Znaczenie „Bogurodzicy” – modlitwa, hymn, pieśń religijna, pieśń rycerstwa polskiego | wypracowanie

Jako najstarsza znaleziona pieśń religijna spisana w języku polskim stanowi „Bogurodzica” ważne dzieło dla badań nad gatunkami średniowiecznymi. Nie tylko bowiem jest ona pieśnią religijną, ale też modlitwą i hymnem. W tradycji została także zapamiętana jako pieśń rycerstwa polskiego. Warto więc przyjrzeć się jej cechom gatunkowym, by zrozumieć, skąd bierze się przeświadczenie o jej wyjątkowości.

Pochodzący z XV wieku przekaz „kcyński” „Bogurodzicy” został odnaleziony wraz z zapisem melodii, nie ulega więc wątpliwości, że składający się z tekstu poetyckiego oraz określonej melodii utwór jest pieśnią. Jak przystało na pieśń o charakterze religijnym, nie brakuje tu refleksji o charakterze metafizycznym, a dwie pierwsze zwrotki przybierają formę apostrof, najpierw do Matki Boskiej, następnie zaś do Jezusa. Pod tym względem „Bogurodzica” realizuje także postulaty gatunkowe modlitwy, która jest zwrotem skierowanym do Boga, zawierającym różnego rodzaju intencje: prośby, pochwały, refleksje na temat boskiej istoty. Pierwsza polska pieśń religijna jest modlitwą błagalną. W pierwszej strofie zawiera się prośba do Maryi o zesłanie dla nas Jej syna, Jezusa (stąd też kojarzy się pieśń z kontekstem Bożego Narodzenia). Druga strofa zawiera prośbę do Jezusa, przez wstawiennictwo Jana Chrzciciela, o zapewnienie wzywającym Go ludziom pobożnego życia na ziemi i szczęścia w raju po śmierci. Dwie „archaiczne” zwrotki pieśni nasycone są treściami o właściwościach teologicznych. Dowiadujemy się z nich o Niepokalanym Poczęciu Maryi, Wcieleniu Jezusa, pośrednictwie świętych oraz o rajskim życiu pośmiertnym.

„Bogurodzica” początkowo znana była najpewniej tylko wąskiemu gronu mnichów klasztornych, jednak stosunkowo szybko została ona upowszechniona, co sprawiło, że nie tylko zaczęto ją rozbudowywać, ale także odśpiewywać w ważnych dla Polski momentach historycznych. Według relacji Jana Długosza śpiewana była ona przed bitwami: pod Grunwaldem, pod Nakłem oraz pod Wiłkomierzem. Dlatego też nazwać można „Bogurodzicę” pieśnią rycerstwa polskiego. Ponieważ pieśń śpiewano w okolicznościach batalii oraz przy okazji koronacji polskich królów, stała się ona odpowiednikiem dzisiejszego hymnu narodowego. Gatunkowo zresztą odpowiada ona także typologii hymnu, będąc pieśnią pochwalną na cześć Maryi, wychwalającą Jej przymioty jako Matki Jezusa.