Unikalne i sprawdzone teksty

Vladimir Nabokov – biografia i charakterystyka twórczości

Vladimir Nabokov to jeden z największych oryginałów i skandalistów literackich XX wieku. Trudno usytuować go wśród innych pisarzy, trudno nawet osadzić go w którejś z narodowych literatur – pisać zaczynał bowiem po rosyjsku, po czym przeszedł na język angielski. Niemniej nawet po tej zmianie sam przełożył swoją najsłynniejszą powieść – „Lolitę” – na rodzimy język. Która „Lolita” jest więc oryginałem, a która przekładem? Również gust literacki Nabokova był niezwykły – Fiodora Dostojewskiego miał za autora tandetnego, cenił za to twórczość Jane Austen. A polityka? Cóż, i tutaj nie da się zakwalifikować nasze pisarza łatwo. Popierał amerykańską interwencję w Wietnamie w czasie, gdy budziła ona oburzenia wielu liberalnych i lewicowych intelektualistów. Równocześnie bardziej konserwatywni odbiorcy uznawali go za autora pornografii. Można chyba śmiał stwierdzić, że Nabokov zawsze szedł własną drogą i wzbudzał olbrzymie kontrowersje. No, może za wyjątkiem środowiska badaczy motyli (lepidopterologów) – wśród nich był bowiem niezmiennie ceniony.

Vladimir Nabokov urodził się w szlacheckiej rodzinie, żyjącej na terenach carskiej Rosji, w 1899 roku. Na skutek rewolucji bolszewickiej on sam i jego bliscy musieli uciekać na zachód. Nabokov żył w Wielkiej Brytanii, Niemczach i Francji, zaś w 1940 roku przeniósł się do Stanów Zjednoczonych. Z wykształcenia filolog, pracował na uniwersytetach, gdzie prowadził zajęcia z języka i literatury rosyjskiej. Angażował się też w działalność kilku muzeów przyrodniczych, zajmując się ukochanymi motylami.

Sukces przyszedł do pisarza, gdy ten był już człowiekiem dojrzałym, zbliżającym się do sześćdziesiątki. Po kilku entuzjastycznych recenzjach, kolejne wydania „Lolity” –początkowo niezauważonej – stały się bestsellerami. Umożliwiło to autorowi przeprowadzkę do Szwajcarii i prowadzenie spokojnego życia. W tym czasie publikował już stosunkowo mało.

Najsłynniejszym dziełem Nabokova jest „Lolita” (1955) – opowieść o toksycznym romansie dorosłego mężczyzny z dwunastoletnią dziewczynką. Z powodu drażliwego tematu powieść uchodziła za dzieło pornograficzne i skandaliczne, niektórzy zarzucali jej pochwałę pedofilii. Wielu krytyków (m.in. Stanisław Lem) zwracało jednak uwagę na groteskowy charakter dzieła, w którym humor miesza się z cierpieniem. Warto też podkreślić, że chociaż narratorem jest wykorzystujący małoletnią mężczyzna, który zresztą nie szczędzi nam opisów swoich fascynacji erotycznych, to ukazany zostaje też ból jego ofiary.

„Lolita” doczekała się dwóch głośnych ekranizacji filmowych, z których pierwsza, z 1962 roku, została wyreżyserowana przez prawdziwego giganta kinematografii, jakim był bez wątpienia Stanley Kubrick. Samo imię głównej bohaterki weszło też do potocznego języka, jako synonim rozbudzonej seksualnie dziewczynki.

Krytycy zwracają uwagę, że być może najważniejszym dziełem Nabokova nie jest jednak „Lolita”, a wydany później „Blady ogień” (1962). Trudno wydać jasną opinię w tej sprawie, bowiem mamy w tym przypadku do czynienia z powieścią wieloznaczną, trudno w interpretacji. Już sama forma książki – poemat napisany przez fikcyjnego poetę i zaopatrzony w przypisy przez fikcyjnego krytyka – jest oryginalna. Nabokov, miłośnik gry w szachy, nie oszczędził krytyków. „Blady ogień” stawia badacza literatury i zwykłego czytelnika przed nie lada wyzwaniem intelektualnym – ale oferuje im też nie lada satysfakcję.

Nabokov zmarł w 1977 roku w Szwajcarii. Kilka jego dzieł zostało wydanych pośmiertnie przez rodzinę pisarza.

Rozwiń więcej
Vladimir Nabokov /za: wikipedia.pl

Losowe tematy

Jan Potocki

Jan Potocki należy do najciekawszych a zarazem najbardziej znanych w świecie twórców epoki Oświecenia pochodzących z Polski. Istnieją zarazem wątpliwości...

Tadeusz Peiper – biografia i charakterystyka...

Tadeusz Peiper urodził się w podkrakowskim Podgórzu (obecnie dzielnica miasta) w 1891 roku. Pochodził z rodziny żydowskiej ale przyjął chrzest i został katolikiem....

Karol Wojtyła – biografia i charakterystyka...

Czy można napisać coś więcej o Karolu Wojtyle? Przecież chyba wszyscy posiadamy pewną wiedzę o Janie Pawle II – najbardziej znanym Polaku XX wieku świętym Kościoła...

Edith Nesbit – biografia i charakterystyka...

Biografia Edith Nesbit – wybitna angielska poetka i pisarka autorka literatury fantastycznej klasyk literatury dziecięcej znana głównie ze słynnego cyklu na który...

Hugh Lofting – biografia i charakterystyka...

Biografia Hugh Lofting to brytyjski pisarz autor głównie literatury dziecięcej. Światową sławę zdobył jako twórca cyklu książek o doktorze Dolittle opiekującym...

Stanisław Barańczak – biografia...

Stanisław Barańczak należał do najbardziej wszechstronnych ludzi kultury w XX-wiecznej Polsce. Trudno wskazać która dziedzina jego aktywności przyniosła mu większą...

Charles Dickens – biografia i...

Biografia Charles Dickens urodził się w 1812 roku w Landport w Wielkiej Brytanii. Miał ciężkie dzieciństwo ponieważ ojciec (urzędnik) znalazł się w więzieniu za długi...

Siergiej Michałkow – biografia...

Biografia Siergiej Władimirowicz Michałkow to wybitny poeta i bajkopisarz rosyjski; autor licznych książek i wierszy dla dzieci a także tekstu hymnu ZSRR i hymnu Rosji....

Jan Twardowski – biografia i charakterystyka...

Twórczość księdza Jana Twardowskiego jest czymś wyjątkowym w polskiej kulturze. To zapewne jedyny współczesny poeta z którego twórczością...