Unikalne i sprawdzone teksty

Proces jako powieść parabola

Powieść Franza Kafki „Proces” zaliczana jest do najważniejszych literackich arcydzieł XX wieku. Uznaje się wręcz, że na jej spisanych w latach 1914-1915 stronnicach autor przewidział najgorsze aspekty stulecia. Nie można odczytywać jednak „Procesu” wprost – jest to powieść-parabola. Zamiast na poszczególnych wydarzeniach lub psychologicznym prawdopodobieństwie danych postaci, powinniśmy się skupić na ogólnej, metaforycznej wymowie całości.

Bohaterem dzieła jest Józef K., zwykły, szary urzędnik bankowy. Mieszka on w niesprecyzowanym mieście i ogólnie nie dowiadujemy się o nim zbyt wiele. Józef K. to może być każdy z nas – to ważna myśl, pomagająca w zrozumieniu przesłania książki. W dzień swoich trzydziestych urodzin bohater zostaje aresztowany przez dwóch agentów. Wprawdzie zostaje uwolniony, ale dowiaduje się, że sąd wszczął postępowaniem przeciw niemu. Jednak nie sprecyzowano zarzutów ani toku postępowania. Józef pragnie rozeznać się w biurokratycznej machinie, z którą będzie musiał się zmagać. Kolejne próby zrozumienia urzędu spalają jednak na panewce. Dopiero malarz sądowy wyjaśnia mu zasady działania sądu – chociaż „wyjaśnienie” to dużo powiedziane: są to bowiem zasady całkowicie absurdalne i nielogiczne. Spotkany przypadkowo ksiądz może Józefowi zalecić tylko pogodzenie się z losem. W rok po rozpoczęciu akcji, Józef zostaje aresztowany znowu – tym razem kończy się to jego egzekucją.

W dziele Kafki można odczytać krytykę biurokratyzacji życia. Logika urzędników może wszystko pozbawić konkretnej treści – nie bez powodu nie poznajemy nazwy miasta, ani nazwiska bohatera. W końcu skrót K. brzmi jak zapis w kartotece urzędniczej! Kafka zwraca uwagę na ową dehumanizację, podkreślając zarazem, że biurokracja posiada moc nad życiem i śmiercią jednostek. Na co dzień tego nie dostrzegamy, ale w sytuacjach ekstremalnych, decyzja urzędnika może zaważyć na czyimś losie. Kafka pisał swoją powieść na początku I wojny światowej – a przecież w czasie konfliktu, zwłaszcza wojny totalnej – zarówno oficerowie, jak i urzędnicy rozporządzają życiem ludzi.

Niektórzy krytycy zwracają uwagę, iż Kafka niejako przewidział rzeczywistość systemów totalitarnych. Były one w pewnym sensie biurokracją do potęgi – w III Rzeszy, jak i w Związku Radzieckim urzędnicy często decydowali o eksterminacji poszczególnych grup społecznych lub narodowych. Zarazem owe jednostki, poddane ich władzy, nie posiadały żadnej możliwości odwołania się. Człowiek faktycznie został sprowadzony do cyfry – czego przerażającym symbolem stały się tatuaże z numerami, jakie nosili więźniowie niemieckich obozów koncentracyjnych.

Powieść Franza Kafki opowiada o alienacji jednostki, bezradnej wobec coraz bardziej wszechmocnego państwa. Ważne, byśmy próbowali wczuć się w losy Józefa K. Nie grozi nam już totalitaryzm – ale czy w świecie mediów elektronicznych nie bywamy czasem równie bezradni, jak bohater Kafki w urzędzie?

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Poezja która mnie fascynuje. Zaprezentuj...

Spośród współczesnych poetów najbardziej fascynuje mnie zmarły przed ponad dekadą (w 2004 roku) Czesław Miłosz. Jest to autor bardzo ceniony o czym...

Inteligencja w „Lalce” – opracowanie...

Nakreślony w „Lalce” obraz polskiego społeczeństwa jest niezwykle obszerny i złożony. Bolesław Prus opierając się na wnikliwej obserwacji stworzył bogatą...

Legenda – definicja cechy przykłady...

Definicja cechy Legenda jest gatunkiem który posiada wiele niezwykłych cech i opowiada o niecodziennych wydarzeniach. Chcąc odnaleźć korzenie legendy należy cofnąć...

Koncepcja ludzkiego losu w "Chłopach"...

„Chłopi” to powieść wielowątkowa i bogata w różnorodne sensy. Jedną z jej płaszczyzn znaczeniowych jest koncepcja ludzkiego losu. Władysław Reymont...

Prometeizm – definicja cechy przykłady...

W mitologii greckiej ważną postacią jest tytan Prometeusz. Dzięki jego życzliwości ludzie mieli otrzymać ogień pozwalający na ochronę przed ciemnością i zimnem. Bez...

„Granica” jako powieść psychologiczna...

„Granica” Zofii Nałkowskiej jest powieścią o kompozycji retrospektywnej. Tragiczny koniec kariery obiecującego Zenona Ziembiewicza staje się w dziele punktem...

Obraz stworzenia świata w Biblii...

Mitologiczny obraz stworzenia świata to obraz który w wielu aspektach różni się od obrazu stworzenia jaki został przedstawiony w Biblii. Różnice te...

Moje wymarzone miasto - opis

Moje wymarzone miasto jest bardzo nowoczesne. Wszystkie wieżowce zrobione są ze szkła a w mieście wiele jest dróg i mostów które ułatwiają komunikację....

Komedia – definicja wyznaczniki...

Definicja wyznaczniki Komedia to podobnie jak tragedia rodzaj dramatyczny który posiada to samo źródło jakim są obrzędy religijne. Gatunek jakim jest komedia...