Antoni Libera – biografia i charakterystyka twórczości

Antoni Libera to wyjątkowa postać polskiej literatury. Uchodzi powszechnie za osobę, która pisze niewiele i publikuje rzadko – ale za to każde jego dzieło warte jest tym szczególniejszej uwagi.

Libera urodził się w 1949 roku, w warszawskiej rodzinie inteligenckiej. Już jako młody człowiek zetknął się z towarzyską śmietanką stolicy – znał między innymi Jerzego Andrzejewskiego, którego „Miazdze” poświęcił swój debiutancki artykuł w 1969 roku. W 1972 roku opublikował pierwsze przekłady Samuela Becketta –zwraca uwagę młody wiek tłumacza, który sięgnął po teksty jednego z gigantów XX-wiecznej literatury. Przywiązanie do twórczości genialnego Irlandczyka będzie towarzyszyło Liberze przez kolejne dekady – opisem fascynacji pisarzem jest eseistyczna książka „Godot i jego cień” (2009). Beckettowi poświęcił też Libera swoją rozprawę doktorską obronioną w 1984 roku – a tłumaczenia i inscenizacje teatralne autorstwa naszego bohatera aż trudno zliczyć.

Działalność translatorska autora „Madame” nie ogranicza się oczywiście do jednego pisarza. Ma on bowiem na swoim koncie cały szereg wysoko ocenianych przekładów klasyków literackich – od Horacego, poprzez Williama Szekspira, na T.S. Eliocie skończywszy. Szczególnie entuzjastycznych opinii doczekał się przetłumaczony przez Liberę tom wierszy Konstandinosa Kawafisa, XX-wiecznego greckiego poety, żyjącego w Aleksandrii.

W 1998 roku ukazała się debiutancka powieść autora – „Madame”, bo o niej mowa, stała się sensacją literacką w kraju i doczekała się wydania w licznych językach. Książka tak, nad którą Libera pracował kilka lat, łączy w sobie kilka poziomów. Jest to między innymi klasyczna powieść o dorastaniu – przywołane zostają lata sześćdziesiąte, okres licealnej edukacji pisarza. Jednak dzieło bynajmniej nie ogranicza się do melancholijnych wspomnień. Równie istotne, co osobiste przeżycia bohatera, są też refleksje polityczne – w końcu akcja powieści toczy się w czasie władzy Władysława Gomułki, okresie tyleż interesującym, co skomplikowanym. Przywołane zostają też inne wątki – zarówno hiszpańska wojna domowa (1936-1939), jak i stan wojenny w Polsce (1981). Wreszcie „Madame” to fascynująca opowieść o poznawaniu kultury i jej przemianach. Młodzi bohaterowie rozwijają się nie tylko emocjonalnie, ale również intelektualnie i duchowo – poznają klasykę literatury, ale też muzykę jazzową.

Antoni Libera to nie tylko człowiek kultury, ale i osoba zaangażowana w życie publiczne. W okresie komunizmu współpracował z opozycją demokratyczną, a i dzisiaj nie waha się przed komentowaniem najważniejszych wydarzeń z życia Polski. Warto też odnotować, że w latach dziewięćdziesiątych Libera sprawował funkcję kierownika literackiego jednego z warszawskich teatrów.