwiera się przed Dantem wejście do Raju, niedostępne dla Wergilego, który w tym miejscu żegna się z poetą i przekazuje go w ręce jego zmarłej, wyidealizowanej ukochanej, Beatrice.

Kobieta będzie odtąd jego nowym przewodnikiem, prowadzącym go przez dziewięć obszarów niebieskich, z których pierwszym jest księżyc. Snujące się na nim cienie, to osoby, które nie dosięgną pełni zbawienia ze względu na niedopełnione śluby. Kolejne jednak sześć nieb, jakie odwiedzi Dante, będzie miejscem wieczystej radości tych, którzy zasłużyli na zbawienie swoimi cnotami, w szczególności: aktywnością, miłością, mądrością, poświęceniem dla wiary, pobożnością i sprawiedliwością oraz zdolnościami kontemplacyjnymi. W ósmym niebie Dante będzie mógł oglądać triumf Jezusa. Tam też przetestowana zostanie jego wiara. W dziewiątym niebie dojdzie do spotkania poety z aniołami. Gdy już opuści on dziewiąte niebo, przyjdzie czas rozstania z Beatrice, która odda go w ręce Bernarda z Clairvaux, ostatniego już przewodnika Dantego w drodze do Boga. Stwórcę spotyka Dante, stając z nim twarzą w twarz i poznając jego majestat w całej okazałości.

Plan wydarzeń
1. Spotkanie Dantego z Wergiliuszem.
2. Zstąpienie Dantego wraz z Wergiliuszem do Piekła:
- poznanie miejsca wiecznego pobytu tych o szlachetnym sercu, ale niebędących wyznawcami Chrystusa (rzymscy i greccy filozofowie oraz poeci),
- zejście do kolejnej otchłani piekieł, przeznaczonej dla osób rozpustnych i namiętnych kochanków (Paolo i Francesca),
- odkrycie następnego kręgu, w którym cierpią piekielne męki żarłoki (Ciacco),
- spotkanie w kręgu czwartym tych, którzy zgrzeszyli nierozsądnym podejściem do kwestii majątkowych (skąpcy i rozrzutnicy),
- rozpoznanie wśród przedstawicieli piątego kegu, gdzie przebywają dusze ludzi nieumiejących powstrzymać swego gniewu, Filippo Argentiego,
- wejście do szóstego kręgu, w którym znaleźć można wszystkich heretyków (m. in. Farinata degli Uberti),
- poznanie kolejnego kręgu, gdzie pokutują dusze osób grzeszących przeciwko prawom natury: samobójcy (Pier della Vigna), bluźniercy przeciw Bogu (Kapaneos) oraz sodomici (Brunetto Latini),
- dotarcie do kręgu ósmego, w którego dziesięciu czeluściach cierpią dusze tych, którzy wystawiali na ciężką próbę innych ludzi i zgrzeszyli oszustwem,
- zejście do najniższego kręgu czeluści piekielnych, gdzie przebywają zdrajcy, z których największym jest Lucyfer.
3. Opuszczenie Piekła przez bohaterów i wyjście na powierzchnię ziemi.
4. Przejście Dantego i Wergiliusza do Czyśćca:
- poznanie Antipurgatorio, miejsca, które stanowi przedsionek Czyśćca właściwego, gdzie spotkać można dusze tych, którzy dopuścili się różnego rodzaju przewinień, mniejszych jednak rangą od tych piekielnych,
- wejście do rejonu pokuty pyszałków,
- kolejne spotkanie z duszami czyśćcowymi, cierpiącymi z powodu niepohamowanej zazdrości,
- przejście do miejsca pokuty ludzi nieumiejących powstrzymać gniewu za życia (m. in. Marco Lombardo),
- wstąpienie do kolejnego rejonu mąk czyśćcowych, przeznaczonego dla ludzi gnuśnych,
- rozpoznanie w kręgu skąpców papieża Hadriana V,
- spotkanie przyjaciela z lat młodości, Forese Donatiego w rejonie przeznaczonym dla obżartuchów,
- wstąpienie do rejonu przeznaczonego dla osób o niepohamowanej namiętności i spotkanie z poetami: Guido Guinizellim oraz Arnaut Danielem.
5. Przejście Dantego przez mur ognia i wstąpienie do Raju.
6. Pożegnanie z Wergiliuszem.
7. Spotkanie z Beatrice i wędrówka przez Raj:
- spotkanie na księżycu z duszami, które nie dotrzymały za życia dokonanych obietnic,
- przejście na Merkutego, gdzie przebywają osoby, których życiu towarzyszyło działanie (cesarz Justynian),
- wstąpienie na Wenus, planetę, gdzie znajdują się dusze ludzi, którzy za życia bez reszty oddali się miłości (Karol Martel, Cunizza da Romano, Sordello),
- poznanie miejsca pobytu dusz mędrców, Słońca (m. in. Tomasz z Akwinu i król Salomon),
- odwiedziny na Marsie, gdzie odpoczywają w pokoju dusze wojowników za wiarę,
- przeniesienie na planetę Jowisz i spotkanie z duszami ludzi pobożnych i sprawiedliwych,
- poznanie Saturna, miejsca przeznaczonego dla osób, których życie upłynęło pod znakiem kontemplacji (m. in. św. Benedykt),
- wstąpienie do nieba ósmego, gdzie Dante widzi trumf Chrystusa i zostaje przeegzaminowany przez św. Piotra, św. Jakuba i św. Jana,
- wejście do dziewiątego nieba i spotkanie z aniołami.
8. Przekazanie Dantego pod opiekę Bernarda z Clairvaux i oddalenie się Beatrice.
9. Bezpośrednie spotkanie Dantego z Bogiem.