Unikalne i sprawdzone teksty

Koniec świata – interpretacja i analiza

„Koniec świata” jest niewielkim rozmiarowo poematem Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. Utwór opublikowany został po raz pierwszy w 1929 roku. Czesław Miłosz pisał o twórczości autora „Końca świata”: Czerpał z poezji przeszłości, przebywał w aurze cywilizacji łacińsko-włoskiej […] Wzięte stamtąd rekwizyty układał w sposób przypominający jego pijackie fantasmagorie” Słowa owe znakomicie pasują również do omawianego poematu. Przyjrzyjmy się jego treści, by lepiej zrozumieć sens słów polskiego noblisty.

Otóż utwór rozpoczyna się od narady grona profesorskiego bolońskiego uniwersytetu. Astronom Pandafilanda obwieszcza swoim kolegom-uczonym, że według jego obliczeń:

zbliża się koniec Ziemi,
a może całego Kosmosu;
[…]
świat jeszcze potrwa godzinę.

Już ten fragment wprowadza nas w nastrój absurdalnego humoru, owej jarmarcznej groteski, do której takie upodobanie miał Gałczyński. Przecież koniec świata nie jest czymś, czego datę można ot tak obliczyć. Gdyby jeszcze miał on mieć formę jakieś katastrofy kosmicznej, jak uderzenie meteorytu – to można by to zrozumieć. Zresztą profesja Pandafilanda (astronom) sugeruje przez chwilę, że może o taki kataklizm właśnie chodzi. Jednak szybko wyjaśnia się, że ów koniec ma mieć równie jarmarczną formę, jak kłótnia profesorów, którzy nazywają rewelacje swojego kolegi blagą. Zmieniają zdanie, gdy zaczynają pękać lustra – ten fenomen jest właśnie zapowiedzią nadchodzącej zagłady. Wkrótce potem figury świętych odlatują z kościołów.

W dalszej części poematu śledzimy reakcję ludzi na wieść o zbliżającym się kataklizmie. Jest ona równie groteskowa, jak on sam. Część z nich (z papieżem na czele) pragnie gdzieś uciec – oczywiście nie wiadomo, gdzie można uciekać przed końcem wszystkiego. Chorzy w szpitalach żądają troskliwej opieki, jakby ich życie miało trwać dłużej niż zapowiadana godzina. Przekupki plotkują o kataklizmie, a organizacje lewicowe organizują protest przeciw niemu. W tym wszystkim niemal niepostrzeżenie zjawia się szatan (Xiążę Ciemności) – mowa o jego łopoczącym sztandarze, co budzi skojarzenie z „Boską Komedią” Dantego (Piekło, księga 34). Jednak diabeł Gałczyńskiego nie ma nic ze średniowiecznej grozy – wydaje się sam równie zagubiony, jak zwykli ludzie.

Poemat kończy się tym, że świat […]zatonął w odmętach eteru. Jak interpretować ten specyficzny utwór? Otóż wydaje się, że Gałczyński z jednej strony ukazuje szaleństwo świata, który rozpada się na naszych oczach – czyni to jednak w specyficzny sposób. Możemy się zastanowić, czy to, co widzimy za oknem rzeczywiście wiele się różni od sytuacji opisanych w poemacie. W takiej interpretacji koniec świata trwa nieustannie – poeta tylko zwraca nań naszą uwagę. Z drugiej wszakże strony, można dzieło Gałczyńskiego interpretować, jako pochwałę ludzi. Może i jesteśmy nieco szaleni, ale dzięki temu potrafimy zachowywać się, jak gdyby nigdy nic, nawet w obliczu największej trwogi.

Forma utworu (kilka informacji):
– nieregularny układ rymów
– nieregularna liczna sylab w wersach
– makaronizmy (wtręty z języków obcych)
– wykrzyknienie

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Przygody Piotrusia Pana – streszczenie...

Streszczenie Rozdział I - Piotruś wkracza na widownię Gdy Wendy miała dwa lata przyszła do swojej mamy i przyniosła jej piękny kwiatek. Musiała wtedy wyglądać szczególnie...

Nad wodą wielką i czystą –...

„Nad wodą wielką i czystą” to jeden z wierszy Adama Mickiewicza który zaliczany jest do tzw. liryków lozańskich. Utwory te powstałe w okresie 1839...

Arkadyjski obraz wsi

Wielu autorów polskiego renesansu przedstawiało wieś jako swego rodzaju ziemski raj. Życie na wsi miało być dalekie od złudnego blichtru i zepsucia wielkiego świata...

Kordian – opracowanie interpretacja...

Geneza Od 1831 r. Juliusz Słowacki przebywał na emigracji. Opuścił ojczyznę ze względu na ważną misję dyplomatyczną jaką mu powierzono. Odwiedziwszy Londyn –...

Tomek w Krainie Kangurów – opracowanie...

Geneza „Tomek w Krainie Kangurów” jest pierwszą częścią serii o przygodach młodego łowcy zwierząt – Tomka Wilmowskiego. W pierwszym tomie serii...

Pippi Pończoszanka – opracowanie...

Geneza Pierwsza powieść Astrid Lindgren której bohaterką była Pippi Pończoszanka ukazała się w roku 1945. Sam pomysł tej postaci narodził się jednak kilka lat...

Kazania świętokrzyskie - opracowanie...

„Kazania świętokrzyskie” to zbiór ważny przede wszystkim dla tego że przedstawia on kazania pisane w języku polskim. Rękopis zawierał kazania na poszczególne...

„Kronika polska” Galla Anonima...

Geneza Według ustaleń historyków literatury (mam tu na myśli przede wszystkim Mariana Plezię) utwór pisany był na zlecenie najpewniej jakiegoś dostojnika...

Odyseja Homer - opracowanie interpretacja...

Geneza „Odyseja” opowiada o losach wybitnej jednostki – Odyseusza. Stąd też tytuł utworu Homera. Odyseusz to władca Itaki który przez długi czas...