Dwie małpy Bruegla – interpretacja i analiza

„Dwie małpy Bruegla” to wiersz Wisławy Szymborskiej o charakterze ekfrazy, a więc poetyckiego opisu dzieła malarskiego. Chodzi o obraz Pietera Bruegela – „Dwie małpy”. Przedstawia on dwa zwierzęta tego gatunku przykute łańcuchami do kamiennego okna. W tle rozciąga się rozległa morska panorama. Powietrzna przestrzeń kontrastuje z sytuacją uwięzienia małp.

W wierszu Szymborskiej obraz Bruegela zostaje przedstawiony jako „wielki sen maturalny” autorki. Poetka nawiązuje zatem do powszechnego zjawiska śnienia o ważnym egzaminie, które najczęściej przytrafia się osobom stojącym przed jakimś ważnym przedsięwzięciem. Pejzaż, który podmiot liryczny ogląda we śnie, przypomina nieco sztukę surrealistyczną. Za oknem „fruwa niebo” i „kąpie się morze” – animizacja i personifikacja podkreśla, że elementy natury zyskują więc swoistą niezależność, stają się bytami o własnej egzystencji.

Logikę tę potęguje fakt, że podmiot liryczny składa egzamin maturalny przed małpami. Pytania dotyczą zaś historii ludzi. Jedna z małp „ironicznie słucha”, a więc traktuje abiturientkę z wyraźnym lekceważeniem. Druga natomiast próbuje pomóc poetce w odpowiedzi na pytanie i potrząsa swoim łańcuchem.

Można więc wnioskować, że matura z historii ludzi stanowi swoisty sprawdzian z człowieczeństwa. Poetka stawia tu problem istoty humanizmu, zastanawia się bowiem, co oznacza bycie człowiekiem. Niestety nie przychodzą jej do głowy żadne mądre odpowiedzi. Z perspektywy uwięzionej małpy symbolem człowieczeństwa jest łańcuch. Być istotą ludzką oznacza więc tyle, co panować nad światem, dążyć do swoistej kolonizacji rzeczywistości.