Unikalne i sprawdzone teksty

Świętoszek Moliera jako demaskacja hipokryzji religijnej | wypracowanie

Kiedy w 1664 roku miała miejsce premiera „Świętoszka” Moliera, doszło do skandalu. Część widowni uznała komedię za atak na religię, a oburzona hierarchia kościelna groziła widzom ekskomuniką. Na jakiś czas zawieszono wystawianie spektaklu, a kto wie, czy afera nie miałaby gorszych konsekwencji dla autora, gdyby nie protekcja króla. Jednak w gruncie rzeczy „Świętoszek” nie jest wymierzony w Kościół, ani w religijność. Stanowi natomiast ostrą satyrę na hipokryzję i fałszywe moralizatorstwo.

Już w pierwszej scenie obserwujemy Panią Pernelle, matkę Orgona. Narzeka ona na złe prowadzenie swojej rodziny i chwali pobożność Tartuffe’a. Jednocześnie nie waha się przed biciem służącej – ewidentnie, moralność stanowi dla niej tylko pretekst, żeby się wywyższać i krytykować innych ludzi.

Służąca Doryna zwraca uwagę, iż wysławiana przez Panią Pernelle dama Oranta, niegdyś również prowadziła światowe życie. Zrezygnowała z niego dopiero wtedy, kiedy z wiekiem zaczęła tracić adoratorów. Mądra pokojówka dodaje:

To u naszych zalotniś jest koniec nierzadki:
W miarę jak wielbiciele pakują manatki,
Aby nie nazwać rzeczy swym właściwym mianem,
Chronią się za surowych zasad parawanem;
Stąd też sąd każdej takiej zawziętej dewotki
Skwapliwie chwyta wszystkie najniecniejsze plotki
I wkoło siebie z grzechów świat skwapliwie czyści —
Nie z miłości bliźniego, lecz z prostej zawiści,
Co nie zniesie, by innych nęciła zabawa.

Do której same z wiekiem straciły już prawa. Najbardziej wyraźnym przykładem hipokryzji pozostaje jednak tytułowy „Świętoszek”. Tartuffe zwrócił na siebie uwagę Orgona w kościele, za pomocą teatralnych gestów pobożności. Orgon przyjął go do siebie i uczynił swoim powiernikiem. Tartuffe chętnie mówi o włosiennicy, jednak od ascezy woli sutą kolację, ciepłe łóżko i dobre wino z rana. Omotany przezeń Orgon nie zauważa wad idealizowanego przyjaciela.

Tartuffe przebacza na pokaz, ale w gruncie rzeczy jest mściwy. Kiedy Orgon wyrzuca syna z domu, „świętoszek” nie ma zamiaru przyczynić się do pogodzenia zwaśnionych. Kiedy zaś jego machinacje zostają zdemaskowane, donosi na Orgona do władz, wiedząc, iż niedawnego dobroczyńcę czekać może z tego powodu więzienie. Nielojalność Tartuffe’a sięga tak daleko, iż chce uwieść żonę swojego gospodarza. Wyjawia jej też swoje podejście do moralności: wcale ten nie grzeszy, kto grzeszy w sekrecie. Dopiero interwencja króla doprowadza od ukarania oszusta i przywrócenia Orgonowi majątku.

Komedia Moliera celnie pokazuje, że manifestacyjna pobożność może być tylko środkiem do osiągania jak najbardziej ziemskich, a nawet grzesznych, celów. Nie oznacza to, że autor krytykuje ludzi wierzących – wręcz przeciwnie, ostrzega, by nie wyrabiać sobie złego zdania o wszystkich pobożnych ludziach z powodu kilku hipokrytów. „Świętoszek” udowadnia, że prawdziwa pobożność manifestuje się w moralnym zachowaniu i życzliwości wobec bliźnich, nie zaś w pustych gestach.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Motyw danse macabre w literaturze...

Motyw danse macabre to jeden z popularnych w średniowieczu motywów który powiązany był z nawołaniem do pamiętania o śmierci i kruchości ludzkiego życia...

Pięknie żyć i pięknie umierać...

Aleksander Kamiński w książce „Kamienie na szaniec” przedstawia historię trzech harcerzy: Alka Zośki i Rudego którzy w trudnych czasach niemieckiej okupacji...

Monolog Kordiana na szczycie Mont...

Zdobycie szczytu najwyższej góry Europy czyli masywu Mont Blanc stanowi swoiste zwieńczenie wędrówki jaką odbył Kordian po opuszczeniu ojczyzny. Równocześnie...

Motyw deesis w „Bogurodzicy”...

Motyw deesis kojarzony jest przede wszystkim z średniowieczną ikonografią Kościoła bizantyjskiego i rzymskiego gdzie przyjmuje formę zbiorowego przedstawienia z figurą...

Obraz wojny z punktu widzenia narratora...

Tłem młodości Cezarego Baryki - głównego bohatera „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego - była wojna. Najpierw znał ją tylko z listów wysyłanych...

„Hamlet” jako tragedia szekspirowska...

W swojej twórczości William Szekspir często odwoływał się do dorobku kultury klasycznej. Będąc jeszcze uczniem szkoły w Stratford przyszły dramaturg miał sposobność...

Józef Chełmoński Babie lato -...

„Babie lato” to stworzony przez Józefa Chełmońskiego obraz który podobnie jak wiele jego znanych dzieł przedstawia związek człowieka z naturą....

Miłość – potrzebna czy nie....

Miłość należy do najsilniejszych uczuć rządzących ludźmi. Nie należy się więc dziwić że jest ona także tematem najczęściej pojawiającym się w literaturze. Artyści...

Opis burzy piaskowej w „W Pustyni...

Staś i Nel znajdowali się razem z Arabami na pustyni. Dzień był niezwykle ciepły a w powietrzu wyczuwalny był dziwny zapach. Beduini dostrzegli oznaki działalności złych...